O le Fa'aletino ma le Fa'avalevalea o le Olaga
O le talitonuga fa'ale-Eksistensialisme o se a'oga fa'afilosofia na fanau mai i Europa i le seneturi lona 20, e fa'amamafa ai le taua o le tagata lava ia, le sa'olotoga, ma le faia o fa'ai'uga a le tagata lava ia i le tu'uina atu o le uiga i le olaga o le tagata. O faifilosofia o lenei a'oga, e pei o Jean-Paul Sartre, Albert Camus, ma Friedrich Nietzsche, na fa'amamafa mai e leai se uiga totino o le olaga, ma ua tu'uina atu i tagata le sa'olotoga e fuafua ai lo latou lava uiga.
I lona totonugalemu, o loo fesiligia e le existentialism ni fesili loloto e uiga i le olaga o le tagata: O le a le uiga o le olaga? O le a lo tatou faamoemoega iinei? E faapefea ona tatou ola i o tatou olaga? Mai se vaaiga a se existentialist, e leai se taunuuga mulimuli ua uma ona faatulagaina. O lenei mea e tuuina atu ai se tiutetauave taua i tagata taitoatasi e fuafua ai lo latou lava taunuuga ma fatuina se uiga mo o latou olaga. O lenei aʻoaʻoga e uunaia ai le aloese mai le ola e faavae i luga o faamoemoega ma tulafono na fausia e le sosaiete, lotu, po o isi faalapotopotoga. O se tagata existentialist e saili e ola moni, o lona uiga, e ala i le ola i se olaga e moni ma e le noatia i tulaga masani ma talitonuga mai fafo.
I le isi itu, o le valea o se manatu e fesoʻotaʻi vavalalata ma le existentialism, aemaise lava i galuega a Albert Camus. O le valea e faasino i le feeseeseaiga i le va o le sailiga a tagata soifua mo le uiga ma le le mafai e le lalolagi ona tuʻuina atu. E tusa ai ma Camus, o le sailiga faifai pea a tagata soifua mo le uiga i lo latou olaga e valea aua o le olaga lava ia e leai se manino po o se faamoemoega mautinoa.
Ua faʻaalia e Camus lenei autu e ala i le tala faʻasolopito o Sisyphus, o se tagata mai tala faʻasolopito Eleni na faʻasalaina e faʻaauau pea ona fuli se papa tele i luga o le mauga, ae na o le iloaina o taimi uma lava e toetoe lava a oʻo atu ai i le tumutumu, e toe fuli ifo le papa tele. Sa maileia Sisyphus i se taamilosaga e le gata ma leai se taunuuga vaaia. Mo Camus, o Sisyphus o se faʻailoga o le valea, ae i tua atu o lea mea o loʻo i ai le saolotoga ofoofogia ma le mana o loʻo i ai i tagata. Na faaiʻu Camus "e tatau ona tatou mafaufauina Sisyphus o fiafia," aua o le leai o se uiga e mafai ai e tagata ona maua le saolotoga moni: e ala i le taliaina o le valea ma le faʻaauau pea i le olaga i le atoatoa.
Sa i ai fo‘i se sao tāua a Jean-Paul Sartre i le atina‘eina o filosofia fa‘ale-existentialist. Na fa‘amamafa e Sartre “e muamua le olaga i le uiga moni.” O lona uiga e muamua ona i ai tagata, iloa le olaga, ona saoloto lea e filifili a latou gaioiga ma fatuina i latou lava e fa‘avae i na gaioiga. Mo Sartre, e leai se uiga moni po‘o se natura fa‘avae o le tagata e iai a‘o le‘i fananau mai; e fatuina e tagata le uiga o latou olaga e ala i a latou fa‘ai‘uga ma gaioiga.
Na fa’amamafa e Sartre le manatu o le “popolega o le olaga” lea e mafua mai i le sa’olotoga o le tagata. O le sa’olotoga e fai ai filifiliga e aunoa ma se ta’iala atoatoa e mafua ai le popole tele, aua ua iloa e tagata ta’ito’atasi e na’o i latou lava e nafa ma a latou lava foafoaga ma taunuuga o a latou amioga. E ui ina mata’utia, ae o lenei sa’olotoga o se puna foi lea o le malosi ma le moni, aua e mafai ai e tagata ta’ito’atasi ona fa’atulaga o latou olaga e fa’avae i luga o filifiliga a le tagata lava ia, ae le o fa’atonuga mai fafo.
O le fa'ale-eksistensialisme ma le fa'avalevalea e ofoina atu ni va'aiga le fiafia ae loloto i le soifuaga o le tagata. E lua ia mea e tete'e i ni manatu ua uma ona fuafuaina o le fa'amoemoega ma le uiga, ma mana'omia ai tagata ta'ito'atasi e feagai ma le gaogao ma le le mautonu ma le finafinau ma le auai atoatoa. I se aotelega, o le olaga fa'ale-eksistensialisme o se olaga e iloa ai lenei le mautonu, e fa'ailoa ai le valea, ma e filifili pea e ola i le olaga ma le naunauta'iga ma le tiutetauave.
Ae ui i lea, e ui lava i lona foliga mai e leai se manatu, o mafaufauga faʻale-existentialist o loʻo i ai foʻi se faʻamoemoe lilo. O le faʻailoaina o lenei le mautonu, tatou te tatalaina ai le avanoa e fatuina ai se mea e moni ma tulaga ese mai o tatou olaga. O le tauaveina o le tiutetauave atoatoa mo lo tatou lava taunuuga, ua tuʻuina mai ai ia i tatou le avanoa e faʻatulaga ai le lalolagi tatou te mananaʻo ai, faʻatasi ai ma le saʻolotoga atoatoa ma le mautinoa.
O se faʻafitauli masani i mafaufauga faʻale-existentialist o le auala e mafai ai e tagata ona maua pe fatuina se uiga i le lotolotoi o lenei le mautonu ma le valea. I upu a Nietzsche, "Ua maliu le Atua," o loʻo faʻaalia ai le pa'ū o manatu masani o le uiga ma le faʻamoemoega na saunia e se mea e sili atu. Nai lo lena, o loʻo luʻitauina tagata faʻale-existentialist e avea ma "tagata e faʻafesoʻotaʻi tulaga taua fou," o lona uiga e tatau ona latou fatuina ma aumaia o latou lava uiga i le olaga ma le lototele ma le mafaufau.
O le isi laasaga e masani ona faia e tagata e talitonu i le existentialism o le faia lea o se gaioiga. E ala i gaioiga, e faamaonia ai e tagata lo latou i ai ma faaalia ai lo latou saolotoga. E le tatau ona tele pe fou nei gaioiga; o nisi taimi o gaioiga i aso taitasi e faia ma le malamalama atoatoa ma le faamoemoe e mafai foi ona maua ai le uiga ma le fiafia o le tagata lava ia. E pei ona saunoa Camus, "Talitonu i le lototele o le tagata," e tatau ona tatou talitonu e ala i gaioiga moni, e mafai ona tatou feagai ma le valea ma maua ai le uiga iina.
O faatufugaga, tusitusiga, filosofia, ma le alofa o nisi ia o auala e mafai ai e tagata taʻitoʻatasi ona oo atoatoa ma faʻaalia lo latou olaga. O Sartre, mo se faʻataʻitaʻiga, na ia faʻamamafaina le taua o faatufugaga i le faʻalolotoina o le poto masani i le olaga ma atagia ai le lavelave o le olaga o le tagata. E mafai e faatufugaga ona saunia se auala e faʻatautaia ai mea valea o le olaga e ala i le suʻesuʻeina o le loloto o le poto masani o le tagata ma faʻaalia ai mea moni e masani ona faʻatauvaʻaina pe le amanaʻiaina.
I le alofa, e vaʻaia e i latou e talitonu i le olaga moni o se fanua malosi mo le iloa o le tagata moni. Mo Sartre, o le alofa e lē na o se mea e maua ai le fiafia po o le mafanafana; o se tauiviga e iloa ma talia le saʻolotoga o se isi tagata. O se gaioiga lamatia lenei, auā o le alofa moni e aofia ai le loto tatala ma le vaivai, ae o le ala tonu lava lea e mafai ai ona tatou iloa le loloto moni ma le matagofie o a tatou mafutaga ma isi.
I le faaiuga, o le talitonuga faʻale-existentialism ma le valea o le olaga e luʻitauina ai i tatou taʻitoʻatasi e tauaveina le tiutetauave atoatoa mo o tatou lava olaga, e tusa lava pe i le lotolotoi o le le mautonu ma le le mafai ona vavaloina o le lalolagi. Latou te faʻamalosiauina i tatou e feagai ma le valea ma le lototele, ma fatuina le uiga ma le taua mai totonu ia i tatou lava. I lenei faagasologa, e mafai ona tatou maua le saolotoga, le moni, ma atonu, le filemu moni. Ia iloa o le olaga e valea, ae o le taliaina o le valea e mafai ai ona tatou maua le uiga moni ma le matagofie o lo tatou olaga.