Anarchism ma Filosofia Faapolokiki
O le Anarchism o se agaifanua o mafaufauga faapolokiki e lagolagoina ai se sosaiete e aunoa ma se malo—o se sosaiete e fausia ai fegalegaleaiga faaagafesootai i luga o mataupu faavae o le saolotoga tauofo, galulue faatasi, ma le lotogatasi. E mafua mai i le upu Eleni "anarchos," o lona uiga "e aunoa ma se taitai," e masani ona malamalama sese le anarchism o se upu tutusa mo le vevesi po o le tulafono o le vaomatua. I le tulaga o filosofia faapolokiki, o le anarchism e ofoina atu ai se faitioga matuia o faiga fa'a-hierarchical ma pulega pule ma fautuaina isi auala e faamuamua ai le saolotoga o tagata taitoatasi ma le tutusa o tagata.
O le Amataga ma le Talafaasolopito o le Anarchism
1. Faiga Fa'a-Anarkisi Fa'a-Masani:
Na amata ona fa'atinoina le Anarchism o se gaioiga fa'apolokiki i le seneturi lona 19. O tagata e pei o Pierre-Joseph Proudhon, Mikhail Bakunin, ma Peter Kropotkin o ni paionia o lenei manatu. Ua lauiloa Proudhon i lona manatu "o meatotino o le gaoi," o se faitioga i le umiaina tumaoti e fa'aaogaina ai tagata faigaluega. Ae o Bakunin, i le isi itu, ua sili atu ona lauiloa i lona teena o ituaiga uma o pulega a le malo ma lana taumafaiga e fa'afeso'ota'i le anarchism ma le gaioiga a le aufaigaluega. Na fa'aopoopoina e Kropotkin se itu fa'asaienisi i lana a'oa'oga anarcho-communist, lea na lagolagoina ai le soloia o le malo ma meatotino tumaoti, ma sui i ni nu'u tuto'atasi o le galulue fa'atasi tauofo.
2. Faiga faa-Anarkism i le seneturi lona 20:
I le seneturi lona 20, na tele suiga na oo i ai le anarchism. I Sepania, i le taimi o le Taua a le Malo i le 1936–1939, na oo atu ai le anarchism i lona tumutumuga faatasi ai ma ni faataitaiga fou faaagafesootai i le tulaga o le tuufaatasia o pisinisi ma faatoaga. I le vaitaimi lava lea e tasi, o tagata e pei o Emma Goldman ma Alexander Berkman sa i ai se sao taua i le faasalalauina o manatu anarchist i le Iunaite Setete. Peitai, faatasi ai ma le tulaʻi mai o le fascism ma le pulega faa-kominisi, na faaitiitia ai le gaioiga anarchist.
Mataupu Faavae Autū o le Anarchism
1. Fa'asaga i le Pule Fa'amalosi:
E tetee le Anarchism i ituaiga uma o pulega e manatu o se faiga sauā, pe o le setete, lotu, po o le faiga faakapitalisi. O le setete e vaaia o le na faia le amioletonu faale-faalapotopotoga, e faaalia i taua, faiga sauā, ma le faaaogaina sese o le tamaoaiga. E talitonu tagata Anarchists o le pule e faaleagaina, ma o le mea lea, e tatau ona soloia fausaga pule faamalosi ina ia mafai ai ona maua le saolotoga moni ma le tutusa.
2. Pule Tutoatasi ma le Saolotoga o le Tagata Lava Ia:
E fa’amamafa e tagata Anarchists le taua o le tuto’atasi o le tagata lava ia. E manatu tagata ta’ito’atasi e iai le gafatia e pulea ai i latou lava e aunoa ma le mana’omia o se fa’alavelave mai fafo. O le sa’olotoga iinei e le gata o lona uiga o le sa’olotoga mai faiga fa’apolokiki ae fa’apea fo’i le sa’olotoga mai le fa’aaogaina sese o le tamaoaiga.
3. Lotogatasi ma le Fesoasoani Felagolagomai:
O mataupu faavae o le lotogatasi ma le fesoasoani faatasi o le faavae lea o nuu fouvale. Na finau Kropotkin, i lana tusi "Mutual Aid: A Factor of Evolution," o le galulue faatasi ma le lotogatasi o uiga faaletagata ia ua i ai se sao taua i lo tatou ola ma le evolusione.
Anarchism i Filosofia Faapolokiki
1. Faitioga i le Setete:
I filosofia faapolokiki, e masani ona vaaia le setete o se faamaoniga o le faatulagaga ma le faamasinotonu. E lu’ia e le Anarchism lenei manatu, ma finau ai o le setete o se meafaigaluega o le pule e faatumauina ai le le tutusa o agafesootai ma le tamaoaiga. O lenei finauga, mo se faataitaiga, e maua i le galuega a Bakunin, o le na faamamafaina le auala e faateleina ai e le setete le faaaogaina sese o le vasega faigaluega e le vasega pule.
2. Teolosi o le Konekarate Lautele:
E toatele faifilosofia faaupufai, e pei o Hobbes, Locke, ma Rousseau, e faamatala le faavaeina o le setete e ala i le aʻoaʻoga o se konekarate faaagafesootai, lea e malilie ai tagata taʻitoʻatasi e lafoai nisi o latou saolotoga e sui ai le saogalemu ma le faatulagaga. E teena e tagata Anarchists lenei aʻoaʻoga, ma finau e faapea o ia konekarate e le o malilie moni i ai tagata taʻitoʻatasi uma ma o se auala e faʻamaonia ai fausaga faʻaaogaina o le pule.
3. Temokalasi vs. Anarchism:
E ui o le faatemokalasi e masani ona manatu o le faiga sili ona tonu o le malo, ae o le anarchism e faamatilatila ai ona tapulaʻa. O le faatemokalasi saoloto i aso nei, mai se vaaiga a le anarchist, e tumau pea le faalagolago i fausaga faʻa-hierarchical ma faʻalapotopotoga faʻasauā a le setete. O filifiliga e pei o le "faatemokalasi tuusaʻo" ma le "federation saoloto" e sili atu ona ogatasi ma mataupu faavae a le anarchist aua e mafai ai ona auai tuusaʻo ma le tutoatasi i le lotoifale.
Anarchism i le Fa'atinoina
1. Zapatistas:
I Chiapas, Mekisiko, o le gaioiga a Zapatista o loʻo ofoina mai ai se faʻataʻitaʻiga faʻaonaponei o le faʻatinoina o le anarchism. E teena e nuʻu Zapatista le malo o le atunuʻu ma pulea i latou lava e ala i fono tutoʻatasi e faʻavae i luga o mataupu faʻavae o le faatemokalasi tuʻusaʻo ma le lotogatasi.
2. Saolotoga Fa'ale-Komiuniti:
I nisi vaega o le lalolagi, o isi ituaiga o faʻalapotopotoga faʻasaʻolotoga, e pei o le libertine communals i Rojava, Suria, ua musuia ai le tele o tagata faʻatino. Latou te fatuina ni fausaga faʻaagafesootai ma faʻapolokiki e taumafai e faʻaaoga mataupu faavae o le anarchism i le tulaga o taua ma feeseeseaiga.
3. Faiga Fa'aagafesootai:
E le gata i lea, o le tele o faʻalapotopotoga lautele e pei o le Occupy Wall Street ma faʻaaliga tetee a le G20 e masani ona faʻaaogaina metotia faʻa-anarchist e pei o gaioiga tuʻusaʻo, fono aoao, ma ituaiga o faiga faʻaiʻuga autasi e tetee ai i le le tutusa o le tamaoaiga ma faiga faʻavae le tonu a le malo.
Faitioga ma Luʻitau mo le Anarchism
1. Utopia:
O se tasi o faitioga masani i le anarchism o le soona fai ma mea e le moni. E finau tagata faitio o se sosaiete e aunoa ma se faatulagaga pulega o le a pa'ū i le vevesi. I le tali atu i ai, e masani ona faasino atu tagata anarchists i faataitaiga faasolopito ma faiga faaonaponei e faaalia ai e mafai e sosaiete ona faatulaga lelei e aunoa ma le pulea e le setete.
2. Fa'amaopoopoina ma Fa'alogistika:
O le isi luʻitau aogā o le auala lea e pulea ai le faʻatulagaina o mea tau fesoʻotaʻiga ma le faʻamaopoopoina i totonu o se sosaiete faʻa-anarkis. E faʻatalanoaina e tagata faʻa-anarkis lenei mea i manatu o le faʻasaʻolotoina o le malo ma le faʻalapotopotoga o fesoʻotaʻiga, lea e faia ai faʻaiʻuga i le lotoifale ae faʻamaopoopoina e ala i maliega faʻatauaina i le va o nuʻu.
I'uga
E ui lava e masani ona malamalama sese i le Anarchism, ae e ofoina atu ni malamalamaaga loloto ma ni faitioga i faiga faapolokiki ma agafesootai o loʻo iai nei. I le faamamafaina o mataupu faavae o le saolotoga, lotogatasi, ma le tutoatasi o le tagata lava ia, e luʻitauina ai e le anarchism ni manatu faavae e uiga i le pule ma le malo. I totonu o le talaaga o filosofia faapolokiki, e faamamafaina ai e le anarchism le taua o le fesiligia o le aia tatau o le pule ma le sailia o isi auala e sili atu ona tutusa ma saoloto. E ui lava i le feagai ai ma le tele o faitioga ma luitau, o le talafaasolopito ma le faatinoga o le anarchism ua faaalia ai e mafai ona mafaufauina ma galue agai i se sosaiete saoloto ma amiotonu moni.