O le talitonuga a Thomas Hobbes i taua ma le filemu

O le A'oa'oga a Thomas Hobbes i Taua ma le Filemu: Talanoaina o le Natura o le Tagata ma le Konekarate Lautele

O Thomas Hobbes o se tasi o faifilosofia faaupufai sili ona lauiloa o le seneturi lona 17. O ona mafaufauga, o loo aofia i lana galuega tāua, o le Leviathan, ua tele sona sao i lo tatou malamalama i taua, filemu, ma le natura o le tagata. I le manatu o Hobbes, o le manatu faapito ma le natura tauva o le tagata soifua e mafua ai ona lamatia pea feeseeseaiga ma taua. Peitai, na ia ofoina atu foi se fofo i lenei faafitauli e ala i lana mataupu faavae o le konekarate lautele. O lenei tusiga o le a iloiloina auiliili ai le mataupu faavae a Thomas Hobbes e uiga i taua ma le filemu ma pe faapefea ona talafeagai lenei manatu i le tulaga o aso nei.

Natura o le Tagata ma Tulaga Faanatura

E amata e Hobbes lana suʻesuʻega i le faʻaalia o le natura o le tagata i lona tulaga masani, o lona uiga, aʻo leʻi iai se sosaiete poʻo se malo. E tusa ai ma Hobbes, o tagata soifua o ni meaola mafaufau lelei ae manatu faapito, e faʻamuamua i taimi uma le manuia o le tagata lava ia ma e masani ona tauva le tasi ma le isi mo punaoa faʻatapulaʻaina. O lenei mea e tau atu ai i le mea ua ia taʻua o le "taua a tagata uma e faasaga i tagata uma" (bellum omnium contra omnes).

O lenei tulaga e fa'ailoaina i le lamatiaga faifai pea ma le fefe i le oti fa'afuase'i. I le Leviathan, o lo'o fa'amatalaina ai e Hobbes le olaga i le tulaga masani o le "tu'ua to'atasi, mativa, leaga, sauā, ma pu'upu'u." O lenei ituaiga olaga e manino lava e le o se mea lelei atoatoa ma e mafua ai le tele o mafatiaga. O le mea lea, e sailia ai e tagata ni auala e sao ai mai lenei tulaga.

Tulafono Faanatura ma le Mafaufau Loloto

Ona faʻalauiloa lea e Hobbes le manatu o le "tulafono faʻalenatura" (lex naturalis), o mataupu faʻavae ia e maua e ala i le mafaufau faʻapitoa ma faʻatonuina ai gaioiga e tatau ona faia e faʻasaoina ai le ola. O le tulafono faʻalenatura muamua, e tusa ai ma Hobbes, e tatau i tagata taʻitoʻatasi ona sailia le filemu pe a iai soʻo se faʻamoemoe e ausia ai. Afai e le mafai ona ausia le filemu, e iai le aia tatau a le tagata e faʻaaoga ai soʻo se auala e manaʻomia e puipuia ai o ia lava.

FAITAU  Malamalama i le mafuaʻaga i filosofia

O le tulafono lona lua o le natura o loʻo fautua mai ai e tatau i tagata ona naunau e lafoaʻi nisi o a latou aia tatau faalenatura pe afai ma na o le pau lava le mea e naunau ai isi e faia faapea, ma faapea ona fausia ai se konekarate faaagafesootai o le a mautinoa ai le saogalemu faatasi. O lenei mataupu faavae, lea ua taʻua e Hobbes o le "konekarate faaagafesootai," o le faavae lea mo le fausiaina o se sosaiete ma se malo tutoatasi.

Konekarate Lautele ma le Pule Silisili Ese

I le konekarate fa'aagafesootai a Hobbes, e malilie tagata ta'ito'atasi e tu'uina atu nisi o latou aia tatau fa'alenatura i se vaega tele ma sili atu le malosi—lea e ta'ua e Hobbes o le “Leviathan”—e sui ai le puipuiga ma le filemu. O lenei Leviatan, lea e mafai ona avea ma tupu po'o se fa'alapotopotoga fa'alemalo, e iai le pule atoatoa e fa'atonutonu ma fa'atumauina ai le fa'atonuga.

O lenei pule silisili ese atoatoa, e tusa ai ma Hobbes, o se manaʻoga taua tele e faʻamautinoa ai o loʻo pulea pea amioga a tagata ma e le solia le maliega muamua. A aunoa ma se pule silisili ese malosi, e mafai ona motusia le konekarate faʻaagafesootai i soʻo se taimi, ma toe faʻafoʻi atu ai le tagata soifua i se tulaga masani ua tumu i feeseeseaiga ma lamatiaga.

O le Faanatinati o le Mausali ma le Faatulagaga

O le vaaiga a Hobbes i se pule malosi e masani ona manatu i ai le toatele o tagata e pulea faamalosi. Peita’i, mai le vaaiga a Hobbes, o le mautu ma le faatulagaga o mea taua ia mo le ausiaina o le filemu ma le manuia. A aunoa ma le faatulagaga e tausia e le pule e le mafaafitia, o le a pa’ū le sosaiete ma toe fo’i i le vevesi.

O le mea lea, o le manatu o Hobbes i le malo e faamuamua le saogalemu ma le mautu nai lo le saolotoga o le tagata lava ia. Mo Hobbes, e mafai ona tuuina atu pe faatapulaaina aia tatau a le tagata lava ia e le Leviathan i le tulaga e manaomia e faatumauina ai le faatulagaga lautele o le sosaiete. Ae ui i lea, e tatau lava i le malo ona galue mo le manuia o tagata lautele ma le saogalemu lautele, aua o le le faia o lea mea e ono faavaivaia ai le aia tatau a le pule ma taitai atu ai i le fouvalega.

FAITAU  O le mafuaaga ua avea ai filosofia ma faavae o le saienisi

Talafeagai i Aso Nei

E ui ina sa atiaeina le aʻoaʻoga a Hobbes i le toetoe lava fa seneturi talu ai, ae o le tele o ona elemene o loʻo tumau pea lona tāua i faiga faʻapolokiki i aso nei. O aʻoaʻoga o le tulaga o le natura ma le konekarate faʻaagafesootai e taua tele i filosofia faʻapolokiki faʻaonaponei, mai ia Locke e oʻo atu ia Rousseau, faʻapea foʻi ma faiga faʻapolokiki eseese o loʻo pulea ai sosaiete faʻatemokalasi i aso nei.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le manatu o se konekarate faʻaagafesootai o loʻo tumau pea le taua i mataupu faavae o le faatemokalasi faʻaonaponei, lea e maua ai le pule a le malo e ala i le maliega a tagata. E ui o malo faʻaonaponei e masani ona teena le pule silisili ese na fautuaina e Hobbes, o le mataupu faavae e tatau i le pule a le malo ona puipuia le saogalemu ma le soifua manuia o ona tagatanuu o loʻo tumau pea le faʻamoemoega autu o le setete.

O manatu o Hobbes e maua ai foʻi ni malamalamaaga taua i le malamalama i faiga faʻavaomalo. I le tulaga faʻalelalolagi, o le setete faʻalavelave na faʻamatalaina e Hobbes e mafai ona vaʻaia i le auala e fegalegaleai ai setete ma isi. O le leai o se pule tutoʻatasi i le lalolagi e masani ona mafua ai ona faʻamuamua e setete o latou lava manaʻoga faʻale-atunuʻu nai lo le puipuiga faʻatasi. O feteʻenaʻiga faʻaauupegaina ma le tauvaga tau tamaoaiga i le va o setete e faʻaalia ai vaega eseese o le tulaga masani o Hobbes o loʻo tumau pea i fegalegaleaiga faʻavaomalo.

Faitioga ia Hobbes

E ui e toatele e taliaina manatu autu o Hobbes, ae toatele ua faitioina ona manatu, aemaise lava e faatatau i le pule silisili ese atoatoa ma lana vaaiga e fai si le mautinoa i le tulaga masani o le tagata soifua. O John Locke, mo se faataitaiga, sa i ai se vaaiga sili atu ona faamoemoe i le natura o le tagata ma finau e le tatau ona solia e le malo aia tatau faalenatura e pei o le ola, saolotoga, ma meatotino.

Na finau Locke e faapea, o le pule a le malo e mafua mai i le maliega ma le maliliega faaagafesootai, ae e le pei o Hobbes, na ia lagolagoina le manatu o le vaevaeina o pule ma le aia tatau a tagatanuu e fouvale ai i malo sauā. O le vaaiga a Locke e latalata atu i faiga faatemokalasi faaonaponei, lea e taumafai e paleni le pule a le setete ma le saolotoga o le tagata lava ia.

FAITAU  Teoria Marxist o le faiga fa'avae

I'uga

Na saunia e Thomas Hobbes se suʻesuʻega loloto o le natura o le tagata, taua, ma le filemu, ma auala e mafai ai e le sosaiete o tagata ona faʻatulagaina i latou lava e ʻalofia ai feteʻenaʻiga faʻaleagaina. I le fautuaina o se konekarate faʻaagafesootai ma se pule malosi, na ofoina atu ai e Hobbes ni fofo faʻavae i faʻafitauli o loʻo feagai ma lona taimi.

E ui o nisi o vaega o le mataupu e feteenai ma ua faitioina e ē na sosoo ma ia, ae o loo tumau pea le tāua o le aʻoaʻoga a Hobbes i taua ma le filemu ma ua avea ma faavae tāua mo le atinaʻeina o filosofia faapolokiki. O manatu o Hobbes i le tāua o le mautu ma le faatulagaga o loo faaauau pea ona taialaina ai talanoaga i aso nei e uiga i le auala e tatau ona faatulagaina ai sosaiete ina ia faatumauina ai le saogalemu ma le filemu.

Taofi faamatalaga