O le Uiga o le Nihilism e tusa ai ma Nietzsche
O le Nihilism o se tasi o upu autu sili ona lauiloa i filosofia a Friedrich Nietzsche. Peitaʻi, e masani ona malamalama sese i le faaupuga o le "talitonu i le leai o se mea," "e gaogao le olaga," poʻo le "e faʻatagaina soʻo se mea ona e leai se amio mama." Mo Nietzsche, o le nihilism e le naʻo se faʻaletonu faʻaletagata lava ia, ae o se mea lautele i le aganuʻu i Sisifo: o se tulaga faʻasolopito lea e leiloa ai le malosi faʻamalosia o tulaga faatauaina maualuluga ua leva ona lagolagoina le uiga o le olaga. O le Nihilism la, o se faʻalavelave o le uiga—e le naʻo se faʻalavelave o lagona.
O le A'a o le Fa'afitauli: O le "Oti o le Atua" ma le Pa'ū o Tulaga Fa'atauaina Silisili
Ina ia malamalama i le nihilism a Nietzsche, e tatau ona tatou malamalama i lana fuaitau lauiloa: "Ua maliu le Atua." E le o se faʻamatalaga faʻalelotu faigofie lea e faʻapea o le Atua ua maliu moni lava. O se faʻamaoniga faʻaleaganuu: o talitonuga faʻaletino ma faʻalelotu sa avea ma faavae o amioga mama, faʻamoemoega, ma le faʻatulagaga o le lalolagi i Sisifo mo le tele o seneturi ua faʻateleina le le talitonuina. O le saienisi faʻaonaponei, faitioga faʻasolopito, suiga faʻaagafesootai, ma le alualu i luma o le mafaufau lelei ua mafua ai ona le toe talitonu moni le toʻatele o tagata i faavae tuai.
A pa'ū le "Atua" o le fa'ailoga autū o le uiga, e fa'avaivaia fo'i tulaga fa'atauaina e fa'alagolago i ai: o le manatu o le upu moni atoatoa, o amioga mama lautele, o se fa'amoemoega i le olaga na fa'atulagaina mai "luga," ma le mautinoa o mafatiaga e sili atu lona uiga. Mo Nietzsche, o le faitoto'a lea i le nihilism: o lo'o tatou ola pea ma vaega tuai o amioga mama, ae o fa'avae na lagolagoina muamua ua vaivai. O se taunuuga, o tagata o aso nei ua latou iloa i latou lava i se tulaga o le "i le vaeluaga": ua le toe talitonu atoatoa i tulaga tuai, ae le'i mafai ona fatuina ni tulaga fou.
Nihilism o se Fa'ailoga: Leiloa o le "Mafua'aga" o le Olaga
Sa vaai Nietzsche i le nihilism o se tulaga e leiloa ai e tagata le tali i le fesili "o le a le aoga?" Na ia tusia e faapea, e tupu le nihilism pe a "leiloa e tulaga faatauaina sili ona maualuluga lo latou taua." O lona uiga o mea na manatu muamua e sili ona taua—upu moni, agalelei, faaolataga, faamoemoega tau amio—ua le toe maua ai le uunaiga mo le olaga. O loo faaauau pea ona ola tagata i a latou masaniga, sailia galuega, tulaga, faafiafiaga, ma e oo lava i amioga mama faaleagafesootai, ae aunoa ma se talitonuga loloto o nei mea e moni lava e aoga.
O iinei e lē na o se aʻoaʻoga le nihilism, ae o se aafiaga moni: o se lagona o le gaogao, le fiu, le masalosalo, po o le lagona e leai se uiga o mea uma na ausia. Ae e lē gata i le itu tau mafaufau Nietzsche. Na te faamamafaina le itu faaleaganuu: e mafai e le nihilism ona faaalia i faatufugaga, faiga faapolotiki, saienisi, ma le auala e vaai ai le sosaiete i tagata soifua. Mo se faataitaiga, pe a faaitiitia le olaga i ni faiga faaletino, pe a liua amioga mama i ni tulafono gaogao ma leai se agaga, tatou te vaaia ni faailoga o le nihilism.
Nihilism Lē Galue ma le Nihilism Galue
O se tasi o sao taua a Nietzsche o le fa'avasegaina lea o aga masani e lua o le nihilism: le fa'atino ma le gaoioi.
O le nihilism lē gaoioi o se uiga o le lotovaivai. A pa'ū ifo tulaga faatauaina tuai, e pa'ū se tasi i le vaivai faaleagaga: "E leai se aoga," "E tutusa lava," "E sili atu le lē faʻamoemoe." O le nihilism lē gaoioi e masani ona sailia se solaaga: mafanafana, faʻafiafiaga, poʻo se amioga faigofie ma faʻamalieina. E latalata i le vaivai, le leai o se naunautaʻiga, ma le manaʻo e faʻaitiitia le malosi o le olaga. I lona tulaga ogaoga, o le nihilism lē gaoioi e mafai ona faʻalatalata atu i le manaʻo e "mou ese" mai tauiviga o le olaga.
O le nihilism galue, i le isi itu, o se malosiaga faʻaumatia e tatala ai foʻi avanoa fou. E iloa ai ua le toe lava tulaga tuai ma ua "faʻaumatia" ma le loto i ai mea taufaasese ua taʻua o le paia. O le nihilism galue e le na o se ʻinoʻino i le olaga, ae o se tofotofoga, o se luʻitau, ma e oʻo lava i le "faʻaumatia" o tulaga taua ina ia mafai ai e tagata ona toe fausia. I lenei tulaga, o le nihilism galue o se vaega o fesuiaʻiga: o se tulaga matautia, ae e manaʻomia foʻi mo le faʻafouina.
Ae ui i lea, e taua le mātauina: E leʻi faʻamamaluina e Nietzsche le nihilism. Na ia vaʻaia o se faʻafitauli tele e tatau ona foʻia, ae le o se iʻuga lava ia.
Aiseā ua avea ai Amioga Mama Faaleaganuu ma Puna o le Nihilism?
Na finau Nietzsche e faapea, o le nihilism i Sisifo e leva ona aʻa mai aʻo leʻi oo i le taimi faʻaonaponei, o lona uiga i tu ma aga masani o metaphysics ma amioga mama e tuʻu ai le "lalolagi moni" i luga aʻe o "lenei lalolagi." O le tele o faiga faʻafilosofia ma faʻalelotu—i le faitauga a Nietzsche—e aʻoaʻo ai o le olaga i aso faisoo e na o se ata, o se tofotofoga, poʻo se mea e maualalo ifo; o le uiga moni e taoto i tua atu o le lalolagi: i le lagi, o manatu e faʻavavau, poʻo le upumoni silisili ese.
Mo Nietzsche, o lenei auala o mafaufauga e mafua ai fatu o le nihilism auā e faʻaitiitia ai le taua o le olaga moni. A aʻoaʻoina tagata o le taua aupito maualuga o se mea e sili atu i lo le lalolagi, e manatu o lenei lalolagi e le lava. Ma a pa'ū le talitonuga i se lalolagi e sili atu ona lelei, e na o le "lenei lalolagi" e totoe—ae ua uma ona tatou aʻoaʻoina e faʻaitiitia lona taua. O le iʻuga, e leiloa e le tagata lona faʻavae o le uiga: ua leiloa le lalolagi e sili atu ona lelei, ae ua vaivai foʻi le mafai ona alofa i lenei lalolagi. O le mafuaʻaga lea e mafai ai ona loloto tele le nihilism.
Sa faitioina foʻi e Nietzsche amioga mama na ia talitonu na mafua mai i le "teena o le olaga," e pei o amioga mama e faʻamamaluina ai le vaivai, lagona tausalaina, poʻo le soona gauai atu o le tagata ia te ia lava. I lona manatu, o lenei ituaiga amioga mama, e ui lava e foliga mai e "tamalii," ae e mafai ona faʻaleagaina le malosi o le tagata ma le lototele e faʻamaonia ai le olaga.
Faatoilaloina o le Nihilism: Fausiaina o Tulaga Taua Fou
Afai o le nihilism o le pa'ū lea o tulaga faatauaina, o lona uiga o le sola ese mai ai e lē faapea ai o le toe foʻi atu lea i mea mautinoa tuai. Nai lo lea, ua uunaia e Nietzsche tagata soifua e fatuina ni tulaga faatauaina fou—o tulaga faatauaina e lē faalagolago i se lalolagi e sili atu nai lo se isi lava lalolagi ae e tulaʻi mai i le faamautinoaga o le olaga lava ia.
O iinei e tulaʻi mai ai le autū autū a Nietzsche: o le Übermensch (e masani ona faaliliuina o le "superman" poʻo le "superman," e ui o lenei faaliliuga e masani ona faaseseina). O le Übermensch e le na o se tagata fatu malosi faaletino, ae o se faailoga o le tagata soifua e mafai ona sopoia le faafitauli o le nihilism e ala i le fatuina o uiga. E le faatali o ia mo poloaiga mai fafo—mai le Atua, tu ma aga masani, po o se faiga tau amio—ae tauaveina le tiutetauave o le avea ma se "tagata e tuuina atu le taua."
O le isi manatu tāua o le naunau i le pule. E lē na o le manaʻo e pulea isi, ae o le malosiaga autū lea o le olaga e tuputupu aʻe ai, faʻamatalaina, faʻatulaga, ma faʻatoʻilalo ai faʻafitauli. I totonu o lenei faʻavae, o le agai i tua atu o le nihilism o lona uiga o le faʻatagaina lea o le mana foafoa o le olaga e faʻagaoioia: fatuina, iloiloina, faʻataʻitaʻi, ma fausia se olaga e sili atu ona malosi.
O Le Suega Sili: Amor Fati ma le “Toe Foi Mai o le Faavavau”
Na ofoina atu foʻi e Nietzsche se auala mataʻutia e tofotofo ai pe o le a le mamao ua faatoilaloina moni ai e se tasi le nihilism: amor fati—alofa i le iʻuga. E le o le taliaina lea, ae o se uiga mautinoa: o le mafai ona fai atu "ioe" i le olaga, e aofia ai mafatiaga, toilalo, ma le le atoatoa, o se vaega o le atoaga tatou te filifili e talia.
E fesoʻotaʻi ma lenei mea le manatu o le toe tupu e faʻavavau: mafaufau i lou olaga, i ona auiliiliga uma, e tatau ona toe faia pea lava pea. Mata e te taʻusalaina, pe e te taliaina? Mo Nietzsche, o le mafai ona faʻamaonia le olaga i se auala faapena o le tetee sili lea ona malosi i le nihilism. Afai e fai mai le nihilism "e le aoga le ola i le olaga," ona fai mai lea o le faʻamaoniga a Nietzsche "e aoga le ola i le olaga—tusa lava pe tatau ona toe faia pea lava pea."
I'uga
E tusa ai ma le manatu o Nietzsche, o le nihilism o se faʻalavelave o tulaga faatauaina ma uiga e tulaʻi mai pe a leiloa le malosi o faʻavae faʻaletino ma faʻalelotu. O le Nihilism e le naʻo se lagona o le gaogao o le tagata lava ia, ae o se mea lautele faʻaleaganuu: "o tulaga faatauaina aupito maualuga e leiloa lo latou taua." Ua faʻavasega e Nietzsche le va o se nihilism faʻavaivaia, faʻaletonu ma se nihilism galue e mafai ona avea o se alalaupapa i le faʻafouina. Na te vaʻaia aʻa o le nihilism i se agaifanua e faʻaitiitia ai le taua o lenei lalolagi mo se isi, o lea a pa'ū le "isi lalolagi", e lagona ai e lenei lalolagi le gaogao.
Ae e leʻi avea Nietzsche ma perofeta o le faʻanoanoa. O ia o se tagata suʻesuʻe ma se tagata mafaufau e taumafai e tuleia le tagata soifua i tua atu o le leai o se mea. O le auala e alu ese ai o loʻo taoto i le fatuina o ni tulaga faatauaina fou, le faʻamautinoaina o le olaga, le lototele e tauaveina le tiutetauave mo le uiga, ma le mafai ona fai atu "ioe" i le olaga—i lona atoaga. I lena tulaga, o le leai o se mea mo Nietzsche o se afa mataʻutia, ae o se avanoa foi: a o pa'ū ifo tulaga faatauaina tuai, ua luʻitauina le tagata soifua e avea ma tagata foafoa, ae le na o ni suli.