Te Awe o te Taiao ki te Whanaketanga o te Tamaiti
He tukanga uaua te whanaketanga o te tamaiti, e uru ana ki ngā āhuatanga tinana, kare ā-roto, me te hinengaro. Ko tētahi mea nui e pā ana ki tēnei whanaketanga ko te taiao e tipu ana, e whanake ana hoki te tamaiti. Ka uru atu pea ki tēnei taiao te whānau, te kura, ngā hoa, te hapori, tae atu ki ngā pāpāho. Ka tūhuratia hohonutia e tēnei tuhinga te pānga o te taiao ki te whanaketanga o te tamaiti, mai i ēnei tirohanga.
Ko te whānau te taiao tuatahi, te taiao matua hoki o te tamaiti. He mea nui tana mahi ki te whakawhanake i te āhua me ngā uara matua. He maha ngā rangahau kua whakaatu he nui te awe o te aroha, te aro, me te whakatipu tamariki a ngā mātua ki te whanaketanga hinengaro me te whanaketanga pāpori o te tamaiti . Ko ngā tamariki e tipu ake ana i roto i te taiao whānau aroha me te tautoko he nui ake te whakapono ki a rātou anō, he pai ake ngā taunekeneke pāpori, ā, he iti ake ngā taumata ahotea.
Heoi, ehara i te mea ko ngā whanaungatanga aroha anake te mea nui, engari ko te hanganga me ngā mahi o ia rā i roto i te whānau. Mā ngā mahi o ia rā pērā i te kai tahi, te wā moe ōrite , me ngā mahi whānau kua whakaritea ka taea te whakarato i te wairua haumaru me te pumau mō ngā tamariki. Mā tēnei pumau ka whakaratohia he tūāpapa pakari mō te ako me te whanaketanga tonu.
Engari, kāore e taea e ngā tamariki katoa te tipu ake i roto i te taiao whānau taurite. Ka pā kino pea ngā pakanga ā-whānau, te whakarere, te ahotea pūtea, me te tutu ā-whare ki te whanaketanga o te tamaiti. Tērā pea ka pāngia ngā tamariki e tipu ake ana i roto i ngā taiao ahotea e ngā raruraru kare ā-roto, pērā i te manukanuka me te pouri, tae atu ki ngā uauatanga ki ngā mahi mātauranga me ngā whanaungatanga pāpori.
2. Te Mana o te Kura
Ko te kura te tuarua o ngā taiao e noho ai ngā tamariki i te nuinga o ō rātou wā i muri i te kāinga. Ehara i te mea ko te mātauranga ōkawa e whakaratohia ana i te kura anake te mea nui ki te whanaketanga hinengaro o te tamaiti, engari ki tōna whanaketanga pāpori me te kare ā-roto hoki. Mā ngā taunekeneke ki ngā kaiako me ngā hoa i te kura ka whai wāhi ngā tamariki ki te ako mō te mahi tahi, te whakaute, me te whakatau tautohe.
He tūranga nui tā ngā kaiako i roto i te whanaketanga o te tamaiti hei kaiārahi me hei tauira. Ko te āhua o te taunekeneke a te kaiako me ngā tamariki, ko ngā tikanga whakaako e whakamahia ana e rātou, me ngā tumanakohanga mātauranga me ngā whanonga e whakatakotoria ana e rātou ka taea te waihanga i tētahi taiao ako tautoko, te aukati rānei i te whanaketanga o te tamaiti.
He wāhi anō tō te taiao ā-tinana o te kura. Mā te kura haumaru, ma, me ngā taputapu pai e whakapiki ake te hihiri o ngā tamariki ki te ako. I tetahi atu taha, mā te taiao kura kāore i te pai te noho, pērā i te kore o ngā whakaurunga, ngā take haumaru rānei, ka whakaiti i te whakamarie o ngā tamariki ki te ako, ā, ka pā ki tā rātou whakatutukitanga mātauranga me te oranga ngākau .
3. Te Awe o ngā Hoa
Ka tīmata te mahi nui a ngā hoa i te pakeketanga o ngā tamariki. Ko te taunekeneke ki ngā hoa he huarahi nui ki te ako i ngā tamariki mō rātou anō me te ao huri noa i a rātou. Mā te tākaro, te kōrero, me te mahi tahi me ngā hoa, ka ako ngā tamariki i ngā pūkenga pāpori nui pērā i te tohatoha, te whakaute i ngā rerekētanga, te whakawhitiwhiti kōrero whai hua, me te whakatau i ngā tautohe.
Heoi, he mea nui kia mōhio koe kāore te awe o ngā hoa i te pai i ngā wā katoa. Ka taea e te pēhanga a ngā hoa te awe i ngā tamariki ki te whai i ngā whanonga kino, pērā i te mahi taikaha, te whakamahi rānei i ngā matū kino. Nō reira, ko te whiriwhiri hoa me te tirotiro a te pakeke he mea nui ki te whanaketanga hauora o te tamaiti.
4. Te Awe o te Hapori
He mea nui anō hoki te hapori e noho ana ngā tamariki ki tō rātou whanaketanga. Ko ngā āhuatanga o te taiao hapori, pērā i te haumaru, te kounga o ngā whare tūmatanui (ngā papa tākaro, ngā pokapū hākinakina, ngā whare pukapuka), me te tautoko a te hapori, ka pā ki te oranga me te whanaketanga o te tamaiti . Mā te hapori manaaki, tautoko hoki mō ngā whānau me ngā tamariki ka taea te whakarato i tētahi taiao whakahihiri mō te whanaketanga o te tamaiti.
Mā ngā kaupapa hapori e arotahi ana ki te mātauranga o ngā tamariki, te tautoko a te whānau, me ngā mahi pai ka taea te whakarato i ētahi atu whai wāhitanga mō te ako me te whanaketanga. Hei tāpiri, mā ngā hapori kanorau ka taea e ngā tamariki te maioha ki ngā rerekētanga ahurea me te whakawhanake i te manawanui.
5. Te Awe o te Pāpāho
Kua kawea mai e te ao matihiko te pāpāho hei wāhanga hou ki roto i ngā taiao o ngā tamariki. Ahakoa he pouaka whakaata, he ipurangi, he pāpāho pāpori rānei, he kaha katoa ēnei ki te awe i te whanaketanga o te tamaiti. Ka taea e ngā pāpāho te noho hei puna mōhiohio me te mātauranga pai ina whakamahia me te whakaaro nui. Ka taea e ngā kaupapa mātauranga me ngā taupānga ako te āwhina i ngā tamariki ki te whakapai ake i ō rātou pūkenga hinengaro.
I tētahi atu taha, ka pā kino pea ngā ihirangi pāpāho kāore i te tika, i te nui rawa rānei. Ka pāngia ngā whanonga me ngā tauira whakaaro o ngā tamariki e te tūkino, ngā rauemi pakeke, me ngā pānuitanga tinihanga. Hei tāpiri, ka whakararu hoki te whakamahinga nui rawa o ngā pāpāho i te wā e wātea ana ki ngā tamariki mō ngā mahi ā-tinana me ngā taunekeneke pāpori o te ao tūturu.
6. Te Tautoko i te Whanaketanga o te Tamaiti
Hei tautoko i te whanaketanga tino pai o te tamaiti, he mea nui kia waihangahia he taiao pai, tautoko hoki i ngā āhuatanga katoa e kōrerohia ana. He mahi tahi tā ngā mātua, ngā kaiako, me ngā mema o te hapori ki te waihanga i ngā āhuatanga pai rawa atu mō ngā tamariki.
Ka taea e ngā mātua te tautoko i ā rātou tamariki mā te noho tahi me rātou i roto i te kounga teitei, te aro me te aroha tonu, me te whakarato i tētahi kāinga haumaru, pumau hoki. He mea nui anō hoki kia whakatakotohia e ngā mātua he rohe me he aratohu mō te whakamahinga pāpāho.
Ka taea e ngā kaiako te tautoko i te whanaketanga o ngā tamariki mā te whakaako whānui, te aro ki ngā hiahia takitahi o ngā ākonga, me te waihanga i tētahi taiao akomanga e pai ai te ako me te whanaketanga mō ngā tamariki katoa.
Ka taea e ngā hapori te whai wāhi mā te waihanga i tētahi taiao haumaru, tautoko hoki, te whakarato i ngā whakaurunga e tika ana mō te whanaketanga o ngā tamariki, me ngā kaupapa e akiaki ana i te whai wāhi a ngā tamariki ki ngā mahi pai, whai tikanga hoki.
Hei whakamutunga, he nui te awe o te taiao ki te whanaketanga o te tamaiti . Ka taea e tēnei awe te whai hua, te whai kino rānei, i runga i ngā āhuatanga maha e whai pānga ana. Nō reira, me mahi tahi ngā rōpū katoa ki te waihanga i te taiao pai rawa atu mō ngā tamariki kia taea ai e rātou te tipu me te whanake i roto i te hauora me te harikoa.
