Te Hiranga o te Hinengaro Mātauranga mō ngā Kaiako
Ko te hinengaro mātauranga he peka o te hinengaro e ako ana i te ako, te whanaketanga, te hihiri, me te awe o te taiao mātauranga ki te tangata. Ki ngā kaiako, ehara te mārama ki te hinengaro mātauranga i te huarahi noa ki te whiwhi māramatanga, engari he mea nui ki te mahi ngaio. Ehara i te mea ko te whakaako anake te kawe rauemi; engari ka ārahi hoki i te tukanga ako, tae atu ki ngā kare ā-roto o ngā ākonga, te hihiri, ngā pūkenga whakaaro, te papamuri whānau, te ahurea, me te whanaketanga pāpori. Nō reira, ko te hinengaro mātauranga he "taputapu mahi" nui e āwhina ana i ngā kaiako ki te hoahoa i te ako whai hua, atawhai tangata, me te arotahi ki te ākonga.
1. Te Āwhina i ngā Kaiako kia Mārama ki te Ako a ngā Ākonga
He rerekē te ako a ia ākonga. Ko ētahi ka tere te hopu i ngā ariā, ko ētahi me whakahou, ko ētahi ka mārama ake mā te mahi, ā, ko ētahi me whakamahi i ngā āwhina tirohanga, i ngā tauira tūturu rānei. Mā te hinengaro mātauranga ka whakaratohia he anga mō te mārama ki ngā tukanga hinengaro pēnei i te aro, te mahara, te mārama, me te whakaoti rapanga. Ka taea e ngā kaiako e mārama ana ki tēnei te whakarerekē i ā rātou rautaki whakaako, hei tauira, mā te wehewehe i ngā rauemi ki ngā wāhanga iti ake, te whakamahi i ngā momo tikanga, te whakarato mahi āta haere rānei kia kore ai e taumaha rawa ngā ākonga.
Hei tāpiri atu, ka taea e ngā kaiako te kite i ngā tohu tōmua o ngā uauatanga ako. Hei tauira, ko te ākonga e ahua kore ana e aro, ehara i te mea he mangere; tera pea kei te pāngia e ngā raruraru aro, te manukanuka, te kore rānei e mōhio ki ngā rauemi kua whakaritea. Ki te kore he māramatanga hinengaro, ka tere pea ngā kaiako ki te tapa i ngā ākonga ki ngā tohu kino. Mā te hinengaro mātauranga, ka pai ake te kaha o ngā kaiako ki te tautuhi i ngā hiahia ako me te mahi i ngā mahi e tika ana.
2. Te Mārama ki ngā Wāhanga o te Whanaketanga o te Ākonga
He rerekē ngā taumata whanaketanga o ngā ākonga kura tuatahi, kura waenga, me te kura tuarua. I te kura tuatahi, ka whakaaro pūmau ngā tamariki, ka hiahia ki ngā tauira pūmau, ka ako mā roto i ngā mahi e whai wheako tika ana. I te taenga ki te kura waenga, ka tīmata te whanake o ngā pūkenga whakaaro whānui, ā, kei te tino whakapumautia hoki ngā kare ā-roto me te tuakiri whaiaro. I taua wā, i te kura tuarua, ka tīmata te tini o ngā ākonga ki te whakaaro nui me te whakamahere mō te heke mai, engari ka pāngia hoki e ngā pēhanga mātauranga me te pāpori e piki haere ana.
Mā te hinengaro mātauranga, tae atu ki ngā ariā o te whanaketanga hinengaro me te whanaketanga pāpori-kare ā-roto, ka āwhina i ngā kaiako ki te whiriwhiri i ngā huarahi e tika ana mō te tau. Ko ngā kaiako e mārama ana ki te whanaketanga o ngā ākonga ka nui ake te mōhio ki te whakatakoto i ngā tono mātauranga, ngā momo kōrero, ngā tikanga whiu, me ngā mahi ako. Mā tēnei ka ārai i ngā hapa noa pēnei i te whakauaua rawa i ngā rauemi, te whakangawari rawa, te tono motuhake rānei kāore anō kia rite te hinengaro o ngā ākonga.
3. Whakanuia te Hihiri me te Whai Wāhitanga o ngā Ākonga ki te Ako
Ko te hihiri te mea nui ki te ako angitu. He tokomaha ngā ākonga e kaha ana engari kāore i te kaha ki te ako nā te koretake, te hoha, te kore mārama ki ngā painga, te wehi rānei kei hinga. Mā te hinengaro mātauranga ka mārama ngā kaiako ki ngā hihiri ā-roto me ā-waho, te hiahia kia mōhiotia, te wairua o te pūkenga, me te hiranga o ngā whāinga ako mārama.
Ka taea e ngā kaiako te waihanga i ngā akoranga whai tikanga ake mā te hono i ngā rauemi ki ngā āhuatanga o te ao tūturu, te tuku i ngā whiringa mahi, te tuku urupare whai hua, me te mōhio ki ngā whanaketanga iti. Mā ēnei rautaki ka whakatairanga i te mōhio ki te pūkenga, ā, ka meinga ngā ākonga kia whakaaro nō rātou te tukanga ako, ehara i te mea he mea whakahau noa iho. Ka hua ake tēnei ki ngā ākonga hihiri ake, ki te hiahia ake ki te pātai, me te kaha ake o te manawanui i te aroaro o te raruraru.
4. Āwhina ki te Whakahaere i ngā Akoranga i runga i te Whai Hua me te Whai Tikanga Tangata
Ehara i te mea ko te whakahaere akomanga anake te kaupapa o te whiu i ngā ākonga, engari ko te waihanga hoki i tētahi taiao ako e pai ana. Mā te hinengaro mātauranga ka āwhina ngā kaiako ki te mārama ki ngā whanonga, ki ngā take o ngā raruraru whiu, me pēhea te whakatipu i ngā tikanga pai. Hei tauira, me nui ake ngā mahi wero, ngā ture mārama ake, ngā aro nui ake rānei mō tētahi ākonga whakararuraru. Ko tētahi ākonga e whawhai pinepine ana, tera pea kei te pāngia e te pakanga kare ā-roto, kei te rapu rānei i te whakamanatanga.
Mā te huarahi hinengaro, ka taea e ngā kaiako te whakatinana i te whiu e whakaako ana, ehara i te whiu. Ka taea e ngā kaiako te whakamahi i te whakapakari pai, te hanga i te whakaae tahi o te akomanga me ngā ākonga, me te whakarato i ngā hua arorau me te ōrite. Mā te akomanga e whakahaere paitia ana ka whakanui ake i te wairua haumaru o ngā ākonga, ka whakaiti i te manukanuka, ā, ka whakarato i te wāhi mō te ako tino pai.
5. Te Whakapakari i ngā Hononga Kaiako me ngā Ākonga
Kua whakaatuhia he pānga nui ngā whanaungatanga pai i waenganui i te kaiako me te ākonga ki te angitu mātauranga me te hauora hinengaro o ngā ākonga. Ina rongo ngā ākonga i te mana me te māramatanga, ka nui ake te mahi tahi, te māia, me te hiahia ki te whakamātau. E whakanui ana te hinengaro mātauranga i te hiranga o te aroha, te whakawhitiwhiti kōrero whai hua, me te mārama ki ngā matea pāpori-kare ā-roto o ngā ākonga.
Kāore ngā kaiako whai turanga ki te hinengaro mātauranga e whakatau ngāwari ana i te āhua o te ākonga i runga i te whanonga kotahi. He pūkenga ake rātou ki te whakarongo, ki te pātai i ngā pātai e tika ana, me te tautoko me te kore whakahē. Ka āwhina hoki ngā whanaungatanga hauora i ngā kaiako ki te whakahaere i ngā pakanga akomanga, ki te hanga i tētahi ahurea whakaute tetahi ki tetahi, me te poipoi i tētahi āhuarangi ako pai.
6. Te Whakahaere i ngā Rerekētanga Takitahi me ngā Hiahia Motuhake
I roto i te akomanga, ka tūtaki ngā kaiako ki ngā kanorau: ngā rerekētanga o ngā pūkenga, ngā papamuri ahurea, ngā momo ako, ngā reo, tae atu ki ngā āhuatanga motuhake pēnei i te ADHD, te dyslexia, ngā wero kare ā-roto rānei. Mā te hinengaro mātauranga ka āwhina ngā kaiako ki te kite i ēnei rerekētanga hei rerekētanga hei whakatikatika, kaua hei raruraru hei whakapae.
Mā te huarahi rerekē, ka taea e ngā kaiako te whakarite i ngā mahi, ngā tikanga aromatawai, me te tautoko ako. Hei tauira, mā te whakarato i ngā momo whakatakotoranga mahi (tuhi, whakaaturanga, kaupapa), te tohatoha wā atu mō ngā ākonga motuhake, te whakamahi rānei i ngā momo rauemi ako. Mā tēnei māramatanga, ka taea e ngā kaiako te whakauru atu, me te whakarite kia whai wāhi tika ia ākonga ki te angitu.
7. Āwhina i ngā kaiako ki te whakahaere i ngā aromatawai tika ake, whai tikanga ake hoki
Ehara i te mea ko ngā tau anake te kaupapa o te aromatawai, engari ko te mārama hoki ki te ahunga whakamua o te ako a ngā ākonga. E whakaakona ana e te hinengaro mātauranga te hiranga o te aromatawai whakawhanake (i te wā o te tukanga ako) me te aromatawai whakamutunga (i te mutunga o te tukanga ako), me pēhea hoki te tuku urupare whakahihiri. Ko ngā kaiako e mārama ana ki ngā āhuatanga hinengaro o te aromatawai ka karo i ngā mahi e whakamataku ana i ngā ākonga, pērā i te whakama i a rātou i mua i te akomanga, te whakanui noa rānei i te putanga me te kore e maioha ki te tukanga.
He mea motuhake te urupare pai, e aro ana ki te whakapai ake, ā, e whakanui ana i te whanaketanga o ngā pūkenga mā te whakapau kaha. Ka whakatairangahia e tēnei he hinengaro tipu, te whakapono kāore te hinengaro me ngā pūkenga e pumau engari ka taea te whakapai ake mā te mahi me ngā rautaki tika.
8. Te tautoko i te Hauora Hinengaro o ngā Kaiako me ngā Ākonga
He taiao pāpori uaua ngā kura. Ka pāngia ngā kaiako e ngā tono whakahaere, ngā whāinga marautanga, me ngā whanonga ākonga, ko ngā ākonga ia ka pāngia e ngā pēhanga mātauranga, ngā taunekeneke pāpori, me ngā take whānau. Ka āwhina te hinengaro mātauranga i ngā kaiako ki te kite i ngā tohu o te ahotea, te manukanuka, te ngenge rānei i roto i ngā ākonga me rātou anō.
Mā tēnei māramatanga, ka taea e ngā kaiako te whakatinana i ngā rautaki māmā pēnei i te waihanga i tētahi taiao akomanga tautoko, te whakarato wā whakaaroaro, te whakatenatena i ngā tikanga ako hauora, me te mahi tahi me ngā kaiārahi kura, ngā mātua rānei ina hiahiatia. He manawanui ake, he pumau, ā, he kaha ake ngā kaiako hauora hinengaro ki te noho hei tauira pumau mō ā rātou ākonga.
Whakamutunga
Ko te hiranga o te hinengaro mātauranga mō ngā kaiako kei roto i tōna kaha ki te hono i te ariā ako me ngā mahi whakaako o ia rā. Mā te hinengaro mātauranga, ka taea e ngā kaiako te mārama ki te ako a ngā ākonga, te urutau i te ako ki te whanaketanga o ngā tamariki, te whakanui ake i te hihiri, te whakahaere i ngā akomanga me te atawhai, me te aro ki te kanorau o ngā hiahia o ngā ākonga. Hei tāpiri, ka whakapakari anō hoki te hinengaro mātauranga i ngā whanaungatanga kaiako-ākonga, ka whakapai ake i ngā pūnaha aromatawai, ā, ka tautoko i te hauora hinengaro i roto i te taiao kura.
Hei whakamutunga, ko ngā kaiako e matatau ana ki te hinengaro mātauranga ehara i te mea he kaiwhakawhiti rauemi noa iho, engari he kaiwhakaako whai whakaaro, whai hua hoki e kaha ana ki te tuku wheako ako whai tikanga. Ehara i te mea ko ngā ākonga mātau anake te hua o te mātauranga angitu, engari ko ngā tāngata hoki e maia ana, e whai āhua ana, e rite ana ki te tupu i te ao.
