Tete'e atu i vaila'au fa'ama'i ma lona a'afiaga

Tete'e atu i vaila'au fa'ama'i ma lona a'afiaga

O le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i o se tasi lea o lu'itau sili ona ogaoga i le soifua maloloina o le lalolagi i lenei seneturi. E tupu pe a suia siama i se auala e le toe aoga ai vaila'au fa'ama'i—o vaila'au ia sa tatau ona fasiotia pe taofia ai lo latou tuputupu a'e. O le i'uga, o fa'ama'i pipisi sa faigofie ona togafitia muamua e mafai ona faigata ona pulea, umi atu le tumau, ma e o'o lava ina fa'ateleina ai le lamatiaga o fa'alavelave ma le oti. I le vaitaimi fa'aonaponei, fa'atasi ai ma le maualuga o le fe'avea'i o tagata ma le fa'atupula'ia o auaunaga tau soifua maloloina, o le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i e le gata o se fa'afitauli i falema'i ae o se fa'amata'u moni i le sosaiete lautele.

O le ā le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i?

Ua mamanuina vaila'au fa'ama'i e fa'atatau i fausaga taua po'o faiga i totonu o sela o siama, e pei o le puipui o le sela, le fa'aputuga o porotini, po'o le toe fa'ateleina o le DNA. Peita'i, o siama o ni meaola e matua'i fetu'una'i lava. E ala i fesuia'iga o kenera po'o le fesuia'iga o mea kenera i le va o siama, e mafai ona latou atia'e ni auala puipuia e le aoga ai vaila'au fa'ama'i.

E mafai ona tula'i mai le tete'e i siama masani e mafua ai fa'ama'i e pei o le Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, ma le Mycobacterium tuberculosis. O nisi tete'e e masani lava, ae o le tele o mataupu o tete'e e tula'i mai ma vave ona salalau ona o le fa'ateleina o le filifiliga—o lona uiga, o le tele naua, le talafeagai, po'o le le atoatoa o le fa'aaogaina o vaila'au fa'ama'i.

E fa'apefea ona tupu le tete'e?

E tele auala autū e faʻaaogaina e siama e teteʻe ai i vailaʻau faʻamaʻi:

1. Gaosia ni enzymes e fa'aumatia ai vaila'au fa'ama'i
O se faʻataʻitaʻiga o le enzyme beta-lactamase, lea e mafai ona talepeina le fausaga o vailaʻau faʻamaʻi beta-lactam e pei o le penicillin. O ituaiga malolosi, e pei o le ESBL (Extended-Spectrum Beta-Lactamase), e mafai ona faʻateʻia ai siama i ituaiga eseese o vailaʻau faʻamaʻi.

2. Suia o sini o vailaʻau faʻamaʻi
E galue vaila'au fa'ama'i e ala i le "fa'apipi'i" i ni vaega fa'apitoa i totonu o siama. Afai e suia e siama nei vaega, o le a le aoga le vaila'au fa'ama'i. E va'aia lenei mea i le methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA).

3. Fa'aitiitia le fa'aaogaina o vaila'au fa'ama'i pe fa'ateleina lo latou fa'aumatia
E mafai e siama ona tapunia le “faitotoʻa ulufale” (porin) pe faʻaaoga pamu e alu ese ai e faʻateʻa ese ai vailaʻau faʻamaʻi mai le sela o siama aʻo leʻi galue lelei le vailaʻau.

FAITAU  Teuina o vailaʻau i totonu o fale gaosi vailaʻau

4. Fausiaina o biofilms
O le biofilm o se vaega puipui e faia e siama pe a pipii i se mea, e pei o se catheter po'o ni aano patino. I totonu o se biofilm, e sili atu ona faigata mo vaila'au fa'ama'i ma le puipuiga o le tino ona o'o atu i ai siama, ma mafua ai ona sili atu ona tumau ma toe tupu fa'ama'i.

E le gata i lea, e mafai e siama ona "fefa'asoaa'i" ni kene tete'e i le tasi ma le isi e ala i plasmids. O lenei faiga e matua matautia lava aua e mafai ai ona vave salalau le tete'e, e o'o lava i le va o ituaiga eseese o siama.

Mea e mafua ai le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i

E lē mafua mai le tete’e o vaila’au fa’ama’i i se mafua’aga e tasi, ae e mafua mai i se tu’ufa’atasiga o amioga, faiga fa’alesoifua maloloina, ma faiga masani i totonu o lafumanu ma le siosiomaga.

1. Fa'aaogāga lē talafeagai o vaila'au fa'ama'i i tagata
E to'atele tagata e fa'aaogaina vaila'au fa'ama'i e aunoa ma se fa'atonuga mai se foma'i, teu mea na totoe, pe taofi le togafitiga i le taimi lava e lagona ai le manuia. Peita'i, o le taofia vave o vaila'au fa'ama'i e mafai ona tu'ua ai siama e sili atu ona tete'e atu i ai ma mafai ona fa'ateleina.

2. Tu'uina atu o vaila'au fa'ama'i mo fa'ama'i e le o ni siama
E lē aogā vaila'au fa'ama'i pipisi mo fa'ama'i pipisi e pei o le fulū, fulū, po'o le tele o fa'a'ī tiga. Peita'i, e masani ona fa'atonuina pe talosagaina vaila'au fa'ama'i e tagata ma'i mo tulaga e lē mana'omia moni ai.

3. Le le usitaia o taiala mo le faaaogaina o vailaau fa'ama'i i totonu o falema'i
O le so'ona fa'aaogāina tele o vaila'au fa'ama'i e tele ituaiga, togafitiga fa'apitoa e aunoa ma se toe iloiloga, ma le itiiti o su'ega o le totoina o siama ma le maaleale e mafai ona fa'avavevave ai le tupu mai o tete'e.

4. Faaaogāina o vailaʻau faʻamaʻi i lafumanu ma faigafaiva
I nisi o nofoaga, e faʻaaogaina vailaʻau faʻamaʻi e faʻavavevave ai le tuputupu aʻe o manu pe puipuia ai faʻamaʻi i le tele o lafumanu. O lenei faiga e mafai ona faʻaosofia ai le tuputupu aʻe o siama teteʻe, lea e ulufale atu ai i le filifili o meaʻai poʻo le siosiomaga.

5. Le lelei o le tumama ma le puleaina o faʻamaʻi pipisi
O siosiomaga e le tausia lelei e faigofie ai ona sosolo atu siama, e aofia ai ma siama e tete'e atu i ai. I nofoaga tau soifua maloloina, o le vaivai o le puleaina o fa'ama'i e mafai ona vave ai ona sosolo atu i le va o tagata mama'i.

Le a'afiaga o le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i i le soifua maloloina

O le aafiaga sili ona manino o le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i o le faigata tele lea ona togafitia fa'ama'i pipisi. Ae o aafiaga e sili atu ona lautele:

FAITAU  Metotia e aveese ai meafaitino masani

1. Fa'ama'i pipisi e umi ma ogaoga
Afai e le aoga vailaau fa'ama'i muamua, e mana'omia e gasegase ni vaila'au fa'asolo e ono itiiti le aoga, sili atu ona oona, pe mana'omia fo'i ona tu'uina i totonu o le uaua. E mafai ona o'o atu ai i le umi o le nofo i le falema'i ma le fa'ateleina o le lamatiaga o fa'alavelave.

2. Fa'ateleina o le fua faatatau o le oti
O faʻamaʻi pipisi e teteʻe atu i ai, aemaise lava i gasegase e vaivai le puipuiga o le tino (e pei o pepe, tagata matutua, tagata mamaʻi i le kanesa, poʻo tagata mamaʻi i le ICU), e mafai ona oti ai pe afai e faʻatapulaʻaina filifiliga o vailaʻau faʻamaʻi.

3. O loʻo siʻitia tele tau o le tausiga o le soifua maloloina
O togafitiga o faʻamaʻi pipisi e teteʻe atu i vailaʻau e manaʻomia ai le umi o le nofo i le falemaʻi, tele atu suʻega i le fale suʻesuʻe, tele atu vailaʻau taugata, ma isi togafitiga faʻaopoopo. O lenei avega e lagonaina e gasegase, o latou aiga, ma le faiga o le tausiga o le soifua maloloina.

4. Faamataʻu i togafitiga faafomaʻi faʻaonaponei
E tele togafitiga faafoma'i e fa'alagolago i vaila'au fa'ama'i e puipuia ai fa'ama'i pipisi, e pei o taotoga tetele, chemotherapy, suia o totoga, po'o le fa'aofiina o masini fa'afoma'i. Afai e le toe aoga vaila'au fa'ama'i pipisi, e fa'ateleina le lamatiaga o le fa'ama'i pipisi pe a uma le togafitiga ma e sili atu ona matautia le togafitiga.

5. Lamatiaga o le pepesi i totonu o le alalafaga
E lē gata i falema'i e tete'e i siama. E mafai ona sosolo atu i le alalafaga e ala i fesoota'iga tuusa'o, mea'ai, po'o le siosiomaga—e mafua ai ona faigata ona taofiofia fa'ama'i pipisi.

A'afiaga lautele i le va fealoa'i ma le tamaoaiga

E lē gata ina aʻafia iʻuga faafomaʻi le teteʻe atu i vailaʻau faʻamaʻi. A umi se taimi e maʻi ai se tasi, e faʻaitiitia ai le gaosiga, faʻalavelaveina le aʻoaʻoina, ma e mafai ona aʻafia ai tupe maua a le aiga. I se tulaga lautele, e mafai e le teteʻe atu i vailaʻau faʻamaʻi ona faʻaitiitia ai le gaosiga a le atunuʻu ma faʻateleina ai le mativa ona o le maualuga o tau o le tausiga o le soifua maloloina. E le gata i lea, o le lē tutusa o avanoa i le tausiga o le soifua maloloina e faʻateteleina ai le tulaga: o tagata e tauivi e maua se faʻamaoniga saʻo poʻo ni vailaʻau faʻamaʻi talafeagai e sili atu ona faigofie ona aʻafia i ni faʻafitauli.

I le isi itu, o suʻesuʻega ma atinaʻeina o vailaʻau faʻamaʻi fou e le o alualu i luma vave e pei o le saoasaoa o le teteʻe mai o tagata. O le atinaʻeina o vailaʻau faʻamaʻi e taugata ma tele ai le taimi, ae o tupe maua faapisinisi e masani ona laʻititi nai lo togafitiga mo faʻamaʻi tumau. O se taunuuga, ua lamatia ai le lalolagi i le ulufale atu i se "vaitaimi pe a uma ona iai vailaʻau faʻamaʻi," lea e oʻo lava i faʻamaʻi mama e mafai ona toe oti ai.

FAITAU  Luʻitau ma avanoa mo fale talavai i le vaitaimi numera

O a mea e mafai ona fai e puipuia ai le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i?

O le faatoilaloina o tete'e e mana'omia ai se auala galulue fa'atasi ("One Health") e aofia ai tagata soifua, manu, ma le siosiomaga.

1. Faaaoga vailaʻau faʻamaʻi pe a manaʻomia ma e pei ona faʻatonuina.
Afai e le fa'atonuina e lau foma'i ni vaila'au fa'ama'i, aua le fa'amalosia. Afai e fa'atonuina, ia fa'aaoga e tusa ai ma le fua fa'atatau ma le umi e fautuaina. Aua le fa'asoa atu vaila'au fa'ama'i i isi, ma aua le fa'aaogaina ni toega mai vaila'au tuai.

2. Fa'amalosia le fa'amaoniga
O su'ega i le fale su'esu'e e pei o a'afiaga o siama ma su'ega o le maaleale i vaila'au fa'ama'i e fesoasoani i foma'i e filifili ai le vaila'au e sili ona talafeagai, ma fa'aitiitia ai le fa'aaogaina le mana'omia o vaila'au fa'ama'i.

3. Fa'ateleina le puipuiga o fa'ama'i pipisi
O masaniga masani o le fufuluina o lima, tui puipui, ofuina o ufimata pe a maʻi, ma le tumama o le siosiomaga e faʻaitiitia ai le pepesi o faʻamaʻi ma faʻaitiitia ai foʻi le manaʻomia o vailaʻau faʻamaʻi.

4. Polokalame e pulea ai vailaʻau faʻamaʻi i falemaʻi (faʻaaogaina o vailaʻau faʻamaʻi)
E manaʻomia e falemaʻi ona faʻatino ni taʻiala faʻatulafonoina, iloiloga masani o togafitiga, ma aʻoaʻoina le aufaigaluega tau soifua maloloina ina ia faʻaaogaina lelei ma le poto vailaʻau faʻamaʻi.

5. Fa'atonutonu le fa'aaogaina o vaila'au fa'ama'i i le vaega o lafumanu
E le tatau ona fa'aaogaina vaila'au fa'ama'i e fa'aleleia ai le tuputupu a'e o la'au. O le mata'ituina lelei ma faiga fa'ato'aga mama e mafai ona fa'aitiitia ai le mana'omia ona fa'aaogaina tele vaila'au fa'ama'i.

6. A'oa'oga a le lautele
O le malamalama e lē o se fofo mo mea uma vailaʻau faʻamaʻi e tāua tele. O le aʻoaʻoga lelei o le a faʻaitiitia ai le faia o vailaʻau faʻapitoa ma le faʻaaogaina sese.

Fa'ato'a

O le tete'e atu i vaila'au fa'ama'i o se fa'afitauli matuia lea e lamatia ai le alualu i luma o vaila'au fa'aonaponei. O ona a'afiaga e le gata ina aofia ai fa'ama'i pipisi e faigata ona togafitia ae fa'apea fo'i le fa'ateleina o le oti, tau o le tausiga o le soifua maloloina, ma tulaga lamatia mo togafitiga fa'afoma'i taua. Talu ai o le tete'e atu e mafua mai i le fa'aaogaina fa'afuase'i o vaila'au fa'ama'i ma le salalau o siama tete'e i vaega eseese, o le puipuiga e mana'omia ai se taumafaiga fa'atasi a tagata ta'ito'atasi, tagata tomai fa'apitoa i le tausiga o le soifua maloloina, malo, ma pisinisi fa'ato'aga ma mea'ai. Faatasi ai ma le fa'aaogaina talafeagai o vaila'au fa'ama'i, fa'aleleia atili o le tumama, puleaina o fa'ama'i, ma a'oa'oga faifai pea, e mafai ona tatou fa'agesegese le fua faatatau o le tete'e atu ma fa'amautinoa o lo'o aoga pea vaila'au fa'ama'i mo tupulaga o lo'o iai nei ma le lumana'i.

Taofi faamatalaga