Usita'ia e le ma'i togafitiga fa'afoma'i

Usita'ia e le Gasegase le Togafitiga Fa'asaina

O le tausisia e le maʻi o togafitiga faʻafomaʻi o le tulaga lea e ogatasi ai amioga a le maʻi—i le inuina o vailaʻau, mulimuli i le faʻasologa, le fua, le auala e faʻaaogaina ai, ma le umi o le togafitiga—ma fautuaga a le fomaʻi. Atonu e foliga faigofie lenei mataupu, ae e iai sona aafiaga tele i le manuia o togafitiga. O le togafitiga e foliga mai e aoga i luga o le pepa e mafai ona le lelei pe a le inuina saʻo e le maʻi. O le mea lea, o le tausisia e le na o se mataupu o le aʻoaʻiga a le maʻi, ae o le taunuuga o se fegalegaleaiga faigata i le va o le maʻi, le faʻamaʻi, le vailaʻau, le faiga o le tausiga o le soifua maloloina , ma le siosiomaga faʻaagafesootai.

Aiseā e tāua ai le tausisia o togafitiga faafoma'i?

O le sini autū o le tuʻuina atu o vailaʻau o le ausia lea o le aafiaga faʻafomaʻi e manaʻomia: faʻaitiitia o faʻailoga, puleaina o faʻamaʻi, puipuia o faʻalavelave, ma faʻaleleia atili le tulaga lelei o le olaga. Afai e le masani ona inuina vailaʻau, e masani ona misia ni tui, pe taofia vave le togafitiga, o le maualuga o vailaʻau i le tino atonu e le oʻo atu i le tulaga faʻamalolo. O le iʻuga, e ono tumau pea le faʻamaʻi pe faʻateteleina foʻi.

I faʻamaʻi tumau e pei o le toto maualuga, suka, tale, HIV, ma faʻaletonu o le mafaufau, o le tausisia o le faʻamaʻi o le faʻavae lea o le puleaina o faʻamaʻi i se taimi umi. Mo se faʻataʻitaʻiga, i le toto maualuga, e masani ona leai ni faʻailoga o gasegase, ma mafua ai ona latou talitonu e le taua vailaʻau. Peitaʻi, o le toto maualuga e le pulea e faʻateleina ai le lamatiaga o le stroke, fatu fatu, faʻaletonu fatugaʻo, ma isi faʻalavelave. I le taimi nei, i togafitiga faʻamaʻi, e taua tele le tausisia o le faʻamautinoaina ua faʻaumatia atoa siama. O le le atoatoa o le faʻaaogaina e mafai ona faʻateleina ai le lamatiaga o le toe foʻi mai ma le teteʻe atu i siama, o se faʻafitauli tau soifua maloloina i le lalolagi atoa.

Mea e aʻafia ai le usitaia e le maʻi

E seasea ona a'afia le tausisia e se mea e tasi. E masani lava ona i ai ni mafua'aga e feso'ota'i fa'atasi:

1. Mea e aafia ai le gasegase ma le mafaufau
O le le lava o le malamalama e uiga i le faʻamaʻi ma vailaʻau, le faʻatuatuaina o togafitiga, le uunaʻiga, le atuatuvale, le popole, ma mea tau mafaufau (e pei o le galo i tagata matutua) e mafai ona faʻaitiitia ai le tausisia o togafitiga. O nisi gasegase e fefefe foʻi i le faʻalagolago i ai, fefefe i le "faʻaleagaina o fatugaʻo," pe manatu o togafitiga faʻakemikolo e matautia.

2. Mea e mafua ai faʻamaʻi
O faʻamaʻi e leai ni faʻailoga (e pei o le toto maualuga poʻo le dyslipidemia) e masani ona mafua ai ona talitonu tagata mamaʻi e le manaʻomia ona latou inuina ni vailaʻau. I se isi itu, o faʻamaʻi e iai ni faʻailoga ogaoga e mafai ona faʻaleleia ai le tausisia o le togafitiga—e ui i nisi tagata mamaʻi, aafiaga i itu po'o le vaivai ona o le faia o togafitiga e fa'aitiitia ai.

3. Mea e mafua mai i fualaau faasaina
O faiga fa'apitoa e fa'aoga ai vaila'au (tele tui, tele tui i le aso), lapopo'a o laulau, tofo le lelei, po'o auala faigata e fa'aoga ai (e pei o mea fa'amānava) e ono fa'alavelaveina ai le usita'ia o le fa'aaogaina. Aafiaga i itu O fa'afitauli e pei o le niniva, niniva, matapogia, po'o le tiga o le manava e masani ona avea ma mafua'aga e taofia ai e ma'i le fa'aaogaina o le vaila'au.

4. Aufaigaluega tau soifua maloloina ma mea taua tau fesootaiga
E taua tele le faʻamatalaina e se fomaʻi, tausimaʻi, poʻo se fomaʻi faʻatau vailaʻau o le togafitiga. O faʻatonuga e vave tele, gagana faʻafomaʻi faigata, pe leai se avanoa mo gasegase e fai ai ni fesili e mafai ona oʻo atu ai i le le malamalama. O le leai o se agalelei ma le leai o se agaalofa i le mafutaga faʻafomaʻi e mafai foʻi ona faʻatuai ai gasegase e mulimuli i fautuaga.

5. Faiga fa'alesoifua maloloina ma mea tau tamaoaiga ma agafesootai
E iai fo'i le sao o tau o vaila'au, le maua o nofoaga tausi soifua, le mamao i fale talavai/falema'i, laina uumi, ma le la'ititi o inisiua fa'alesoifua maloloina. E taua tele fo'i le lagolago a aiga ma tagata lautele; o gasegase e nonofo to'atasi pe leai se lagolago e masani ona galo ma lē tumau.

Faiga masani o le le usitaia o tulafono

O le lē usitaʻia o tulafono e lē faapea ai o le “lē inuina lava o vailaʻau.” O nisi o tulaga masani e aofia ai:
– Galo ona inu fualaau i se taimi patino.
– Fa'aitiitia pe fa'ateleina le inumaga e aunoa ma se fa'atalatalanoaga.
– Taofi le vailaʻau pe a e lagona ua lelei.
– Le fa'atumuina o se talavai ona o le tau pe lagona le le mana'omia.
– O le inuina o vailaʻau e lē tusa ai ma tulafono (mo se faʻataʻitaʻiga, e tatau ona inu aʻo leʻi 'ai, ae a uma ona 'ai).
– O le tu'ufa'atasia o vaila'au ma nisi la'au/fa'aopoopoga e aunoa ma le logoina o le aufaigaluega soifua maloloina, lea e ono lamatia ai fegalegaleaiga o fualaau faasaina.

E taua le malamalama i nei auala ina ia fetaui lelei ai fesoasoani o loʻo tuʻuina atu.

Le a'afiaga o le le usita'ia o tulafono i gasegase ma le sosaiete

O aafiaga tuusa'o i gasegase e aofia ai le lē manuia o togafitiga, toe fo'i mai o togafitiga, fa'alavelave, ma le si'itia o le aofa'i o tagata ua taofia i le falema'i. O le lē usita'ia o tulafono e mafai fo'i ona fa'ateteleina ai le alualu i luma o fa'ama'i tumau, e mana'omia ai le tele o vaila'au po'o ni togafitiga fa'afoma'i e sili atu ona faigata. I le itu tau, e fa'ateleina tupe fa'aalu i le tausiga o le soifua maloloina ona o le lē lelei o le puleaina o fa'ama'i e masani ona mana'omia ai ni su'ega fa'aopoopo, asiasiga e sili atu ona masani ai, po'o le taofia i le falema'i.

I le tulaga lautele, o le lē usitaia o vailaʻau faʻamaʻi e fesoasoani i le teteʻe atu o siama. O le teteʻe atu i vailaʻau e oʻo atu ai i le faʻatapulaʻaina o filifiliga mo vailaʻau faʻamaʻi, taugata tele mo togafitiga, ma faʻateleina ai le oti. E le gata i lea, o le lē usitaia o nisi faʻamaʻi pipisi e mafai ona faʻateleina ai le lamatiaga o le pipisi.

Auala e faaleleia atili ai le tausisia o togafitiga fualaau faasaina

O le faʻaleleia atili o le tausisia o tulafono e manaʻomia ai se auala moni, agaalofa, ma taulaʻi i le onosai. O nisi o fuafuaga ua faʻamaonia le aoga e aofia ai:

1. A'oa'oga manino ma patino
E manaʻomia e gasegase ona malamalama pe aiseā e tāua ai a latou vailaʻau, pe faʻapefea ona faʻaaogā, ma le umi e faʻaauau ai ona faʻaaogā. E tatau ona faia faʻamatalaga i se gagana faigofie ma aofia ai faʻataʻitaʻiga. E mafai e fomaʻi ona fesili atu i gasegase e toe fai faʻatonuga (aʻoaʻo-toe foʻi) ina ia mautinoa ua malamalama.

2. Fa'afaigofie le fa'asologa o vaila'au
Afai e mafai, fa'aaoga ni fua fa'atatau e tasi i le aso, tu'ufa'atasiga o fua fa'atatau tumau, pe fa'aitiitia le aofa'i o vaila'au e le mana'omia. O le faigofie o le faiga fa'atonutonu, o le tele fo'i lea o le avanoa e usita'ia ai e le ma'i.

3. Pulea aafiaga i itu ma faʻalavelave faʻatino
Aafiaga i itu e masani lava o le mafuaʻaga autū lea e taofia ai e gasegase. Malosiaga e manaʻomia e le soifua maloloina ona talanoaina aafiaga e ono tulaʻi mai o le ā e ono tupu, pe faʻapefea ona taulimaina, ma le taimi e toe foʻi ai mo se suʻesuʻega faʻaopoopo. O le auala lea, e lē popole ai le maʻi ma taofi ai le inuina o le vailaʻau e aunoa ma se fesoasoani.

4. Fa'amanatu ma meafaigaluega
E mafai e se pusa fualaau, telefoni fa'ailo, polokalama fa'amanatu, po'o se kalena ona fesoasoani i gasegase e masani ona galo. Mo gasegase matutua, e taua tele le lagolago a aiga po'o ē tausi.

5. Fausiaina o se mafutaga fa'amalolo ma fa'ai'uga fa'atasi
E faʻaleleia atili le usitaʻia o tulafono pe a lagona e gasegase le faʻalogoina ma le aʻafia. O le talanoaina o mea e fiafia i ai le gasegase, le olaga, ma popolega e faʻafaigofie ai ma faʻatino ai le fuafuaga togafitiga. O le faia faʻatasi o faʻaiuga e fesoasoani i gasegase e lagona ai le pulea o latou manaʻoga.

6. Mata'ituina ma le fa'atinoina o galuega
O siaki masani, asiasiga fa'aopoopo, po'o feutagaiga i fale talavai e mafai ona vave iloa ai fa'afitauli—mo se fa'ata'ita'iga, pe afai o faigata i se ma'i ona totogi ni vaila'au pe o'o i ni a'afiaga fa'apitoa. O le mata'ituina faigofie, e pei o le fa'amaumauina o le toto maualuga po'o le suka i le toto i le fale, e mafai fo'i ona fa'ateleina ai le naunauta'iga aua e va'aia e ma'i ni taunuuga moni.

O le matafaioi a le aiga ma le alalafaga

E mafai e aiga ona fesoasoani e faʻamautinoa o loʻo inuina soo vailaʻau, faʻamanatu i gasegase taimi atofaina, o faʻatasi ma i latou i siakiga, ma tuʻuina atu le lagolago faʻalagona. I totonu o le alalafaga, o aʻoaʻoga tau soifua maloloina e tuʻuina atu e nofoaga tutotonu tau soifua maloloina a le alalafaga, tagata faigaluega tau soifua maloloina a le alalafaga, poʻo polokalame tau pulega o faʻamaʻi tumau e mafai ona faʻaleleia atili ai le malamalama i le soifua maloloina ma faʻaitiitia ai le faʻailoga tagata, aemaise lava mo faʻamaʻi maaleale e pei o le HIV poʻo faʻaletonu o le soifua maloloina o le mafaufau.

I'uga

O le tausisia e le gasegase o togafitiga fa'afoma'i o se mea taua tele i le manuia o togafitiga, aemaise lava mo fa'ama'i tumau ma togafitiga mo se taimi umi. O le le tausisia e le na'o le sese o le gasegase, ae o le taunuuga o le tele o mea: faigata o vaila'au, feso'ota'iga a le foma'i, tulaga tau tamaoaiga ma agafesootai, ma le malamalama o le gasegase. Faatasi ai ma a'oa'oga talafeagai, se faiga faigofie, lagolago a le aiga, ma se faiga tautua e faafaigofie ai le mauaina o vaila'au, e mafai ona faaleleia atili le tausisia. I le iuga, o le tausisia e le na'o le inuina o vaila'au i le taimi atofaina, ae e uiga i le fausiaina o se galulue fa'atasi malosi i le va o gasegase ma foma'i mo ni taunuuga lelei fa'afoma'i ma se tulaga lelei o le olaga.

Taofi faamatalaga