Tali atu i Fualaau Fa'aleaga i Fale Talavai Fa'afoma'i
Pendahuluan
O tali atu i vailaʻau leaga (ADRs) o se mataupu taua tele i fale talavai faafomaʻi auā e aʻafia saʻo ai le saogalemu o gasegase. O le ADR ua faʻamatalaina o se tali atu e leʻi mafaufauina ma leaga i se vailaʻau e tupu i fua e masani ona faʻaaogaina mo le puipuia, suʻesuʻeina, poʻo le togafitia o faʻamaʻi, poʻo le suia o le galuega faaletino. I faiga faafomaʻi, e mafai e ADRs ona faʻaumiumi le nofo i le falemaʻi, faʻateleina tau o le tausiga o le soifua maloloina, faʻaitiitia le tulaga lelei o le olaga o gasegase, ma oʻo atu ai i le oti. O le mea lea, o le malamalama lelei i ADRs, o latou tulaga lamatia, ma auala e puipuia ai ma pulea ai o se tomai autu lea mo fomaʻi faʻatau vailaʻau.
Manatu ma le Lautele o le ROM
E ese le ROM mai aafiaga masani, ia e ono faʻamoemoeina ma e fai si māmā. E sili atu le taulaʻi o le ROM i aafiaga leaga taua pe leʻi mafaufauina. E taua foʻi le iloa o le eseesega o le ROM mai mea sese o vailaʻau. E tutupu mea sese o vailaʻau ona o faiga sese (e.g., fualaau sese, fua sese, maʻi sese), ae e mafai ona tupu le ROM e tusa lava pe faʻaaogaina saʻo se vailaʻau. Peitaʻi, e mafai ona fesoʻotaʻi faʻatasi ia mea e lua, aua o mea sese o vailaʻau e mafai ona mafua ai ni mea leaga e foliga mai o le ROM.
I totonu o fale talavai faafoma'i, o le matafaioi a le foma'i fa'atau vaila'au e le gata ina fa'ailoa le ROM ae ia iloilo fo'i lona fesoota'iga ma vaila'au, le ogaoga, ma le ono mafai ona puipuia. E fa'ataunu'uina lenei mea e ala i le iloiloga faafoma'i, iloiloga o fa'amaumauga faafoma'i, mata'ituina o le fale su'esu'e, ma fesoota'iga olaola ma le 'au foma'i ma le ma'i.
Fa'avasegaga o Tali Leaga o Fualaau Fa'asaina
I se tulaga lautele, e masani ona faʻavasegaina le ROM e faʻaaoga ai le auala ituaiga A ma le ituaiga B, e ui lava o loʻo iai ni faʻavasegaga lautele.
1. Ituaiga A (Fa'ateleina)
O a'afiaga leaga o vaila'au ituaiga A (ROM) e feso'ota'i ma le faiga fa'afoma'i o le vaila'au, e mafai ona vavaloina, ma e masani ona fa'alagolago i le fuala'au. O fa'ata'ita'iga e aofia ai le hypoglycemia e mafua mai i le insulin po'o le sulfonylurea, le toto e mafua mai i le anticoagulant, ma le hypotension e mafua mai i le hypertension. Talu ai e mafai ona vavaloina, o le ituaiga A ROM e faigofie lava ona puipuia e ala i le fetu'una'iga o le fuala'au, le mata'ituina o togafitiga, ma a'oa'oga a le ma'i.
2. Ituaiga B (Ese)
O le ituaiga B ROM e lē mafai ona vavaloina, e lē faalagolago i le fualaau, ma e masani ona fesootaʻi ma ni tali atu i mea e maaleale pe uiga ese. O faʻataʻitaʻiga masani e aofia ai le anaphylaxis i le penicillin poʻo le Stevens-Johnson syndrome i nisi o vailaʻau e pei o le lamotrigine poʻo le sulfonamides. O lenei ituaiga ROM e foliga mai e sili atu ona matautia ma faigata ona puipuia aua e mafai ona tupu i ni fua maualalo ma i gasegase e leai se talaʻaga muamua o ia tali atu.
I le faaopoopo atu i ituaiga A ma le B, o nisi tusitusiga e iloa ai isi ituaiga e pei o:
– Ituaiga C (Fa'aumiumi): e aliali mai pe a uma ona fa'aaogaina mo se taimi umi, mo se fa'ata'ita'iga, o le taofiofia o le adrenal ona o corticosteroids fa'aumiumi.
– Ituaiga D (Faatuai): e foliga mai e tuai, mo se faʻataʻitaʻiga aafiaga teratogenic poʻo le kanesa.
– Ituaiga E (Fa'ai'uga o le fa'aaogaina): e feso'ota'i ma le taofia o le fa'aaogaina o vaila'au, mo se fa'ata'ita'iga o fa'ailoga o le taofiga o le benzodiazepine.
– Ituaiga F (Le manuia): le manuia o togafitiga ona o fegalegaleaiga o vailaau po o le tete'e atu i ai, mo se faataitaiga le manuia o auala e taofia ai le maitaga ona o le fa'aosoina o le enzyme e le rifampicin.
O lenei fa'avasegaga e fesoasoani i foma'i fa'afoma'i e vavalo i mamanu o mea e tutupu, atia'e ni fuafuaga e puipuia ai, ma fuafua ai ni togafitiga talafeagai.
Tulaga Lamatia mo le ROM
E tele mea e mafua ai le ROM. O nisi o mea e faʻateleina ai le lamatiaga e aofia ai:
1. Mea e mafua mai i le gasegase
E iai eseesega i le pharmacokinetic ma le pharmacodynamic i tagata matutua ma tamaiti e mafai ona faʻateleina ai le ono aʻafia i le ROM. O tagata matutua, mo se faʻataʻitaʻiga, e sili atu ona latou aʻafia i le faʻaitiitia o le galuega a fatugaʻo ma le ate, ma mafua ai ona faʻagesegese le faʻaumatia o vailaʻau ma faʻateleina ai le lamatiaga o le oona. O le talafaasolopito o allergies, tulaga o meaʻai, maʻitaga, ma mea tau kenera (e pei o suiga i enzymes metabolic) e iai foʻi sona sao.
2. Fa'ama'i pipisi ma tulaga fa'aklinikal
O le faaletonu o fatuga'o, faaletonu o le ate, faamai o le fatu, ma faaletonu o le electrolyte e mafai ona faateleina ai le lamatiaga o le ROM. Mo se faataitaiga, o gasegase e faaletonu fatuga'o e sili atu ona faigofie ona aafia i le faaputuputuina o aminoglycoside, lea e mafai ona oo atu ai i le nephrotoxicity po o le ototoxicity.
3. Polypharmacy ma fegalegaleaiga o fualaau faasaina
O le fa'aaogāina fa'atasi o le tele o vaila'au e fa'ateleina ai le lamatiaga o fegalegaleaiga o vaila'au ma vaila'au ma fa'ama'i. E mafai e fegalegaleaiga ona fa'ateleina ai le maualuga o vaila'au (mo se fa'ata'ita'iga, o le fegalegalea'i o le warfarin ma nisi vaila'au fa'ama'i e fa'ateleina ai le INR) pe fa'aitiitia ai le aoga o togafitiga. E fa'ateleina fo'i e le polypharmacy le faigata o le fa'asologa o togafitiga, ma i'u ai i le fa'aitiitia o le usita'ia e le ma'i ma le fa'ateleina o le lamatiaga o ni fa'alavelave leaga.
4. Fua ma le umi o le togafitiga
O le tele naua o le fuala'au, vave tele o le titration, po'o le fa'aaogaina umi e aunoa ma se iloiloga e mafai ona mafua ai le ROM. O vaila'au e vaapiapi le fa'asinomaga fa'amalolo (e.g., digoxin, lithium, phenytoin) e mana'omia le mata'ituina lelei.
Iloa ma Iloiloga o le ROM i Galuega Fa'afoma'i
O le iloa o le ROM e manaʻomia ai le mataala faafomaʻi ma se faiga malosi o lipoti. O faʻailoga o le ROM e mafai ona aofia ai ni faʻailoga fou, faʻateteleina o faʻailoga, suiga i taunuʻuga o le fale suʻesuʻe, poʻo ni tali atu i le paʻu. E masani ona faʻaaogaina e fomaʻi faʻafomaʻi se auala faʻatulagaina e iloilo ai le ROM, e pei o:
– Iloiloga o mafuaʻaga: iloiloina o le ono mafai e se vailaʻau ona mafua ai se tali atu, mo se faʻataʻitaʻiga e faʻaaoga ai le algorithm a Naranjo.
– Iloiloga o le ogaoga: pe o le tali atu e agamalu, feololo, ogaoga, lamatia ai le ola, pe oti ai.
– Iloiloga o le puipuiga: pe mafai ona puipuia le ROM e ala i le filifilia o vailaau e sili atu le saogalemu, fetuunaiga o le fualaau, po o le mataituina lelei.
E taua tele le mataituina i totonu o le fale su'esu'e mo nisi vaila'au, e pei o le galuega a fatuga'o mo aminoglycosides, electrolytes mo diuretics, enzymes o le ate mo vaila'au e fa'aleagaina ai le hepato, po'o le INR mo togafitiga i le warfarin.
Pulega o Tali Leaga o Fualaau Faasaina
O le togafitiga o le ROM e faʻalagolago i le ituaiga ma le ogaoga, ae o mataupu faavae lautele e aofia ai:
1. Fa'ailoaina ma le taofia o vaila'au e masalomia
Afai e ogaoga le ROM pe lamatia ai le ola, o le taofia lea o le vailaʻau e masani lava o le laasaga muamua. Peitaʻi, i nisi o tulaga, e tatau i lenei faaiuga ona fuafua lelei aogā o togafitiga ma le maua o isi auala e sui ai.
2. Togafitiga lagolago ma fa'ailoga
Mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai ona tuʻuina atu vailaʻau antihistamine mo ni faʻafitauli mama o le allergy, vai inu i totonu o le uaua mo le hypotension, poʻo ni bronchodilator mo le bronchospasm. I le anaphylaxis, e taua tele togafitiga faʻafuaseʻi e pei o le epinephrine.
3. Faaaogāina o vailaʻau faʻasaina poʻo togafitiga faʻapitoa
Fa'ata'ita'iga: naloxone mo le so'ona tele o le opioid, vitamini K mo le toto e mafua mai i le warfarin, po'o le N-acetylcysteine mo le o'ona o le paracetamol.
4. Mata'ituina ma fa'amaumauina o galuega
E tatau ona fa'amaumauina lelei le ROM i fa'amaumauga faafoma'i ina ia puipuia ai le toe a'afia. E taua fo'i le a'oa'oina o gasegase ina ia iloa e gasegase po'o a vaila'au e 'alo 'ese ai.
Puipuiga o le ROM: O le Matafaioi Autū o le Fale Talavai Fa'afoma'i
O le puipuiga o le fuafuaga sili lea ona lelei auā e masani ona i ai ni taunuuga matuia o le ROM. E fesoasoani foma'i fa'afoma'i e ala i:
– Iloiloga o talavai ma le fa'afetauiina o vaila'au e fa'aitiitia ai le toe faia faalua o togafitiga, le le talafeagai o le inumaga, ma fegalegaleaiga.
– O fetuunaiga o le fua e faʻavae i luga o le galuega a fatugaʻo/ate ma le tulaga o le maʻi.
– Siakiina o vaila'au fa'amalolo (TDM) i vaila'au e iai se fa'asinomaga fa'amalolo vaapiapi.
– A'oa'oga a gasegase e uiga i le fa'aaogaina o vaila'au, fa'ailoga lapatai o le ROM, ma le taua o le usita'ia o tulafono.
– Fa'atinoina o le Pharmacovigilance e ala i le lipotia o le ROM i le faiga fa'atino i le falema'i po'o le pulega talafeagai, ina ia mafai ona mata'ituina pea mamanu o le saogalemu o vaila'au.
E manaʻomia foʻi ona lagolagoina e le faiga o falemaʻi se aganuʻu o le saogalemu o gasegase, e aofia ai taʻiala faʻafomaʻi, le faʻaaogaina o faiga e lagolago ai faʻaiuga faʻafomaʻi, ma le galulue faʻatasi a le aufaipisinisi.
I'uga
O aafiaga leaga o fualaau faasaina (ADDs) o se luʻitau tele i le fale talavai faafomaʻi, e matuā aʻafia ai le saogalemu o gasegase ma taunuuga o togafitiga. E mafai ona tupu aafiaga leaga o fualaau faasaina (ADDs) ona o aafiaga faʻafomaʻi e mafai ona vaʻaia pe o ni aafiaga e leʻi mafaufauina, faatasi ai ma mea lamatia e aofia ai le matua, faʻamaʻi tuʻufaʻatasi, polypharmacy, ma le le lelei o totoga. E taua tele le matafaioi a le au faʻafomaʻi faafomaʻi i le iloa, iloiloina, puleaina, ma le puipuia o ADDs e ala i le mataʻituina o togafitiga, faʻalavelave faʻavae i faʻamaoniga, aʻoaʻoga a gasegase, ma le lipotia o le pharmacovigilance. Faatasi ai ma se auala faʻatulagaina ma le galulue faʻatasi, e mafai ona faʻaitiitia le aʻafiaga o ADDs, ma iʻu ai i se togafitiga faʻafomaʻi e sili atu le saogalemu ma le aoga.
-
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga ina ia sili atu ona aʻoaʻoina (faʻatasi ai ma upusii ma se lisi o mea e maua mai ai), pe faʻaopoopo ni faʻataʻitaʻiga o mataupu ROM e masani ona tutupu i falemaʻi ma le auala e faʻatino ai togafitiga faʻafomaʻi a le fomaʻi.