Su'esu'ega fa'apenomenological a Edmund Husserl

Su'esu'ega Fa'apitoa a Edmund Husserl

O Edmund Husserl, o se faifilosofia Siamani na fanau i le 1859, ua lauiloa o le tamā o le phenomenology. O le phenomenology lava ia o se auala i filosofia e saili e malamalama i le fausaga o le aafiaga faaletagata mai le vaaiga a le tagata lava ia o loo aafia ai. O le phenomenology e taumafai e faailoa mai le uiga moni o le aafiaga e ala i le aveesea o manatu sese ma faailoga tagata uma e ono faanenefuina ai lo tatou malamalama i le mea moni.

Tala'aga Fa'a-Fanua

Na amata e Husserl lana galuega fa'aa'oa'oga i le matematika a'o le'i liliu atu i filosofia, na musuia e galuega a Franz Brentano ma Carl Stumpf. Na uuna'ia Husserl e se galuega fa'afilosofia e aumai ai filosofia i se fa'avae e sili atu ona fa'asaienisi, pe sili atu ona manino ma fa'atulagaina, nai lo le mea na ausia e mafaufauga muamua. Na atia'e le phenomenology a Husserl mai se faitioga o le psychologism—o se va'aiga na fa'atusalia ai le mafaufau ma le mafaufau—lea na ia manatu e matautia i le malamalama fa'asaienisi aua na fa'anenefuina ai le laina i le va o le mea moni fa'amoemoeina ma le va'aiga fa'apitoa.

Metotia Fa'apitoa a Husserl

O le fa'avae o le auala fa'atino a Husserl o se metotia ua ta'ua o le "epoché" po'o le "fa'aitiitia o le fa'atino." O lenei metotia e aofia ai le taofia (pe fa'aitiitia) o fa'amasinoga ma manatu fa'apitoa e fa'amatalaina ai le poto masani. O se taumafaiga e iloa sa'o ai mea tutupu "e pei ona i ai," a'o le'i fa'ailogaina, fa'amatalaina, pe fa'amatalaina, a'o le'i faia le filifiliga.

O le laasaga muamua i le epoché o le "fa'apipi'iina" o manatu uma e uiga i le lalolagi. O le sini o lenei mea o le tu'uina lea o a tatou manatu i totonu o fa'apuipui, e taofia ai i latou mai le fa'alavelaveina o le matauga mama. Na ta'ua e Husserl o le mafaufau e iai lava lona itu ("fa'amoemoega"), po'o le taula'i atu i se mea. O gaioiga uma o le mafaufau, na ia fai mai ai, o le iloa lea o se mea—pe o se mea faitino, se manatu, po'o se tulaga fa'alagona.

Sosoo ai ma le laʻasaga faʻaitiitia, lea tatou te taumafai ai e iloa le uiga moni o le mea o loʻo tupu. Na fai mai Husserl e ala i se faasologa o mafaufauga loloto ma matauga, e mafai ona tatou oʻo atu i se lagona faʻavae e uiga i le fausaga taua o le aafiaga ofoofogia.

Fa'amoemoega: Taula'iga o le Malamalama

O se tasi o sao sili a Husserl i le phenomenology o le manatu lea o le "intentionality." O le intentionality o lona uiga o mafaufauga uma e faasino tonu lava i se mea—e leai se mea e ta'ua o le mafaufau 'gaogao' po o le le faaituau. Mo se faataitaiga, afai o mafaufau se tasi e uiga i se laau, o lona mafaufauga e faatatau lava i le laau, ae le na o se lagona po o se mafaufauga e aunoa ma se mea faitino.

Na ia faʻamatalaina ni vaega autū se lua o le faʻamoemoega: "noesis" ma le "noema." O le Noesis o le itu faʻapitoa o le poto masani—o le gaioiga faʻalemafaufau lava ia, e pei o le mafaufau, lagona, poʻo le mafaufauina. O le Noema, i le isi itu, o le anotusi o le poto masani—o le mea e mafaufau i ai pe lagonaina, o le foliga o le mea o loʻo i ai i lo tatou mafaufau.

A tatou vaʻai i se mea faitino, mo se faʻataʻitaʻiga o se laʻau, o le faʻagasologa o le noesis e aofia ai le gaioiga o le "vaʻai," ae o le noema o le "laʻau" lava ia o le anotusi o le gaioiga o le vaʻai. O nei vaega e lua e galulue faʻatasi e fausia ai le atoatoa o le aafiaga ofoofogia.

O le Fa'aaliga Fa'a-Transcendental a Husserl

I le atinaʻeina atili, na faʻalauiloa ai e Husserl le manatu o le "ego transcendental." O lenei ego o le itu taua ma le lautele o le mafaufau—ae le o le ego faapitoa e mafaufau pe lagona i le taimi nei. O le ego transcendental o le faʻavae autu lea mo aafiaga uma o le tagata lava ia. I le faʻaalia o le ego transcendental, na sailia ai e Husserl e faʻailoa vaega taua ma uiga taua o le mafaufau lava ia.

Le Taua o Husserl mo Filosofia ma Isi Saienisi

Sa i ai se aafiaga tele o Husserl i filosofia faʻaonaponei ma le tele o isi matāʻupu, e aofia ai le mafaufau, sosaiete, ma suʻesuʻega faʻaleaganuʻu.

I le mafaufau, mo se faʻataʻitaʻiga, o se auala faʻapitoa e faʻaaogaina e malamalama ai i le aafiaga o le tagata maʻi e aunoa ma le faʻalavelaveina e ala i ni faʻavae faʻavae faʻapitoa e ono le talafeagai. O Carl Rogers, o se tasi o faʻavae o togafitiga faʻaletagata, na musuia mai mataupu faavae faʻapitoa e tuʻu ai le aafiaga faʻapitoa a le tagata lava ia i le totonugalemu o lana faʻagasologa o togafitiga.

I le sosaiete, na faatosinaina ai Alfred Schutz e le phenomenology , ma taitai atu ai i le atinaʻeina o le "social phenomenology." Na faamamafaina e Schutz o fausaga o uiga i le lalolagi lautele e fausia e ala i aafiaga faaagafesootai ma feutagaiga i aso taitasi.

Faitioga ma Finauga

E ui i sao taua a Husserl, ae o lana phenomenology e le aunoa ma ni faitioga. O nisi o faifilosofia, e aofia ai lana tamaititi aʻoga ma le faitio o Martin Heidegger , o loʻo finau mai o le auala a Husserl, lea e taulaʻi tele i le suʻesuʻeina o le mafaufau, e faʻapogisaina ai le malamalama o tagata i la latou fesootaʻiga ma le lalolagi moni. Na fautuaina e Heidegger e le mafai ona malamalama i le olaga o le tagata e pei o se mataupu o loʻo mafaufau i meafaitino, ae o se "Dasein" o loʻo i totonu o le lalolagi i se auala atoatoa ma faʻale-atunuʻu.

E le gata i lea, o isi faitioga o loo finau mai e faapea, o metotia faʻaitiitia faʻamoemoeina a Husserl (epoché ma le faʻaitiitia transcendental) e le aoga ma faigata tele ona faʻatinoina pea lava pea i suʻesuʻega faʻapitoa i aso uma.

I'uga

Na tuua e Edmund Husserl se talatuu loloto mo faifilosofia, ma tatalaina ai le faitotoa i ni auala fou e malamalama ai i aafiaga o tagata. E ala i le phenomenology, ua valaaulia ai i tatou e Husserl e toe foi atu i "mea lava ia" - ia matau ma iloa i latou e aunoa ma le faamama o ni manatu faaituau. I le suʻesuʻeina o le fausaga o aafiaga faaletagata ma le faaalia o le auala e fegalegaleai ai le mafaufau ma lona lalolagi, ua ofoina atu e le phenomenology a Husserl ni malamalamaaga loloto i le natura autu o le olaga o le tagata.

E ui o loo faaauau pea ona o faatasi faitioga ma finauga ma lona talatuu faafilosofia, ae o loo tumau pea le taua o sao o Husserl i filosofia o aso nei ma ua aafia ai le tele o isi mataupu, ma saunia ai le ala mo se malamalamaga loloto i le vaaiga, le mafaufau, ma le lalolagi o loo tatou ola ai. O mea ua tatou aoaoina mai filosofia a Husserl o loo tumau pea ona avea ma autu talafeagai o talanoaga i le atinaeina o metotia faasaienisi ma auala fou i mataupu tau tagata i aso nei.

Taofi faamatalaga