Mphamvu Yamagetsi Yotsatira

Mphamvu Yamagetsi Yotsatira

Pegantar

Magetsi ndi chinthu chachilengedwe chomwe chakopa anthu ndikuwachititsa chidwi kuyambira nthawi zakale. Chinthuchi chasintha dziko lapansi ndi ntchito zake zambiri muukadaulo wamakono. Mu fizikisi, mphamvu yamagetsi ndi imodzi mwa mphamvu zazikulu zomwe zimakhudza tinthu tating'onoting'ono tomwe timayatsidwa. Nkhaniyi ifotokoza mwatsatanetsatane mphamvu yamagetsi yomwe imachokera, yomwe ndi vekitala ya mphamvu zonse zamagetsi zomwe zimagwira ntchito nthawi imodzi.

Chiphunzitso Choyambira cha Mphamvu Zamagetsi

Mphamvu yamagetsi inafotokozedwa koyamba ndi Coulomb kudzera mu lamulo la Coulomb. Lamuloli limati mphamvu pakati pa ma point charges awiri ndi ofanana ndi zomwe ma chargeswo amapanga ndipo motsutsana ndi sikweya ya mtunda pakati pawo. Mwa masamu, lamulo la Coulomb limanenedwa motere:

\[ F = k_e \frac{|q_1 \cdot q_2|}{r^2} \]

kumene \( F \) ndi kukula kwa mphamvu pakati pa ma charge awiri, \( q_1 \) ndi \( q_2 \) ndi kukula kwa ma charge, \( r \) ndi mtunda pakati pa ma charge awiriwa, ndipo \( k_e \) ndi Coulomb constant yomwe ili ndi mtengo wa pafupifupi \( 8.99 \times 10^9 \) N m²/C². Mphamvu iyi ndi yokongola ngati ma charge awiriwa ali ndi zizindikiro zosiyana, ndipo imanyansa ngati ma charge awiriwa ali ndi chizindikiro chomwecho.

Mphamvu Yamagetsi Yotsatira

Mphamvu yamagetsi yochokerapo ndi chiwerengero cha mphamvu zonse zomwe zimagwira ntchito pa mphamvu inayake chifukwa cha mphamvu zina. Kuti tidziwe mphamvu imeneyi, tiyenera kuganizira kukula ndi komwe mphamvu iliyonse yamagetsi imagwira ntchito pa mphamvuyo.

Mfundo ya Superposition

Mfundo ya superposition ndi mfundo yoyambira podziwa mphamvu yamagetsi yomwe imachokera. Mfundo imeneyi imati mphamvu yonse yomwe imagwira ntchito pa mphamvu yamagetsi chifukwa cha mphamvu zina zingapo ndi chiwerengero cha mphamvu zonse zomwe zimayambitsidwa ndi mphamvu iliyonse padera. Mwa masamu, ngati pali mphamvu yamagetsi yomwe imagwira ntchito pa mfundo, ndiye kuti mphamvu yamagetsi yomwe imachokera \( \vec{F}_{\text{total}} \) ikhoza kulembedwa motere:

\[ \vec{F}_{\text{total}} = \sum_{i=1}^{n} \vec{F}_i \]

kumene \( \vec{F}_i \) ndi mphamvu yamagetsi chifukwa cha mphamvu \( q_i \).

Chitsanzo cha Kuwerengera Mphamvu Yamagetsi Yotsatira

Kuti timvetse bwino lingaliro ili, tiyeni tiwone chitsanzo chosavuta pomwe ma charge atatu \( q_1 \), \( q_2 \), ndi \( q_3 \) ali pamalo okhazikika mu plane.

Mwachitsanzo:
– \( q_1 = +2 \ \mu C \)
– \( q_2 = +3 \ \mu C \)
– \( q_3 = -1 \ \mu C \)

ndipo mtunda pakati pa \( q_1 \) ndi \( q_2 \) ndi 4 cm, mtunda pakati pa \( q_2 \) ndi \( q_3 \) ndi 3 cm, ndipo mtunda pakati pa \( q_1 \) ndi \( q_3 \) ndi 5 cm. Tikufuna kuwerengera mphamvu yochokera pa \( q_1 \).

1. Mphamvu pakati pa \( q_1 \) ndi \( q_2 \) (\( F_{12} \)):
\[ F_{12} = k_e \frac{|q_1 \cdot q_2|}{r_{12}^2} \]
\[ F_{12} = 8.99 \nthawi 10^9 \frac{|2 \nthawi 10^{-6} \cdot 3 \nthawi 10^{-6}|}{(0.04)^2} \]
\[ F_{12} = 8.99 \nthawi 10^9 \frac{6 \nthawi 10^{-12}}{0.0016} \]
\[ F_{12} = 3.37 \nthawi 10^{-2} \, \malemba{N} \]
Mphamvu iyi ndi yonyansa (njira yochokera ku \( q_2 \)).

2. Mphamvu pakati pa \( q_1 \) ndi \( q_3 \) (\( F_{13} \)):
\[ F_{13} = k_e \frac{|q_1 \cdot q_3|}{r_{13}^2} \]
\[ F_{13} = 8.99 \nthawi 10^9 \frac{|2 \nthawi 10^{-6} \cdot (-1) \nthawi 10^{-6}|}{(0.05)^2} \]
\[ F_{13} = 8.99 \nthawi 10^9 \frac{2 \nthawi 10^{-12}}{0.0025} \]
\[ F_{13} = 7.19 \nthawi 10^{-3} \, \malemba{N} \]
Mphamvu iyi ndi yokongola (njira ikuyandikira \( q_3 \)).

3. Zotsatira za Force Vector:

Kuti tipeze mphamvu yochokera pa \( q_1 \), tiyenera kuwonjezera ma vector \( \vec{F}_{12} \) ndi \( \vec{F}_{13} \). Tiyerekeze kuti \( \vec{F}_{12} \) ili pa x-axis yabwino ndipo \( F_{13} \) ili mbali ina. Kuti zikhale zosavuta, ganizirani kuti ikawonedwa mu ma coordinates a Cartesian, \( q_2 \) ili pa x-axis yabwino kuchokera pa \( q_1 \) ndipo \( q_3 \) ili mbali ina kuchokera pa \( q_1 \). Padzakhala zigawo \( \vec{F}_{12} \) ndi \( \vec{F}_{13} \) mbali iliyonse.

Komabe, kuti tipeze zinthu zosavuta, nthawi zambiri timaganizira kwambiri kukula kwa mphamvu zimenezi ngati ngodyayo ikupereka tchimo losavuta.

Kuwonjezera Ma Vector Mwaukadaulo:
Ngati tiphatikiza ma angles tiyenera kuwerengera \( \vec{F}_{13} \cdot \sin(\theta) \) ndi \( \vec{F}_{13} \cdot \cos(\theta) \), pomwe \( \theta \) ndi ngodya pakati pa \( q_1 \) ndi \( q_3 \) poyerekeza ndi \( q_1 \) ndi \( q_2 \).

Tikatha kuwerengera molondola kuti tipeze zotsatira zake, timapeza mphamvu yochokera \( \vec{F}_{\text{total}} \).

Umu ndi momwe mungapezere mphamvu yamagetsi yochokera pogwiritsa ntchito mfundo ya superposition. Izi zitha kugwiritsidwa ntchito pa mphamvu zoposa ziwiri kapena zoposa ziwiri pogwiritsa ntchito njira yofanana koma mwina yovuta kwambiri kutengera kasinthidwe.

Kugwiritsa Ntchito Mphamvu Yamagetsi Yotsatira

Mphamvu yamagetsi yomwe imachokera imagwira ntchito zosiyanasiyana mu sayansi komanso uinjiniya. Zina mwa izi ndi izi:
1. Kapangidwe ka Zamagetsi:
Kumvetsetsa kufalikira kwa mphamvu zamagetsi ndikofunikira pakupanga ma circuits amagetsi ndi a microelectronic, omwe chilichonse chimakhudza kufalikira kwa magetsi m'zigawo zazing'ono kwambiri.

2. Mankhwala ndi Ukadaulo Wachilengedwe:
Chithandizochi chimaphatikizapo kugwiritsa ntchito magetsi kuti alimbikitse maselo kapena chithandizo kudzera mu electrotherapy.

3. Woyang'anira Tinthu Tomwe Timayatsa Magetsi:
Ndikofunikanso mu fizikisi ya tinthu kuti tiwongolere ndikusintha tinthu tomwe timayendetsedwa ndi ma accelerator kapena ma spectrum analyzer.

4. Kapangidwe ka Capacitor:
Konzani bwino kapangidwe ka capacitor mwa kuwerengera molondola mphamvu zamagetsi ndi mphamvu zomwe zimagwira ntchito pama plates.

Mapeto

Mphamvu yamagetsi yomwe imabwera chifukwa cha mphamvu yamagetsi ndi lingaliro lofunika kwambiri mu fizikisi lomwe limatithandiza kumvetsetsa ndi kulosera kuyanjana pakati pa ma charges. Pogwiritsa ntchito lamulo la Coulomb ndi mfundo ya superposition, titha kudziwa mphamvu yonse yomwe imapezeka ndi mphamvu yamagetsi m'munda wamagetsi wovuta. Lingaliroli silili lofunika kokha m'malingaliro komanso limagwira ntchito m'magawo osiyanasiyana. Kumvetsetsa mphamvu yamagetsi yomwe imabwera chifukwa cha mphamvu yamagetsi kumatithandiza kuyamikira mphamvu zovuta za dziko laling'ono lomwe likupitilizabe kukhudza ukadaulo ndi zinthu zatsopano zomwe zapezeka.

Siyani ndemanga