1. Ka whakatakotoria tētahi mea ki te 10 cm mai i tētahi whakaata kōpiko . Ko te roa arotahi he 5 cm. Whakatauhia (a) Te tawhiti o te ahua (b) te whakanui o te ahua
Mōhiotia:
Ko te roa o te arotahi (f) = 5 cm
Ko te tawhiti o te mea ( d o ) = 10 cm
Otinga :
Te hanganga o te ahua mā te whakaata kōpiko:

Te tawhiti o te ahua:
1/ d i = 1/ f – 1/ d o = 1/5 – 1/10 = 2/10 – 1/10 = 1/10
d i = 10/1 = 10 cm
Ko te tawhiti o te ahua he 10 henemita.
Te whakanui:
m = – d i / d o = -10/10 = -1
Ko te tikanga o te 1 he rite tonu te ahua ki te mea.
Ko te tohu tango e tohu ana kua hurihia te ahua. Ki te mea he pai te tohu, he poutū te ahua.
[irp]
2. Ka whakatakotoria tētahi mea 5-cm te teitei ki mua i tētahi whakaata kōpiko, ā, ko te radius o te piko he 20 cm. Tātaihia te teitei o te ahua mēnā ko te tawhiti o te mea he 5 cm, 15 cm, 20 cm, 30 cm.
Mōhiotia:
Ko te pūtoro o te piko ( r ) = 20 cm
Te roa arotahi (f) = R/2 = 20/2 = 10 cm
Ko te teitei o te mea (h o ) = 5 cm
Rongoā:
a) ko te roa arotahi (f) = 10 cm me te tawhiti o te mea ( d o ) = 5 cm
Te hanganga o te ahua mā te whakaata kōpiko:

Te tawhiti o te ahua ( d i ):
1/ d i = 1/ f – 1/ d o = 1/10 – 1/5 = 1/10 – 2/10 = -1/10
d i = -10/1 = -10 cm
Ko te tohu tango e tohu ana he mariko te ahua , kei muri rānei i te whakaata te ahua.
Te whakanui i te ahua ( m ):
m = – d i / d o = -(-10)/5 = 10/5 = 2
Ko te tohu tāpiri e tohu ana kei te poutū te ahua.
Te teitei o te ahua ( h i ):
m = h i / h o
teitei = teitei = (5 henimita)(2) = 10 henimita
Tekau henemita te teitei o te ahua.
b) Ko te roa arotahi (f) = 10 cm me te tawhiti o te mea ( d o ) = 15 cm
Te hanganga o te ahua mā te whakaata kōpiko:

Te tawhiti o te ahua ( d i ):
1/ d i = 1/ f – 1/ d o = 1/10 – 1/15 = 3/30 – 2/30 = 1/30
d i = 30/1 = 30 cm
Ko te tohu tāpiri e tohu ana he tūturu te ahua, kei te 30 henemita rānei te ahua i mua i te whakaata, i te taha kotahi me te mea.
Te whakanui i te ahua ( m ):
m = – d i / d o = -30/15 = -2
Ko te tohu tango e tohu ana kua hurihia te ahua.
E rua ngā wā e nui ake ai te ahua i te mea.
Te teitei o te ahua (h i ):
m = h i / h o
h i = h o m = (5 cm)(2) = 10 cm
Tekau henemita te teitei o te ahua.
c) Ko te roa arotahi (f) = 10 cm me te tawhiti o te mea ( d o ) = 20 cm
Te hanganga o te ahua mā te whakaata kōpiko:

Te tawhiti o te ahua (d i ):
1/ d i = 1/ f – 1/ d o = 1/10 – 1/20 = 2/20 – 1/20 = 1/20
d i = 20/1 = 20 cm
Ko te tohu pai e tohu ana he tūturu te ahua, kei te 20 henemita rānei te ahua i mua i te whakaata, i te taha kotahi me te mea.
Te whakanui i te ahua ( m ):
m = – d i / d o = -20/20 = -1
Ko te tohu kino e tohu ana kua hurihia te ahua.
Te teitei o te ahua ( hi ):
m = h i / h o
h i = h m = (5 cm)(1) = 5 cm
d) Ko te roa arotahi (f) = 10 cm me te tawhiti o te mea ( d o ) = 30 cm

Te tawhiti o te ahua ( d i ):
1/ d i = 1/ f – 1/ d o = 1/10 – 1/30 = 3/30 – 1/30 = 2/30
d i = 30/2 = 15 cm
Ko te tohu tāpiri e tohu ana he tūturu te ahua, kei te 15 henemita rānei te ahua i mua i te whakaata, i te taha kotahi me te mea.
Te whakanui i te ahua ( m) :
m = – d i / d o = -15/30 = -0.5
Ko te tohu tango e tohu ana kua hurihia te ahua.
He 0.5 te iti iho o te ahua i te mea.
Te teitei o te ahua (h i ):
m = h i / h o
teitei = teitei = (5 henimita)(0.5) = 2.5 henimita
[irp]
3. E whā ngā wā te rahi ake o te ahua i hangaia e te whakaata piko i te mea. Mena he 20 cm te pūtoro o te piko, tātaihia te tawhiti o te mea i mua i te whakaata!
Mōhiotia:
Te whakanui i te ahua ( m ) = 4
Ko te pūtoro o te piko ( r ) = 20 cm
Te roa arotahi (f) = r /2 = 20/2 = 10 cm
E hiahiatia ana : Te tawhiti o te mea ( d o )
Rongoā:
m = – d i / d o
4 = – d i / d o
– d i = 4 d o
d i = – 4 d o
1/f = 1/ d o + 1/ d i
1/10 = 1/ d o + 1/4 d o
4/40 = 4/4 d o + 1/4 d o
4/40 = 5/4 d o
(4)(4s) = (5)(40)
16 d o = 200
d o = 12.5 cm
Ko te tawhiti o te mea = 12.5 cm.
[irp]
4. Kei te 10 cm te tawhiti o tētahi mea, 1 cm te teitei, mai i tētahi whakaata kōpiko, ā, ko te roa arotahi, f = 15 cm. Whakatauhia:
A. Te tawhiti o te ahua?
B. Te teitei o te ahua?
C. Ngā āhuatanga o te ahua i hangaia e te whakaata kōpiko?
Mōhiotia:
Te teitei o te mea (h) = 1 cm
Ko te tawhiti o te mea (d o ) = 10 cm
Ko te roa arotahi o te whakaata kōpiko (f) = 15 cm
Rongoā:
A. Te tawhiti o te ahua (d i )
1/f = 1/d o + 1/d i
1/d i = 1/f – 1/d o = 1/15 – 1/10 = 2/30 – 3/30 = -1/30
d i = -30/1 = -30 cm
Ko te tohu kino e tohu ana he mariko te ahua, kei muri rānei i te whakaata te ahua.
B. Te teitei o te ahua (h i )
Te whakanui o te ahua (M):
M = -d i /d o = h i /h o
M = -(-30)/10 = 30/10 = 3 ngā wā
Te teitei o te ahua (h i ):
M = h i / h o
3 = teitei / 1 henimita
h i = 3 (1 henimita)
h i = 3 cm
E 3 henemita te teitei o te ahua. Ko te tohu tāpiri e tohu ana kei runga te ahua.
C. Ngā āhuatanga o te ahua:
Mariko, whakarunga, nui atu i te mea
[irp]
5. Te whakanui i te ahua, e ai ki te ahua i raro nei.
Mōhiotia:
Ko te tawhiti o te mea (d o ) = 60 cm
Ko te roa o te arotahi (f) = 20 cm
E hiahiatia ana: Te whakanui i te ahua (M)
Rongoā:
Te tawhiti o te ahua:
1/f = 1/d o + 1/d i
1/d i = 1/f – 1/d o = 1/20 cm – 1/60 cm = 3/60 cm – 1/60 cm = 2/60 cm
d i = 60/2 henimita = 30 henimita
Te whakanui o te ahua (M):
M = d i / d o = 30 cm / 60 cm = 1/2 wā
6. Mena ka whakatakotoria te mea ki te 6 cm mai i te whakaata kōpiko, ko te tawhiti o te ahua he 12 cm e whakaaturia ana i te pikitia i raro nei. He aha te tawhiti o te ahua mena ka nekehia te mea mai i te tūranga taketake ki te 1 cm te tawhiti atu i te whakaata?
Mōhiotia:
Ko te tawhiti o te mea (d o ) = 6 cm
Ko te tawhiti o te ahua (d i ) = 12 cm
E hiahiatia ana: mēnā ko te tawhiti o te mea (d o ) = 7 cm, ko te tawhiti o te ahua ko …
Rongoā:
1/f = 1/do + 1/di = 1/6 + 1/12 = 2/12 + 1/12 = 3/12
f = 12/3 = 4 henemita
He pai te roa o te arotahi, arā, he tūturu te pūwāhi arotahi, he tika rānei ngā hihi e haere ana mā roto i te pūwāhi.
Te tawhiti o te ahua:
1/d i = 1/f – 1/d o = 1/4 – 1/7 = 7/28 – 4/28 = 3/28
d i = 28/3 = 9.3 cm
7. Ka tirotirohia, ka tirohia hoki e te tākuta niho ngā niho o te tūroro mā te whakamahi i tētahi whakaata he 8 henemita te whānui. Kia mārama ai te kite a te tākuta i te kōhao, he aha te tawhiti i waenganui i ngā niho o te tūroro me te whakaata?
A. iti iho i te 4 cm i mua i te whakaata kōpiko
B. iti iho i te 4 cm i mua i te whakaata pūkohu
C. neke atu i te 4 cm i mua i te whakaata kōpiko
D. neke atu i te 4 cm i mua i te whakaata pūkohu
Mōhiotia:
Te whānui o te whakaata (r) = 8 cm
Ko te roa o te arotahi o te whakaata (f) = r / 2 = 8 / 2 = 4 cm
E hiahiatia ana: Te tawhiti i waenganui i ngā niho o te tūroro me te whakaata
Rongoā:
He whakaata piko, he whakaata pūkohu rānei te whakaata e whakamahia ana? Kia mārama ai te kitea o te kōhao niho e te tākuta, me kaha te whakaata e whakamahia ana ki te whakanui i te ahua o te niho, ā, me poutū te ahua. Ka puta tonu i ngā whakaata pūkohu ngā ahua hurihuri, ā, he iti ake te rahi o te ahua i te rahi o te mea. I tua atu, ka taea e te whakaata piko te whakaputa i tētahi ahua poutū mēnā he iti ake te tawhiti o te mea (d) i te roa arotahi (f). Mēnā he nui ake te tawhiti o te mea i te roa arotahi (f), ka puta he ahua hurihuri i te whakaata piko.
Ko te roa arotahi (f) o te whakaata kōpiko he 4 cm, nō reira me iti iho i te 4 cm te tawhiti o ngā niho o te tūroro ki mua i te whakaata kōpiko.
Ko te whakautu tika ko A.
8. Ko te radius piko o te whakaata kōpiko he 24 cm. Mena ka whakatakotoria te mea ki mua i te whakaata he 20 cm te tawhiti, whakatauhia ngā āhuatanga o te ahua.
A. Tūturu, poutū, me te whakanui
B. Tūturu, hurihia, me te whakanuia
C. Mariko, poutū, me te whakanui
D. Mariko, hurihia, me te iti ake
Mōhiotia:
Te whānui o te piko (r) = 24 cm
Roanga arotahi (f) = R/2 = 24/2 = +12 cm
He pai, he tūturu rānei te roa arotahi o te whakaata kōpiko nā te mea ka haere te mārama mā te pūwāhi arotahi o te whakaata.
Te tawhiti o te mea (d) = 20 cm
E hiahiatia ana: Ngā āhuatanga o te ahua
Rongoā:
He mariko, he tūturu rānei te ahua? Tātaihia te tawhiti (s') o te ahua:
1/rā + 1/rā' = 1/w
1/rā' = 1/whā – 1/rā
1/rā' = 1/12 – 1/20
1/rā' = 5/60 – 3/60
1/rā' = 2/60
d' = 60/2
d' = 30 henemita
Ko te tawhiti o te ahua kua tohua he pai te tikanga he tūturu te ahua nā te mea ka whiti te mārama i a ia.
Whakaahua kua whakanuia? Tū tika, huripokitia rānei? Tātaihia te whakanui o te whakaahua (M):
M = -d' / d = -30/20 = -1.5
M > 1 te tikanga kua whakanuia te ahua, ko te tohu kino o M te tikanga he ahua huripokitia. Nō reira, ko ngā āhuatanga o te ahua he tūturu, he huripokitia, he whakanuia.
Ko te whakautu tika ko B.
9. Ka whakaputahia e te whakaata porowhita he ahua e 5 ngā wā te rahi atu i te mea kei runga i te mata, e 5 mita te tawhiti atu i te mea. Ko te whakaata he…..
A. piko me te roa arotahi o te 25/24 m
B. pūkohu me te roa arotahi o te 25/24 m
C. piko me te roa arotahi o te 24/25 m
D. pūkohu me te roa arotahi o te 24/25 m
Mōhiotia:
Te whakanui i te ahua (M) = 5 ngā wā
Ko te tawhiti i waenganui i te mea me te ahua = 5 mita
Rongoā:
He iti iho te rahi o te ahua i hangaia e te whakaata pūkohu i te rahi o te mea, nō reira, he whakaata pūkohu te whakaata.
Te tawhiti o te mea (d) = x
Te tawhiti o te ahua (d') = x + 5
Whakanuia o te ahua (M) = 5 ngā wā
Ko te tātai mō te whakanui i te ahua:

Ko te tātai o te roa arotahi (f):

Ko te whakautu tika ko A.
[wpdm_package id='858′]
- Ngā raruraru me ngā otinga o te whakaata kōpiko
- Ngā raruraru me ngā otinga o te whakaata pūkohu
- Ngā raruraru me ngā otinga o te arotahi wehewehe
- Ngā raruraru me ngā otinga o ngā karāhe arotahi
- Ngā taputapu whatu Ngā raruraru kanohi tangata me ngā otinga
- Ngā raruraru me ngā otinga mō ngā karaihe whakapā o ngā taputapu whatu
- Ngā mōhiti taputapu whatu
- Ngā raruraru me ngā otinga mō ngā taputapu whatu mō te karāhe whakanui
- Te karu hikohiko taputapu whatu – ngā raruraru me ngā otinga
- Ngā raruraru me ngā otinga o ngā karu tirohanga whatu