O le aʻoaʻoga faʻapitoa a Alfred Schutz

O le A'oa'oga Fa'apitoa a Alfred Schutz

Ua lauiloa Alfred Schutz (1899–1959) o se tasi o tagata autū na faʻafesoʻotaʻi le filosofia o le phenomenology ma le sosaiete lautele, aemaise lava le sosaiete. E ui o le phenomenology a Edmund Husserl na taulaʻi tele i le fausaga o le mafaufau ma le auala e aliali mai ai mea i le poto masani, ae na aumaia e Schutz lenei auala i le olaga lautele i aso uma. Mo Schutz, o le mea moni lautele e le o se mea e "na o le i ai" i fafo atu o tagata, ae o loʻo faʻatulagaina, ola ai, ma tuʻuina atu le uiga e ala i le mafaufau ma fegalegaleaiga. O le mea lea, o le aʻoaʻoga phenomenological a Schutz e masani ona malamalama i ai o se taumafaiga e faʻamatalaina pe faʻapefea ona malamalama tagata i le lalolagi lautele ma galulue i totonu e faʻavae i luga o uiga latou te fausia.

Talaaga ma le Aafiaga o Mafaufauga

Na soifua mai Schutz i Austria ma na matuā faatosinaina o ia e ni aganuʻu tetele se lua: o le phenomenology a Husserl ma le interpretive sociology a Max Weber. Mai ia Husserl, na taulaʻi atu ai Schutz i le aafiaga o le tagata, le faʻamoemoega (o le mafaufau e "agai atu" i se mea i taimi uma), ma le auala e foliga mai ai le lalolagi e taua. Mai ia Weber, na ia taliaina ai le manatu o le verstehen—o le malamalama faʻamatalaina o gaioiga faʻaagafesootai. Ona tuʻufaʻatasia lea e Schutz ia mea e lua: e naʻo le malamalama i gaioiga faʻaagafesootai e mafai ona malamalama i ai pe afai e puʻeina e le au suʻesuʻe uiga faʻapitoa o loʻo i ai i tagata fai ata i o latou olaga i aso faisoo.

O le mea lea, e mafai ona vaʻaia le phenomenology a Schutz o se phenomenology "sociological": o lona taulaʻiga e le naʻo le malamalama o le tagata lava ia i se tulaga faʻafaʻafaʻafa, ae o le malamalama o tagata soifua e nonofo faʻatasi ma isi, faʻasoa faʻailoga, gagana, masaniga, ma faiga masani faʻaagafesootai.

O Le Lalolagi o le Olaga (Lebenswelt) ma le Mea Moni i Aso Taitasi

O se manatu autū i le galuega a Schutz o le lalolagi o le olaga (Lebenswelt), o le lalolagi tatou te vaʻaia o se mea masani, e iai "faalenatura," ma avea ma faʻavae mo a tatou gaoioiga i aso taʻitasi. I le lalolagi o le olaga, e le fesiligia pea e tagata mea uma i se auala faʻafilosofia. Tatou te faia a tatou masaniga masani: galulue, suʻesuʻe, faʻatau, talanoa ma isi, iloilo tulaga, ma faia faʻaiʻuga e faʻavae i luga o le malamalama moni.

E tusa ai ma le manatu o Schutz, o le lalolagi o le olaga e le o se mea e masani ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a tietie se tasi i felauaiga lautele, e masani lava ona latou le toe mafaufau i tulafono uma a le sosaiete i se auala faʻavae. Latou te "iloa" le auala e amio ai: tutu i le laina, totogi, saili se nofoa, pe ole atu mo se faatagaga. O lenei malamalama e le o taimi uma e iloa ai ma le manino, ae e galue o se talaaga e mafai ai ona faia se gaioiga.

FAITAU  O le manatu o le cosmology i filosofia

Fefa'asoaa'i o Mataupu: Uiga Fa'atasi

E ui e masani ona faitioina le phenomenology ona o le soona fa'apitoa i le tagata lava ia, ae fai mai Schutz o le aafiaga o le tagata soifua e iai lava i totonu o se fa'avae o le fefa'asoaa'i o mataupu, o se lalolagi o uiga e fa'asoa ma isi. Tatou te malamalama i le tautala, taga, po'o tu ma aga masani aua tatou te nonofo i ni nu'u e tutusa o latou malamalama ma masaniga.

O le fefa'asoaa'i o manatu e mafai ai ona fesoota'i ma fa'amaopoopo gaioiga. A fai mai se tasi, "Fa'amolemole tapuni le faitoto'a," e malamalama isi i le uiga, ae le na'o le leo o upu. E tupu lenei malamalamaga ona o le gagana ma tulaga fa'aagafesootai e maua ai se fa'avae fa'atasi o uiga. I le manatu o Schutz, e aoga le sosaiete ona e iai le tomai o tagata e manatu ai o lo'o fa'amatalaina e isi le lalolagi i le auala lava e tasi.

Oloa o le Malamalama ma le Fa'atusa

O se tasi o sao sili a Schutz o le manatu o se fa'aputuga o le poto o lo'o iai, o le aoina o aafiaga, fa'amatalaga, masaniga, ma vaega aoga o lo'o iai i se tagata ma fa'aaoga e malamalama ai i tulaga. O lenei fa'aputuga o le poto e le fausia na'o ia; e tu'ufa'asolo mai e ala i aiga, a'oa'oga, ala o faasalalauga, agaifanua, ma fegalegaleaiga fa'aagafesootai.

O lo tatou fa'amaumauga o le malamalama e fa'agaoioia e ala i le fa'atusa, o le fa'agasologa lea o le fa'avasegaina o tagata, mea tutupu, po'o gaioiga i ni "fa'atusa" e fesoasoani ia i tatou e fa'atautaia ai le olaga fa'aagafesootai. Mo se fa'ata'ita'iga, e iai a tatou fa'atusa o le "faia'oga," "foma'i," "leoleo," "tagata fa'atau," po'o le "uo mamae." E fesoasoani fa'atusa ia i tatou e vavalo pe fa'apefea ona amio ma mea e fa'amoemoeina mai isi. Peita'i, e mafai fo'i ona avea fa'atusa ma puna o fa'ata'ita'iga pe afai e matua'i fa'amaualuga lava.

Faatasi ai ma le fa'atusa, e sili atu ona fa'atulagaina ma mafai ona vavaloina le lalolagi fa'aagafesootai. E le tatau ona tatou fausia lo tatou malamalama mai le amataga i taimi uma tatou te feiloa'i ai ma se tasi fou, aua tatou te fa'aaogaina vaega ma aafiaga na muamua atu e fai ma "fa'afanua" amata.

Fa'aosofiaga o Galuega: “Ona o Fa'aosofiaga” ma “Fa'aosofiaga e Tusa ai ma le Fa'atonuga”

FAITAU  O le filosofia a Karl Marx i meafaitino faasolopito

Ua fa'avasega fo'i e Schutz ni ituaiga se lua o uuna'iga i gaioiga fa'aagafesootai:

1. O le fa'amoemoega "ona" (weil-motive): o se mafua'aga e fa'avae i le taimi ua tuana'i, aafiaga ua mavae, po'o tulaga e fa'atulaga ai se tagata. O lenei mea e fa'amatalaina ai gaioiga e ala i le tilotilo i lo latou tala'aga. Mo se fa'ata'ita'iga, e filifili se tasi e fa'alologo i le taimi o se fonotaga "ona" na fa'amaasiasiina i latou i le taimi na latou tautala ai.

2. Fa'amoemoega "ina ia" (um-zu-Fa'amoemoega): sini e ausia i le lumana'i. E fa'amatalaina ai le gaioiga o se mea ua fa'atonuina. Mo se fa'ata'ita'iga, e su'esu'e malosi se tasi "ina ia" pasi se su'ega ma maua se galuega.

E tāua lenei eseesega auā e lē mafai ona malamalama i gaioiga a tagata i na o mafuaaga ma aafiaga mai fafo. O gaioiga o ni gaioiga e tāua, ma o lena uiga e masani ona fesootaʻi ma sini a le tagata fai, fuafuaga, ma le faauigaga o le tulaga.

O le Fua o le Taimi ma le Malamalama i le Aafiaga Lautele

Mo Schutz, o le poto masani faaletagata e fesoʻotaʻi pea ma le taimi. Tatou te faʻamatalaina mea o loʻo tutupu i le taimi nei e ala i le faʻasino i le taimi ua tuanaʻi (o aafiaga o loʻo teuina o ni manatuaga) ma le lumanaʻi (faʻamoemoega, fuafuaga, ma mea e mafai ona fai). O le mea lea, o gaioiga faʻaagafesootai e iai lona fausaga faʻaonaponei: e faʻamatalaina e se tagata se tulaga, mafaufau i mea e mafai ona fai, ona faia lea o se gaioiga.

I le olaga i aso faisoo, e lē o taimi uma e mafaufau loloto ai tagata, ae e faalagolago i se "mafaufauga faatino" e faʻatulagaina pea aafiaga i taimi taʻitasi. E fesoasoani lea e faʻamatalaina ai le mafuaʻaga e mafai ai e tagata e toʻalua ona tuʻuina atu ni uiga eseese i le mea e tasi: e tofu i latou ma ni talaaga eseese o aafiaga ma ni faʻamoemoega i le lumanaʻi.

Sootaga Lautele: “Tatou” ma “Latou”

O loʻo talanoaina foʻi e Schutz le auala e aʻafia ai e le vavalalata o mafutaga le auala tatou te malamalama ai i isi. I mafutaga tuusaʻo ma vavalalata, e mafai ona fausia le uiga e sili atu ona mauoa ona o fegalegaleaiga faifai pea, aafiaga faʻasoa, ma le masani lelei. E masani ona taʻua lenei mea o le faʻasinomaga "tatou" (tatou-sootaga). I se faʻatusatusaga, ma isi e mamao pe le o tatou iloa (latou-sootaga), tatou te masani ona faʻalagolago i faʻatusa lautele, e le o auiliili tele.

Mo se faʻataʻitaʻiga, tatou te malamalama i uo e ala i aafiaga moni ma talanoaga loloto, ae tatou te malamalama i le "aufaigaluega tautua" poʻo "tagata i luga o le auala" e ala i vaega faʻaagafesootai o loʻo avanoa. O lenei eseesega e faʻaalia ai o loʻo iai le malamalamaaga faʻaagafesootai i tulaga eseese, mai le tagata lava ia e oʻo atu i le le iloa o tagata.

FAITAU  Faitioina o le talitonuga fa'apitoa e ala i manatu fa'apitoa

Aafiaga Fa'ametotia i Saienisi Lautele

Ua i ai se aafiaga tele o le phenomenology a Schutz i metotia o suʻesuʻega agavaa, aemaise lava auala faʻamatala e pei o le ethnomethodology ma le symbolic interactionism. I lana suʻesuʻega, na faʻamalosia ai e Schutz saienitisi lautele e:

– Malamalama i gaioiga a tagata mai le vaaiga a le tagata fai (uiga patino).
– Su'esu'eina o le poto, faiga masani, ma fa'atusa na fa'aaogaina e tagata fai ata.
– Ia iloa o le mea moni faʻaagafesootai e fausia e ala i faʻauigaga faʻaagafesootai, ae le naʻo ni mea moni faʻapitoa.

O le mea lea, o faatalanoaga loloto, o le matauina o tagata auai, ma le auiliiliga o aafiaga o le olaga e masani ona manatu e ogatasi ma le agaga o le phenomenology a Schutz. E le gata ina aoina e le au suʻesuʻe faʻamaumauga o amioga ae taumafai foi e puʻeina le "lalolagi o uiga" o loʻo i lalo o lena amioga.

Faitioga ma le Talafeagai i Aso Nei

E ui i lona faatosinaga, ae ua maua foi faitioga i le aʻoaʻoga a Schutz. O nisi e finau o lana auala e soona faamamafaina ai uiga faaletagata ma faiga masani i aso taitasi, ma o lea ua faatauvaa ai fausaga o le pule, feeseeseaiga, po o le le tutusa o agafesootai e faatulaga ai le poto masani. Peitai, o le toatele o tagata mafaufau ua mulimuli ane atiaeina le auala phenomenological e aofia ai itu o le pule ma faalapotopotoga.

I tulaga faʻaonaponei—mo se faʻataʻitaʻiga, ala o faasalalauga lautele—o manatu o Schutz e tumau pea le tāua. O fegalegaleaiga faʻatekinolosi e faʻaalia ai le vave ona fausia o faʻailoga, le auala e faʻatulagaina ai faʻamaumauga o malamalama e ala i algorithms ma nuʻu i luga ole laiga, ma le auala e faʻagaoioia ai le va fealoaʻi i avanoa e le o taimi uma e feiloaʻi ai. O mea e pei o le "faasinomaga i luga ole laiga," "aganuʻu o faʻamatalaga," ma le "virality" e mafai ona suʻesuʻeina o ni faʻagasologa o le faia o uiga i lalolagi fou o olaga.

Fa'ato'a

O le aʻoaʻoga faʻapitoa a Alfred Schutz e tuʻuina ai le uiga i le totonugalemu o le suʻesuʻega o le soifuaga faʻaagafesootai. Na ia faʻaalia o le sosaiete e fausia mai gaioiga e malamalama ma faʻamatalaina e tagata fai i totonu o se lalolagi o le olaga e manatu o se mea masani. E ala i manatu o le lalolagi o le olaga, fegalegaleaiga faʻapitoa, faʻasoa o le malamalama, faʻailoga, ma faʻamoemoega mo gaioiga, e tuʻuina atu ai e Schutz meafaigaluega mo le malamalama i le auala e "gaosia" ai le moni faʻaagafesootai i aso uma e ala i le faʻamatalaina ma fegalegaleaiga. Mo le saienisi faʻaagafesootai, o le sao o Schutz e le gata o se manatu ae o se faʻatonuga faʻapitoa foi: malamalama i tagata e ala i le faʻalatalata atu i a latou lava auala e faʻamatalaina ai le lalolagi.

Taofi faamatalaga