Vaila'au Fa'amata'u Maualuga i Auaunaga Fa'afoma'i
Pendahuluan
O le saogalemu o gasegase o se faavae autū lea o le tausiga i falema'i. O se tasi o vaega e sili ona lamatia o le puleaina o vaila'au, aemaise lava le vaega o vaila'au e ta'ua o vaila'au e mata'ituina maualuga. O vaila'au e mata'ituina maualuga o vaila'au e maualuga le lamatiaga e mafua ai ni manu'a tuga pe o'o lava i le oti pe a iai ni mea sese, pe i le fa'atonuina, sauniaina, teuina, po'o le tu'uina atu. O mea sese laiti e pei o le fua sese, sese le gasegase, sese le auala e tu'uina atu ai, po'o le sese le malosi e mafai ona i ai ni taunuuga tetele. O le mea lea, e mana'omia e falema'i se faiga malosi e pulea ai lamatiaga e feso'ota'i ma nei vaila'au.
Fa'amatalaga ma Uiga o Fualaau Fa'asaina Maualuga
O le avea o se vailaʻau e mataala tele, e lē faʻapea ai o le a sili atu ona ono mafua ai ni mea sese, ae a tutupu ni mea sese, e masani ona sili atu ona ogaoga taunuuga nai lo isi vailaʻau. O uiga o vailaʻau e mataala tele e aofia ai:
1. E vaapiapi le fua fa'afoma'i (narrow therapeutic index), o lea e ono lamatia ai ni eseesega laiti i le va o le fua aoga ma le fua oona.
2. Manaʻomia ni fuafuaga faigata o fua faʻatatau, mo se faʻataʻitaʻiga e faʻavae i le mamafa o le tino poʻo le galuega a fatugaʻo.
3. E eseese le malosi po'o le tutusa fo'i o fua fa'atatau o lea e faigofie ai ona fa'afefiloi.
4. Fa'aaogaina i gasegase tuga ma'ale'ale e iai tulaga e le mautu, e pei o le ICU, ER, po'o le potu taotoga.
5. Manaʻomia le mataʻituina lelei o aafiaga faʻaklinikal/fale suʻesuʻe ma faʻatulagaga.
Faʻataʻitaʻiga o Vailaʻau Masani e Lapataʻi Maualuga i Falemaʻi
E mafai ona eseese lisi o vailaau e matuā mataala i ai mai le tasi falema'i i le isi falema'i, ae e masani ona faasino i fautuaga mai fa'alapotopotoga e pei o le Institute for Safe Medication Practices (ISMP) ma tulafono faatonutonu ma faiga fa'avae a le atunu'u. O nisi o vaega o vailaau e masani ona mataala i ai e aofia ai:
1. Inisalini
O le inisalini o se vailaʻau e matuā mataala i ai auā o le le saʻo o le faʻaaogaina e mafai ona mafua ai le hypoglycemia ogaoga poʻo le hyperglycemia, e oʻo atu ai i ni faʻalavelave matuia. O le eseese o ituaiga (vave ona aoga, umi ona aoga), faʻapea foʻi ma le tutusa o igoa ma le afifiina, e faʻateleina ai foʻi le lamatiaga.
2. Vailaau e tete'e ai i le toto (e.g. heparin, warfarin, enoxaparin)
O mea sese i le anticoagulation e mafai ona oʻo atu ai i le tele o le tafe toto poʻo le thrombosis. Ua lauiloa le Heparin e iai sona lamatiaga tele ona o lona tele eseese ma le manaʻomia o le mataʻituina lelei.
3. Opioids (e pei o le morphine, fentanyl, oxycodone)
E mafai e opioids ona mafua ai le vaivai o le manava ma le oti pe afai e soona fa'aaogaina pe tu'uina atu i le ma'i sese. O le auala sese e tu'uina atu ai ma le fuafuaina o le inumaga e masani ona mafua ai fa'afitauli.
4. Electrolytes fa'aputu (e.g. KCl, MgSO4, NaCl hypertonic)
E matuā matautia lava electrolytes fa'aputu pe a fa'aogaina sese, mo se fa'ata'ita'iga, o le potassium chloride e tu'uina atu i le IV e aunoa ma le fa'avaivaia e mafai ona mafua ai le arrhythmias e oti ai.
5. Chemotherapy ma vailaʻau e faʻaleagaina ai sela
E maualuga le oona o lenei vailaʻau ma e masani ona manaʻomia le fuafuaina o le inumaga e faʻatatau i le lautele o le tino. O mea sese e mafai ona iʻu ai i le faʻaleagaina tele o totoga.
6. Vaila'au fa'amoe ma vaila'au fa'amoe (e.g. propofol, midazolam)
O le lamatiaga o le vaivai o le mānava, toto maualalo le toto, ma le leai o se puipuiga o le ea e tali atu ai i lenei vailaau e manaʻomia ai le mataʻituina lelei.
Nofoaga e Faigofie Ona Fa'aletonu i le Ta'amilosaga o le Puleaina o Fuala'au
E mafai ona tutupu ni mea sese i vailaʻau i ni laʻasaga eseese. Faatasi ai ma vailaʻau e mataala tele, e tatau ona sili atu ona pulea lelei laʻasaga taʻitasi:
1. Fa'atonuina o vaila'au
O fa'afitauli masani e aofia ai le filifiliga le talafeagai o vaila'au, le fua fa'atatau le talafeagai, po'o fa'atonuga le manino. E fa'ateleina tulaga lamatia pe a le mafai ona faitauina le tusitusiga, fa'aaoga sese fa'apu'upu'uga, ma le le amana'iaina o le galuega a fatuga'o/ate.
2. Fa'aliliuga ma le fa'amaoniga (tu'uina atu ma le fa'amaoniaina)
E mafai ona tutupu ni mea sese pe a kopiina ni talavai, fa'aofiina i totonu o le polokalama, pe fa'amaonia e le foma'i vaila'au. O fa'ailoga tutusa ma igoa tutusa o vaila'au (foliga tutusa ma leo tutusa) e mafua ai fo'i ni mea sese.
3. Sauniuniga (sauniuniga/fa'afefiloi)
O lenei la'asaga e faigofie ona i ai ni mea sese i le fa'avaivaia, fuafuaina o le fua, ma le fa'aaogaina o vaila'au fa'amama e le talafeagai. Mo electrolytes fa'apitoa po'o vaila'au tuiina, o eseesega i le malosi e mafai ona i'u ai i le oti.
4. Pulega
E masani ona i ai tausima'i i le laina pito i luma i lenei tulaga. O mea sese i "aia tatau e 5" (sa'o le ma'i, vaila'au, fuala'au, taimi, ma le auala) e masani ona avea ma mafua'aga autu, e aofia ai le sese o le pamu fa'asusu po'o le fua fa'atatau o le fa'asusu.
5. Mata'ituina
O vailaʻau e matuā mataala e manaʻomia le iloiloga o taunuuga o togafitiga ma aafiaga e ono tulaʻi mai. A aunoa ma le mataʻituina, e ono misia ai faʻailoga vave o faʻafitauli.
Fuafuaga e Puipuia ma Pulea ai Tulaga Lamatia
Ina ia faʻaitiitia le lamatiaga, e manaʻomia e falemaʻi ona faʻaaogaina se auala faʻapitoa, nai lo le faʻalagolago naʻo le tagata lava ia i puipuiga. O fuafuaga fautuaina e aofia ai:
1. Fuafuaina o le lisi o fualaau faasaina ua matuā lapataia i le falema'i
E tatau i falema'i ona tausia se lisi aloaia e fa'afouina i taimi uma e fa'atatau i mamanu o le fa'aaogaina ma mea tutupu. E tatau ona tufatufa atu lenei lisi i foma'i, tausima'i, foma'i fa'atau vaila'au, ma isi tagata faigaluega tau soifua maloloina.
2. Fa'atulagaina ma fa'atapula'aina o fesuia'iga
O le fa'aitiitia o le tele o vaila'au ma ituaiga o tui o lo'o maua o le a fa'aitiitia ai le lamatiaga o mea sese. Mo se fa'ata'ita'iga, na'o le tu'uina atu o ni vaega patino o le heparin po'o le KCl e tusa ai ma le tulafono.
3. Fa'ailoga fa'apitoa ma lapata'iga manino
E tatau ona fa'ailogaina manino vaila'au e maualuga le mataala i se fa'ailoga e pei o le "HIGH ALERT" ma tu'u i se nofoaga ua atofaina mo le teuina. E aoga fo'i le fa'aaogaina o mata'itusi Tall Man mo vaila'au e tutusa igoa.
4. Siaki faalua tutoatasi
Mo nisi vailaʻau, e pei o le insulin, heparin, chemotherapy, ma electrolytes faʻapitoa, o le siakiina faalua e ni tagata tomai se toalua e mafai ona puipuia ai ni mea sese. O le siakiina faalua e tatau ona tutoʻatasi moni lava, ae le na o se faiga masani.
5. Tekonolosi lagolago saogalemu
E mafai e faiga fa'aeletoronika o fa'atonuga a foma'i (Computerized Physician Order Entry/CPOE), lagolago i fa'ai'uga faafoma'i, fa'atonuga o vaila'au fa'a-barcode (BCMA), ma pamu fa'asusu atamai ona fa'aitiitia ai le lamatiaga o le sese o le ma'i, le sese o le inumaga, ma le sese o le fua faatatau o le fa'asusu.
6. Teuga saogalemu ma eseese
E le tatau ona teuina fua vai eletise malolosi e pei o le KCl i potu tausi soifua maloloina. O le teuina tutotonu i totonu o le fale talavai po'o se potu e pulea lelei e fa'aitiitia ai le avanoa e sese ai le fa'aaogaina.
7. A'oa'oga ma toleniga faifai pea
E manaʻomia polokalame faʻamasani fou mo le aufaigaluega ma aʻoaʻoga faavaitaimi i vailaʻau e sili ona mataala. E mafai ona aofia i autu le fuafuaina o le fua o le vailaʻau, faʻaitiitia o le vai, faʻaaogaina o le pamu faʻasusu, ma le puleaina o tali le lelei.
8. Lipotiina o mea tutupu e aunoa ma se aganu'u e tu'ua'ia ai (leai se aganu'u e tu'ua'ia ai)
E taua tele le lipotia o mea na toetoe lava a tutupu ma mea leaga mo le aoaoina o le faiga. Faatasi ai ma se aganuu e le tuuaia ai tagata taitoatasi, e mafai e falemai ona iloiloina mafuaaga autu ma faaleleia atili ai faagasologa.
O le Matafaioi a le Aufaigaluega Tausi Soifua Maloloina i le Puleaina o Vailaʻau e Mataala Tele
E le mafai ona vavaeʻeseina le manuia o le puleaina o tulaga lamatia mai le galulue faʻatasi i le va o matata eseese:
– O le matafaioi a le fomaʻi o le faʻamautinoaina lea o faʻailoga manino, fua faʻatatau, ma faʻatonuga ma ia amanaʻia le tulaga o le maʻi.
– E nafa le au fa'atau vaila'au ma le fa'amaonia o talavai, fa'amautinoa o lo'o iai ni fale fa'atonu saogalemu, fesoasoani i a'oa'oga, ma le fa'atinoina o le fa'afetauiina o vaila'au.
– E taua tele le sao o tausima’i i le tu’uina atu o vaila’au ma le mata’ituina o gasegase, e aofia ai le fa’amautinoaina o le fa’atinoina o mataupu fa’avae “sa’o” ma le mataala i suiga i tulaga fa’afoma’i.
– E manaʻomia e le pulega o falemaʻi ona tuʻuina atu le lagolago e tusa ai ma faiga faʻavae, punaoa, suʻesuʻega o le tausisia o tulafono, ma le faʻamalosia o se aganuʻu saogalemu.
I'uga
O vailaʻau e matuā mataala o se vaega tāua tele lea o togafitiga mo gasegase, ae e iai foʻi ni lamatiaga tetele pe a tulaʻi mai ni mea sese. I totonu o falemaʻi, e tatau ona faʻatinoina le puleaina o vailaʻau e matuā mataala e ala i se faiga faʻatulagaina, vaʻavaʻaia lelei, aʻoaʻoga faifai pea, ma le lagolago faʻatekonolosi faʻapea foʻi ma se aganuʻu o le saogalemu. Faatasi ai ma se auala atoatoa, mai le faʻatonuina o vailaʻau i le mataʻituina, e mafai e falemaʻi ona faʻaitiitia mea sese o vailaʻau ma puipuia gasegase mai ni taunuuga matuia. I le iuga, o taumafaiga faʻaeteete ma le galulue faʻatasi i le va o tagata tomai faʻapitoa uma o le soifua maloloina e taua tele i le faʻamautinoaina o vailaʻau e matuā mataala e maua ai aogā sili ona lelei e aunoa ma le faʻaleagaina o le saogalemu o gasegase.