Le Taua o le Matafaioi a Fafine i le Faamalosia o Tamaitai
O le fa'amalosia o fafine o le fa'agasologa lea o le fa'amalosia o le gafatia, le mautinoa, ma le tulaga o fafine e fai ai fa'ai'uga e a'afia ai o latou olaga—pe i le soifua maloloina, aiga, a'oa'oga, po'o le tamaoaiga. I Initonesia, o se tasi o tagata autu e masani ona latalata i olaga o fafine, aemaise lava i le tulaga fa'alenu'u, o le tausima'i. O le matafaioi a tausima'i e sili atu nai lo le fesoasoani i le fanautama, ae e avea fo'i ma faia'oga, faufautua, feso'ota'iga tautua, ma soa fa'aa'oa'oga i le fa'atulagaina o le soifua maloloina ma le tuto'atasi o fafine. I lenei tulaga, o le matafaioi a tausima'i e taua tele i le fa'amalosia o fafine.
O fafine faatosaga o le taʻimua lea o le soifua maloloina o fafine
E masani ona avea fafine ma faatosaga muamua e fesoʻotaʻi i ai fafine mo le tausiga o le soifua maloloina, aemaise lava i nuʻu i tua ma eria e le lava a latou falemaʻi. O le mafutaga vavalalata a fafine ma le alalafaga—pe ala i galuega tutoʻatasi, nofoaga tutotonu o le soifua maloloina i nuʻu (Puskesmas), nofoaga tuʻufaʻatasi mo le soifua maloloina (Posyandu), poʻo asiasiga i aiga—e tuʻu ai i latou i se tulaga taua e iloa vave ai faʻafitauli tau soifua maloloina. O le anemia i teine talavou, le le lava o meaʻai i fafine maʻitaga , maʻitaga e lamatia tele, ma e oʻo lava i faʻailoga o sauaga i totonu o aiga e masani ona vave iloa pe a lelei mafutaga a fafine ma fesoʻotaʻiga tatala ma fafine.
O le faigofie ma le vave ona maua o le tausiga o le soifua maloloina o se faavae taua tele lea mo le faamalosia. E tele atu avanoa mo tamaitai soifua maloloina e auai i le aoga, faigaluega, ma auai i le faia o faaiuga faaleaiga. O le soifua maloloina e le gata o se sini ae o se punaoa foi o tupe faavae lautele ma le tamaoaiga mo tamaitai.
A'oa'oga tau le soifua maloloina o le fanautama : fausiaina o le malamalama ma le pulea o le tagata lava ia
O le fa'amalosia e amata lava i le malamalama. E to'atele fafine o lo'o feagai pea ma fa'amatalaga fa'atapula'a e uiga i le soifua maloloina o le fanautama: ta'amilosaga o le masina, fa'ailoga lapatai o le ma'itaga, puipuiga o fa'ama'i pipisi i feusua'iga , ma filifiliga mo le puipuiga o le maitaga. E taua tele le matafaioi a fa'ato'aga i le avea ai ma faia'oga, e fa'ailoa atu fa'amatalaga ma le manino, e aunoa ma se fa'amasinoga, ma fa'aleaganuu.
O lenei aʻoaʻoga e iai sona aafiaga tele auā e maua ai e fafine le pule sili atu i o latou tino. A malamalama fafine i o latou aia tatau ma manaʻoga tau soifua maloloina, e sili atu lo latou mautinoa i le fesiligia o fesili, sili atu le saunia e faia ni faaiuga, ma sili atu le mafai ona tetee atu i faiga leaga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le malamalama e uiga i le va o taimi e tatau ai mo le maitaga e fesoasoani i fafine e fuafua ai a latou maitaga, tausia lo latou soifua maloloina, ma faatumauina avanoa mo galuega poʻo nisi aʻoaʻoga.
Lagolago i le taimi o le maitaga ma le fanautama: faʻamalosia le lototele ma le filifiliga
O le maitaga ma le fanautama o ni taimi taua i le olaga o se fafine—faaletino, faalelagona, ma faaleagafesootai. I le taimi lea, e faigofie ona aafia fafine i le popole, le mamafa o aiga, po o le faia foi o faaiuga e taofia ai i latou. O tausisoifua e faatino le tausiga o tamaitai e taulai atu i le tausiga o tamaitai e mafai ona fesoasoani e toe faafoisia le tulaga o tamaitai o se mataupu autu.
E mafai e fafine faatosaga ona faʻamalosiau i fafine e atiaʻe se fuafuaga mo le fanautama, malamalama i auala e fanau ai, saunia le lagolago a le aiga, ma iloa faʻailoga o lamatiaga. E le gata ina puipuia ai le saogalemu faafomaʻi ae faʻapea foʻi le mamalu ma le poto masani o fafine i le taimi o le fanautama. A lagona e fafine le faʻalogoina ma le faʻaaloalogia, e faʻateleina ai lo latou mautinoa—ma o le uiga moni lea o le faʻamalosia.
Fautuaga mo fuafuaga faaleaiga : faaiuga e fuafua ai le lumanai
O le fuafuaina o aiga o se tasi lea o vaega sili ona vaaia o le faʻamalosia o fafine. O le mafai ona filifili po o afea, e toafia, ma po o a auala e taofia ai le maitaga e maua ai e fafine le saʻolotoga e fuafua ai lo latou lumanaʻi. Peitaʻi, i le faʻatinoina, o faʻaiuga tau fanautama e masani ona aʻafia e paʻaga, mātua, poʻo le mamafa faʻaagafesootai.
E taua tele le sao o tausima’i i le tu’uina atu o fautuaga atoatoa: fa’amatalaina auala e taofia ai le maitaga, aafiaga i itu, ma le saogalemu, a’o fa’amamafaina le taua o le maliega ma le mafanafana. E mafai fo’i e tausima’i ona fa’amalosia le auai lelei o pa’aga—nai lo le pulea fa’amalosi—ina ia maua ai fa’ai’uga e tusa ai ma talanoaga tutusa. I lenei auala, e fesoasoani ai tausima’i e fausia ni mafutaga fa’aleaiga e sili atu ona tutusa ma lagolagoina.
Puipuiga mai faiga sauā ma faiga fa'ailoga tagata
O le fa'amalosia o fafine e feso'ota'i vavalalata ma le puipuiga mai faiga sauā fa'asaga i itupa. O le to'atele o tagata ua a'afia i faiga sauā o lo'o feagai ma fa'alavelave i le lipotia: fefe, māsiasi, fa'alagolago i tupe, po'o le leai o se avanoa i le fa'amasinoga tonu. O fa'ato'aga, i le avea ai ma tagata faigaluega tau soifua maloloina e fa'atuatuaina ma masani ona feiloa'i i ai, e mafai ona fesoasoani tele i le iloa o fa'ailoga o faiga sauā—fa'aletino ma mafaufau—ma le tu'uina atu ma le saogalemu o fesoasoani muamua.
E le gata i lea, e mafai e tausisoifua ona fesoasoani e faasino tamaitai i auaunaga talafeagai: foma'i o mafaufau, tagata faigaluega lautele, nofoaga tau soifua maloloina e faasino atu, ma ofisa puipuiga. O le lagolago faigofie, e pei o le faalogologo e aunoa ma le faamasinosino, tausia o le faalilolilo, ma le faamaonia o le sauaga e le o se sese o le tagata ua aafia, e mafai ona avea ma laasaga muamua taua agai i le toe faaleleia o tamaitai ma le faamalosia o i latou e faia ni faaiuga poto.
Fa'amalosia o le matafaioi a fafine i totonu o le nu'u
I le tele o vaega, e lē gata ina galulue tausisoifua i falema’i ae fa’apea fo’i i galuega fa’alenu’u: vasega a’oga mo tina ma’itaga , nofoaga fa’alesoifua maloloina tu’ufa’atasi (Posyandu), fautuaga mo tupulaga talavou, ma polokalame fa’alesoifua maloloina i nu’u. I nei avanoa, e fesoasoani tausisoifua e fausia ni feso’ota’iga fa’aagafesootai i le va o tama’ita’i. A potopoto fa’atasi tama’ita’i, fa’asoa atu aafiaga, ma lagolago le tasi i le isi, e fausia ai le lotogatasi e fa’amalosia ai lo latou malosi e feutaga’i ai.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o vasega aʻoga mo pepe e le gata o se nofoaga e aʻoaʻo ai e uiga i le soifua maloloina, ae o se nofoaga foʻi e talanoaina ai le matafaioi a tina, le vaevaeina o galuega i totonu o le aiga, le sauniuniga o le mafaufau mo le avea ma matua, ma le auala e saili ai se fesoasoani pe a feagai ma faigata. O mafutaga malolosi faʻaagafesootai e fesoasoani i fafine e lagona le itiiti ifo o le tuua toʻatasi ma sili atu le mautinoa i le faʻaalia o latou manaʻoga.
Tausisoifua i mataupu tau talavou: puipuia o tulaga lamatia i le taimi muamua
O le fa'amalosia o fafine e amata lelei lava i le talavou. E tele lu'itau o lo'o feagai ma teineiti talavou: fa'aipoipoga vave, ma'itaga e le'i fuafuaina, le toto vaivai, fa'aletonu o le tuputupu a'e o le tupulaga fou, ma e o'o lava i le tu'ua o a'oga. E mafai e fa'ato'aga ona fesoasoani e ala i a'oa'oga fa'alesoifua maloloina fa'afanau mo tupulaga talavou, siaki fa'avae o le soifua maloloina, fautuaga i mea'ai, ma le galulue fa'atasi ma a'oga ma ta'ita'i o nu'u.
A maua e teineiti talavou faʻamatalaga saʻo ma maua saogalemu auaunaga, e sili atu ona mafai ona latou puipuia i latou lava, faʻatuai le faʻaipoipoga seʻia oʻo ina sauni, ma faʻaauau pea a latou aʻoaʻoga. O le aʻafiaga e le gata i le tagata lava ia ae faʻapea foʻi i le tulaga lelei o tagata faigaluega ma le manuia o latou aiga i le lumanaʻi.
Luʻitau o loʻo feagai ma fafine tausi maʻi i le faʻamalosia o fafine
E ui i lo latou matafaioi tāua, e masani ona feagai fafine faatosaga ma luʻitau faʻatulagaina. O le tele o galuega, o nofoaga e le lava, o nofoaga e tuʻuina atu ai auaunaga mamao, o le le lava o le lagolago i felauaiga, ma le faʻailogaina faʻaleaganuu e mafai ona faʻalavelaveina ai taumafaiga e faʻamalosia ai. E le gata i lea, e le o fafine uma e iai le saʻolotoga e maua ai auaunaga tau soifua maloloina e aunoa ma se faʻatagaga a le aiga, e manaʻomia ai ni fuafuaga faʻafesoʻotaʻi e amanaʻia faʻaleaganuu ae o loʻo faʻatumauina pea aia tatau a fafine.
O le isi luʻitau o le manaʻomia lea o aʻoaʻoga faifai pea, e aofia ai tomai fautu, fesoʻotaʻiga agaalofa, faʻatalanoaina o sauāga faʻavae i itupa, ma le malamalama i manatu o aia tatau a tagata. O le faʻamalosia o fafine e manaʻomia ai faʻatosaga e le gata ina agavaa faʻapitoa ae ia malolosi foʻi i auala faʻaagafesootai.
Taumafaiga e faʻamalosia ai le matafaioi a fafine tausi maʻi
Ina ia sili atu ona lelei le fa'amalosia o fafine tausi ma'i i tama'ita'i, e tele laasaga e mafai ona faia. Muamua, fa'amalosia le lagolago fa'avae ma le fa'atupeina o auaunaga tausi ma'i, aemaise lava i nofoaga maotua. Lua, fa'ateleina le avanoa i a'oa'oga ma le va'ava'aia, e aofia ai tulaga fa'atonuina o auaunaga e taula'i i fafine. Tolu, fa'alautele le galulue fa'atasi i vaega eseese: a'oa'oga, auaunaga lautele, puipuiga o tamaiti ma fafine, ma fa'alapotopotoga fa'alenu'u. Fa, fa'amalosia le auai o ali'i i a'oa'oga tau soifua maloloina o le fanautama ina ia le na'o fafine e tu'uina atu tiutetauave fa'aleaiga.
Faatasi ai ma lenei lagolago, e mafai ai e faatosaga ona faataunuu la latou matafaioi e le gata o ni fesoasoani i le fanauina o fanau, ae faapea foi o ni sui o suiga i le va fealoai e fesoasoani i tamaitai ia ausia le tutoatasi.
I'uga
O le matafaioi a faatosaga i le faamalosia o tamaitai e lautele ma taua. E fesoasoani faatosaga i tamaitai ia maua le tausiga o le soifua maloloina, le malamalama i le fanautama, le lagolago faalelagona, tomai faia faaiuga, ma le puipuiga mai sauaga ma faailoga tagata. O le i ai vavalalata o faatosaga i totonu o nuu e avea ai i latou ma alalaupapa i le va o auaunaga tau soifua maloloina ma mea moni o le olaga i aso taitasi o tamaitai. A faamalosia faatosaga e ala i aoaoga, nofoaga, ma le lagolago i faiga faavae, e faateleina ai le aafiaga: e sili atu ona faamalosia tamaitai, e sili atu ona manuia aiga, ma e malolosi nuu. I le malaga agai i le tutusa ma se olaga sili atu ona lelei, o faatosaga o se pou taua e le mafai ona le amanaiaina.