A'afiaga o Fualaau Fa'asaina i le Tausiga Soifua Maloloina
O le vailaʻau o se poutū autū o le tausiga soifua maloloina faʻaonaponei. Faatasi ai ma vailaʻau, e mafai ona puipuia, pulea, pe faʻamaloloina faʻamaʻi eseese. Peitaʻi, e ui i ona aogā, o vailaʻau uma lava e mafai ona mafua ai ni aʻafiaga. O se aʻafiaga o se tali e le manaʻomia e mafai ona tupu pe a faʻaaogaina se vailaʻau i ni fua e masani ona faʻaaogaina mo le puipuiga, suʻesuʻega, poʻo togafitiga. O le malamalama i aʻafiaga o vailaʻau e le gata o le tiutetauave lea a tagata tomai faapitoa i le tausiga soifua maloloina ae faʻapea foʻi ma gasegase ma o latou aiga, aua o le saogalemu o togafitiga e matua fuafuaina lava e ala i fesootaiga, mataituina, ma le faʻaaogaina tatau o vailaʻau.
Fa'amatalaga ma ituaiga o aafiaga o vaila'au
E tele naua aafiaga o fualaau faasaina, mai fa'ailoga mama e pei o le niniva, niniva, po'o le matapogia i tulaga ogaoga e pei o le fa'alavelaveina o le tata o le fatu, fa'aleagaina o totoga, po'o ni fa'ama'i tigaina (anaphylaxis). I le tausiga o le soifua maloloina, e masani ona fa'avasegaina aafiaga e fa'atatau i lo latou ogaoga ma le auala e mafua ai.
Muamua, o aafiaga e mafai ona vavaloina, e masani ona fesoʻotaʻi ma le auala e galue ai le vailaʻau (pharmacology). Mo se faʻataʻitaʻiga, o vailaʻau antihistamine tuai e mafai ona mafua ai le matapogia ona e aʻafia ai mea e maua mai i le faiʻai. Lua, o aafiaga e le mafai ona vavaloina, e pei o ni faʻafitauli e seasea tupu pe o ni faʻafitauli e le fesoʻotaʻi saʻo ma le fua. Tolu, o aafiaga e faʻavasegaina e faʻatatau i le taimi e amata ai, e pei o ni faʻafitauli faʻafuaseʻi (minute i itula), subacute (aso), ma le chronic (vaiaso i masina) pe a faʻaaogaina mo se taimi umi.
E le gata i lea, o faaupuga o le aafiaga leaga o fualaau faasaina (ADR) ma le aafiaga i autafa e masani ona faaaogaina tutusa, e ui lava e masani ona faamamafa e le ADR aafiaga leaga i le soifua maloloina. E manaomia e le au tausi soifua maloloina ona nofouta i nei mea uma e lua e puipuia ai faafitauli ma faaleleia atili ai le tulaga lelei o togafitiga.
Mea e aʻafia ai le tupu mai o aafiaga itu
E lē tutusa uma aafiaga o gasegase. O lenei eseesega e aʻafia i ni nai mea:
1. Tausaga: E masani ona sili atu ona a'afia tamaiti ma tagata matutua. E masani ona fa'aitiitia le galuega a le ate ma fatuga'o o tagata matutua, o lea e umi ai ona tumau vaila'au i le tino ma fa'ateleina ai le lamatiaga o le o'ona.
2. Mamafa o le tino ma le tulaga faaletino: O le le lelei o mea'ai paleni, ma'itaga, po'o le leai o se vai i le tino e mafai ona suia ai le auala e mitiia ma fa'aogaina ai e le tino fualaau fa'asaina.
3. Fa'ama'i pipisi: O fa'aletonu o fatuga'o, fa'ama'i ate, po'o fa'ama'i fatu e mafai ona fa'ateleina ai le lamatiaga o nisi a'afiaga.
4. Fegalegaleaiga o Vaila'au: O le fa'aaogaina o le tele o vaila'au i le taimi e tasi (polypharmacy) e fa'ateleina ai le ono mafai ona tutupu ni fegalegaleaiga. Mo se fa'ata'ita'iga, o le tu'ufa'atasia o vaila'au fa'amama toto ma vaila'au e le o ni steroidal anti-inflammatory (NSAIDs) e mafai ona fa'ateleina ai le lamatiaga o le tafe toto.
5. Fa'asinomaga Fa'ale-tulaga: O nisi o suiga o kenera e a'afia ai le metabolism o vaila'au, e pei o enzymes o le ate. O le mafua'aga lea e sili atu ai ona maaleale pe tete'e nisi tagata i nisi o vaila'au.
6. Usita'ia ma le auala e fa'aaoga ai: O le fa'aaogaina o vaila'au e le tusa ai ma fa'atonuga—e pei o le so'ona fa'aaogaina, fa'asologa e le masani ai, po'o le taofia fa'afuase'i—e mafai ona mafua ai ni fa'afitauli, e aofia ai a'afiaga ma le le manuia o togafitiga.
Faʻataʻitaʻiga o aʻafiaga o vailaʻau e masani ona faʻaaogaina
I totonu o le tausiga fa'alesoifua maloloina muamua ma falema'i, e tele vasega o vaila'au e masani ona fa'aaogaina ma e iai ni mamanu o a'afiaga e mana'omia ona va'aia:
– Vailaau Fa'ama'i: E mafai ona mafua ai le manava tata, niniva, mageso, po'o fa'ama'i pipisi ona o suiga i siama masani. I nisi tulaga, e mafai e vailaau fa'ama'i ona mafua ai ni tali atu i mea'ai mama'i tuga.
– NSAIDs (ibuprofen, mefenamic acid, ma isi mea faapena): Lamatiaga e mafua ai le tiga o le manava, mageso, toto o le gastrointestinal, ma faaletonu o fatuga'o, aemaise lava pe a faaaogaina mo se taimi umi pe i gasegase o loo lamatia.
– Corticosteroids: O le fa'aaogaina umi e mafai ona mafua ai le si'itia o le suka i le toto, osteoporosis, tupu a'e o le mamafa, faigofie ona a'afia i fa'ama'i, ma suiga i lagona.
– Vailaau mo le toto maualuga: Atonu e mafua ai le niniva, vaivai, po'o le tale mago (fa'atasi ai ma ACE inhibitors). O nisi vaila'au e fa'aitiitia ai le potassium e mafai ona fa'aitiitia ai le maualuga o le potassium, ma mafua ai le tiga o le fatu po'o le tata o le fatu e le masani ai.
– Vailaau mo le ma'isuka: E tatau ona mataala i le lamatiaga o le hypoglycemia pe a fa'aaogaina le insulin po'o le sulfonylureas, aua e ono matautia pe a le togafitia vave.
O nei faʻataʻitaʻiga o loʻo faʻaalia ai le taua o le aʻoaʻoina. E manaʻomia e gasegase ona malamalama poʻo a ni aafiaga e "masani" ma le taimi e saili vave ai se fesoasoani.
A'afiaga o aafiaga i le tulaga lelei o auaunaga tau soifua maloloina
E mafai e aafiaga o vailaʻau ona aʻafia saʻo ai le tulaga lelei o le tausiga o le soifua maloloina. Muamua, e mafai ona faʻateleina ai le aofaʻi o tagata e toe ulufale i le falemaʻi, faʻaumiumi ai taimi e nofo ai i le falemaʻi, ma e oʻo lava i le faʻateleina o tau o togafitiga. Lua, e mafai e aafiaga ona faʻavaivaia ai le faʻatuatuaga o gasegase i togafitiga ma tagata e tuʻuina atu le tausiga o le soifua maloloina, ma iu ai ina aʻafia ai le tausisia o togafitiga. Tolu, afai e le iloa, e mafai e aafiaga ona oʻo atu i ni tulaga matuia ma lamatia ai le ola.
I le tulaga o faiga fa'avae, o a'afiaga leaga o vaila'au o se fa'ailoga fo'i lea o le saogalemu o gasegase. O le tele o polokalame lelei o falema'i ma nofoaga tau soifua maloloina e aofia ai le mata'ituina o mea leaga o se vaega o a latou tulaga fa'amaonia. O le mea lea, o le lipotia ma le iloiloina o mea leaga o lo'o tutupu e le na'o se galuega fa'apulega, ae o se taumafaiga mautu e fa'aitiitia ai tulaga lamatia e mafai ona puipuia.
O le matafaioi a le aufaigaluega tau soifua maloloina i le puipuiga ma le togafitiga
O le aufaigaluega tau soifua maloloina—foma'i, tausima'i, foma'i fa'atau vaila'au, ma tausima'i—e iai so latou sao taua i le fa'amautinoaina o le saogalemu o le fa'aaogaina o vaila'au. O taumafaiga e mafai ona faia e aofia ai:
1. Fa'amaumauga o le soifua maloloina ma le su'esu'eina o tulaga lamatia: Fesili e uiga i le tala'aga o allergies, vaila'au o lo'o fa'aaogaina i le taimi nei, fa'aopoopoga, ma fa'ama'i tu'ufa'atasi a'o le'i fa'atonuina se foma'i.
2. Fa'atonuga fa'apitoa: Filifilia o le vaila'au sa'o mo fa'ailoga sa'o, fua fa'atatau, umi e fa'aaoga ai, ma mafaufau i le saogalemu.
3. A'oa'oga i gasegase: Fa'amatala le auala e inu ai vaila'au, aafiaga masani, fa'ailoga o le lamatiaga, ma le mea e fai pe a tula'i mai ni aafiaga.
4. Mata'ituina ma le toe faia o togafitiga: Iloilo le tali atu i togafitiga ma aafiaga e le masani ai e ala i siaki masani, su'ega i le fale su'esu'e (e.g. galuega o le ate/ fatuga'o), po'o le mata'ituina o le toto maualuga ma le suka i le toto.
5. Galulue fa'atasi a le aufaipisinisi: E mafai e le au fa'atau vaila'au ona fesoasoani e siaki fegalegaleaiga a vaila'au ma tu'uina atu fautuaga, a'o mata'ituina pea lava pea e tausima'i le tulaga o le ma'i.
O le puleaina o aafiaga e faʻalagolago i lo latou ogaoga. E mafai ona pulea faʻailoga mama i le fetuʻunaʻiga o le fua, suia o le taimi e tuʻuina ai vailaʻau, poʻo le togafitiga lagolago. Peitaʻi, o aafiaga matuia e manaʻomia ai le taofia o vailaʻau, tuʻuina atu o se vailaʻau e teteʻe i ai (pe a maua), ma ni auala faʻafuaseʻi.
Lipotiina o mea leaga na tutupu ma le pharmacovigilance
O se tasi o poutū o le saogalemu o fualaau faasaina o le pharmacovigilance, o le mataituina ma le iloiloga lea o aafiaga o fualaau faasaina pe a uma ona tufatufa atu ma faaaogaina lautele e le lautele le fualaau faasaina. E le o aafiaga uma e iloa i taimi o suega faafomai, aua e faatapulaaina le aofaiga o tagata auai ma e sili atu ona pulea tulaga o tagata o loo aafia ai. I le lalolagi moni, o fualaau faasaina e faaaogaina e se faitau aofai eseese, faatasi ai ma faamai eseese, tausaga, ma fegalegaleaiga o fualaau faasaina.
O le lipotia o aafiaga e mafua mai i foma'i ma gasegase e fesoasoani tele i fa'atonu ma nofoaga tau soifua maloloina i le iloa o fa'ailoilo o le saogalemu. Ona mafai lea ona fa'aaogaina fa'amaumauga lipotia e fa'afou ai fa'amatalaga o vaila'au, suia ai ta'iala o le fa'aaogaina, ma e o'o lava i le fa'aui i tua o vaila'au pe afai e sili atu le lamatiaga nai lo le aoga.
Le matafaioi a gasegase ma aiga: faʻaaogaina saogalemu o vailaʻau
E iai le sao taua o gasegase ma aiga i le puipuia o aafiaga e ono tulaʻi mai. O nisi o laasaga faigofie ae taua e aofia ai:
– Faitau le fa'ailoga ma fa'atonuga mo le fa'aaogaina o le vaila'au.
– Fa'ailoa mai vaila'au uma o lo'o e fa'aaogaina i le taimi nei, e aofia ai vaila'au fa'a-la'au ma fa'aopoopoga vaila'au.
– Aua le fa'asoa atu vaila'au i isi tusa lava pe tutusa fa'ailoga.
– Aua ne'i taofia faafuase'i le fa'aaogaina o nisi vaila'au e aunoa ma se fa'atonuga a se tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina.
– Lipoti vave soʻo se faʻailoga e le masani ai, aemaise lava le manava puʻupuʻu, fulafula o foliga, mageso lautele, matapogia, tafe toto, pe le iloa se mea.
O le a'oa'oga lelei o le a fausia ai se faiga fa'apa'aga fa'afoma'i, lea e to'aga ai le ma'i i le faia o fa'ai'uga ma le mata'ituina o a'afiaga e le afaina.
I'uga
O aafiaga itu o se vaega taua o le faʻaaogaina o vailaʻau i le tausiga o le soifua maloloina. E ui e masani ona lē mafai ona ʻalofia, ae e mafai ona faʻaitiitia o latou lamatiaga e ala i le faʻatonuina o vailaʻau i se auala talafeagai, fesoʻotaʻiga manino, mataʻituina o togafitiga, ma lipoti faifai pea. E manaʻomia e le au faʻapolofesa tau soifua maloloina ona faʻapipiʻi mataupu faavae o le saogalemu o gasegase i laʻasaga taʻitasi o togafitiga, ae e manaʻomia e gasegase ma o latou aiga ona auai malosi e ala i le malamalama i le faʻaaogaina saʻo o vailaʻau ma le iloaina o faʻailoga o lamatiaga. Faatasi ai ma le galulue faʻatasi malosi, e mafai ona faʻateleina lelei aogā o vailaʻau ma faʻaitiitia ai le aʻafiaga o aafiaga itu, ma iʻu ai i le saogalemu, sili atu ona aoga, ma sili atu ona taulaʻi i le tulaga lelei o le soifuaga o gasegase.