Ontology ma metafisika o le mea moni

Ontology ma Metaphysics o le Mea Moni

O le Ontology ma le metaphysics o ni vaega e lua e fesoʻotaʻi vavalalata o filosofia e suʻesuʻeina le mea moni ma le olaga. E ui e masani ona tutusa o laʻua manatu, ae e eseese o laʻua taulaʻiga ma auala. O lenei tusiga o le a faʻamatalaina atili ai manatu autū o le ontology ma le metaphysics ma le auala la te faʻapena ona faʻaopoopoina le tasi i le isi i le malamalama i le natura o le mea moni.

Ontology: Su'esu'eina o le Ola ma le I ai

E sau le upu Ontology mai upu Eleni "ontos," o lona uiga o le "i ai" po'o le "ola," ma le "logos," o lona uiga o le "saienisi" po'o le "iloa." I se faaupuga faigofie, o le ontology o se lala o filosofia e su'esu'eina le ola, mea o lo'o i ai, ma fegalegaleaiga i le va o mea o lo'o i ai. O se taumafaiga e su'esu'e le fausaga autu o le mea moni.

Vaega Fa'a'ontolosi

O se tasi o sini autū o le ontology o le faʻailoaina ma le faʻavasegaina o ituaiga eseese o mea totino o loʻo iai. O nei vaega ontological e mafai ona avea ma mea faitino e pei o laulau ma nofoa, mea totino faʻapitoa e pei o numera ma manatu, poʻo mea totino lautele e pei o faʻalapotopotoga ma konekarate. O lenei faʻavasegaina e fesoasoani ia i tatou e malamalama ai i le auala o loʻo iai nei mea totino ma le auala latou te fesootaʻi ai le tasi ma le isi i lo tatou olaga moni.

Fa'afitauli o le Ontologi

E tele mataupu tau i le ontology ua avea ma autu o finauga i le va o faifilosofia. O se tasi o nei mea o le fesili lea i le monism ma le dualism. O le monism e talitonu e na o le tasi le ituaiga o mea e fausia ai le mea moni, pe faaletino pe leai foi. Ae o le Dualism, i le isi itu, e talitonu e lua ituaiga autu o mea: meafaitino ma le leai foi.

E taua fo'i le talanoaina o le mataupu o le i ai o ni mea fa'afagogo ma ni mea e le'i mafaufauina. Pe i ai ea ni tagata i tala fatu po'o ni manatu na fautuaina ae le'i fa'ataunu'uina? O nei fesili, e ui ina foliga mai e le o ni mea lilo, ae e i ai ni a'afiaga loloto i vaega e pei o amioga, foliga vaaia, ma le saienisi.

FAITAU  Metaethics ma le manatu o tulaga faatauaina tau amio

Metaphysics: Su'esu'eina o le Natura ma Mataupu Faavae o le Mea Moni

O le Metaphysics o se lala lautele o filosofia nai lo le ontology ma e aofia ai le tele o mataupu e fesoʻotaʻi ma le mea moni ma le olaga. O le upu e afua mai i le galuega a Aristotle, na fatuina ina ua maeʻa lana galuega i le fisiki, lea na lauiloa o le "ta meta ta physika" (mea e tusa ma le fisiki).

Mataupu Faavae Fa'aletino

O le Metaphysics e aofia ai le suʻesuʻeina o mataupu faavae muamua ma mafuaʻaga autū o le mea moni. O nisi o mataupu faavae autū e masani ona talanoaina i le metaphysics e aofia ai le mataupu faavae o le faasinomaga, le mataupu faavae o le mafuaʻaga, ma le mataupu faavae o le le feteenai. O nei mataupu faavae e fesoasoani e faʻatuina se faʻavae lautele mo le malamalama i le auala e galue ai le mea moni ma le auala tatou te, o ni tagata soifua, e oo i ai ma malamalama i ai.

Moni vs. Fa'asaga i Mea Moni

O se tasi o finauga autū i le metaphysics o le va o le realism ma le anti-realism. Ua finau le Realism e faapea o loo i ai se lalolagi i fafo e tutoatasi mai o tatou manatu. I lenei tulaga, e talitonu tagata e talitonu i mea moni o loo i ai tulafono o le natura, mea faitino, ma mea fa'amatematika e iai le olaga fa'amoemoeina.

I se faatusatusaga, o le tetee i le moni e finau mai o le mea moni e faalagolago i manatu faalemafaufau po o fausaga faaagafesootai. Mo se faataitaiga, e ono fai mai se tagata e tetee i le moni e faapea e lei mauaina e saienitisi tulafono o le natura, ae na latou faia e fai ma auala e malamalama ai ma faatulaga ai o tatou aafiaga.

O le Sootaga i le va o le Ontology ma le Metaphysics

E ui o le ontology ma le metaphysics e eseese o latou taulaʻiga, ae e fesoasoani le tasi i le isi. O le auala tatou te malamalama ai i vaega ontological o le a aʻafia ai o tatou manatu i mataupu faavae metaphysical, ma le faafeagai.

Suʻesuʻega o le Tulaga: O le I ai o Fuainumera

Se'i o tatou mafaufau i le fa'afitauli o le i ai o numera. I le ontology, e mafai ona tatou fesili pe o numera o ni vaega tuto'atasi e iai i le auala lava e tasi e pei o mea fa'aletino, pe na o ni fausaga fa'alemafaufau. O le a aofia ai i le metaphysics nisi su'esu'ega i le natura o nei numera, pe na fa'apefea ona iai, ma o a ni taunuuga o lo latou iai i manatu o le mafaufau, le malamalama, ma le saienisi.

FAITAU  O le manatu o le olaga e tusa ai ma Heidegger

Afai tatou te fa'aaogaina se va'aiga moni i numera, ona i ai lea o se tulaga fa'amoemoeina, ma o le a a'afia ai le auala tatou te malamalama ai i le matematika ma ona fa'aoga i le lalolagi moni. I se isi itu, afai tatou te fa'aaogaina se va'aiga faufale, ona tatou ono sili atu lea ona fiafia i faiga fa'alemafaufau ma fa'aagafesootai e maua mai ai manatu fa'amatematika.

O le Matafaioi a le Ontology ma le Metaphysics i le Saienisi

I le tulaga o le saienisi, e taua tele matafaioi a le ontology ma le metaphysics. E fegalegaleai le ontology ma le saienisi e ala i le suʻesuʻeina o ituaiga o mea o loʻo iai i totonu o se vaega faasaienisi faapitoa, e pei o vaega subatomic poʻo meaola ola. Ae o le metaphysics, i le isi itu, e iai sona sao i le malamalama i mataupu faavae autu o loʻo i lalo o aʻoaʻoga faasaienisi, e pei o manatu o le avanoa ma le taimi i le fisiki.

Fisiki Fa'ateorē ma Metafisiki

I le fisiki fa'ateorē, o le metafisiki e aofia ai le su'esu'eina o manatu e pei o le avanoa-taimi, meafaitino, ma le malosi. Mo se fa'ata'ita'iga, o le a'oa'oga lautele a Albert Einstein i le relativity e iai ni aafiaga loloto fa'ateorē e uiga i le natura o le avanoa ma le taimi o ni vaega e le mavavaeeseina ma feliua'i, e ese mai le va'aiga masani a Newtonian.

Biology ma le Ontology

I le biology, e fesoasoani le ontology e fa'avasega ma malamalama i ituaiga eseese o le olaga. Mo se fa'ata'ita'iga, o le manatu o ituaiga i le biology evolusione o se fa'ata'ita'iga masani o se fa'afitauli ontological e iai ni a'afiaga fa'atino ma fa'ateorē. O le fesili po'o le a le mea e avea ai se vaega o meaola ma se ituaiga fa'apitoa e aofia ai mataupu ontological o le fa'asinomaga, suiga, ma le fa'aauauina.

I'uga

O le Ontology ma le metaphysics o ni vaega se lua o filosofia e suʻesuʻeina le mea moni mai ni vaaiga eseese. E taumafai le Ontology e faʻavasega mea o loʻo iai ma pe faʻapefea ona fegalegaleai nei mea, ae o le metaphysics e taulaʻi i mataupu faavae muamua ma mafuaʻaga e faʻavae ai lo tatou i ai ma le poto masani i le mea moni.

E ui e masani ona manatu i ai o ni mataupu fa'avae ma ni mataupu fa'afa'afa'afa'a, o nei vaega e lua e iai ni a'afiaga fa'atino i le tele o matā'upu eseese, mai le fisiki i le paiolo ma e o'o lava i fa'asaienisi lautele. O le su'esu'eina loloto o manatu fa'avae o le ontology ma le metaphysics, e mafai ona tatou maua ai se malamalamaga sili atu ona loloto ma mauoa i le lalolagi o siomia ai i tatou ma lo tatou tulaga i totonu.

Taofi faamatalaga