1. Te whakamāramatanga o te whakawhiti wera mā te ara iahiko
Ki te noho koe i runga i tētahi tūru rakau, ka mahana te mata o te tūru rakau. I tua atu, ki te noho koe i runga i tētahi tūru i hangaia ki te kirihou, ki te konganuku rānei, kāore te mata o te tūru whakarewa, kirihou rānei e mahana i muri i te nohoanga. He aha i wera ai te mata o te tūru rakau, engari kāore te mata o te tūru whakarewa? He aha i mamae ai te moe i runga i te papa makariri me te kore he moenga? Kua mau koe i tētahi koti ārai-makariri? He aha i hangaia ai te nuinga o ngā koti ārai-makariri ki te huruhuru hipi? He maha tonu ngā mea ka taea te whakaaro me te pātai e pā ana ki te kaupapa o te whakawhiti wera mā te kawe wera.
Ina pā tetahi wāhanga o te mea pāmahana-tiketike ki tētahi mea pāmahana-iti, ka neke te pūngao mai i tētahi mea pāmahana-tiketike ki tētahi wāhanga pāmahana-tiketike o te mea. Mā te tāpiri o te pūngao ka tere ake te neke o ngā ngota me ngā ngota. I te nekenga, he pūngao nekeneke tō te ngota (KE = 1/2 mv 2 ). Ka tukitukia ngā ngota e neke tere ake ana (pūngao nekeneke nui ake) e ngā ngota i tō rātou taha. Ka pā te ngota ki tētahi atu ngota i tōna taha. Pērā tonu. Nō reira, ka tukinga ngā ngota tetahi ki tetahi i te wā e neke ana te pūngao. Ko te whakawhiti wera e puta ana mā te tukinga i waenga i ngā ngota o te mea ka kiia ko te whakawhiti wera mā te ara iahiko.
2. Te whārite o te whakawhiti wera mā te arataki
He teitei ake te pāmahana o te mea kei te taha maui (T1) i te mea he iti ake te pāmahana o te mea kei te taha matau (T2Nā te rerekētanga o te pāmahana (T1 - T2), ka neke te wera mai i tētahi mea pāmahana-tiketike ki tētahi mea pāmahana-tiketike (te ahunga o te rere o te wera ki te taha matau). He horahanga whakawhiti-wāhanga (A) me te roa (l) tō te mea e tukuna ana e te wera.
I runga i ngā hua o te whakamātautau, ko te wera e neke ana i roto i tētahi wā motuhake (Q/t) he rite tonu ki te rerekētanga pāmahana (T1 – T2 ) ,
te horahanga whakawhiti-wāhanga (A), te āhua o tētahi mea (k = kawe wera) me te whakataurite whakamuri ki te roa o te mea. Ko te tātai mō te whakawhiti wera mā te kawe:
Whakaahuatanga: Q/t = te tere whakawhiti wera, k = te kawe wera, A = te horahanga whakawhiti-wāhanga, T 1 = te pāmahana teitei, T 2 = te pāmahana iti, l = te roa o te mea.
3. Te kawe wera (k)
He aha te nuinga o ngā taputapu tunu kai i hangaia ai ki te konumohe? Ki te pupuri tō ringa maui i te rino, ka pupuri tō ringa matau i te karāhe, kātahi ka pā te rino me te karāhe ki te ahi. He tere ake te ahua o te ringa maui, o te ringa matau rānei? E pā ana ēnei pātai, me ētahi atu pātai pea ka pātaihia e koe, ki te kawe wera o ngā mea. Ko te kawe wera o tētahi mea ko te kaha o tētahi mea ki te neke i te wera mā roto i te mea. Ko ngā mea he nui te kawe wera (k) he kawe wera pai (he kawe wera pai). I tetahi atu taha, ko ngā mea he iti te kawe wera he kawe wera kino (he kawe wera kino).
4. Te whakamahinga o te whakawhiti wera mā te arataki
He aha te āhua o te taera i te whāriki, he mātao ake te āhua o te taera? He nui ake te kawe wera o ngā taera i ngā whāriki. Nō reira, he pai te kawe wera o te taera, engari he kino te kawe wera o te whāriki. Ina hikoi tātou i runga i te whāriki, ka rere te wera mai i ngā waewae ki te whāriki. Ka puta tēnei nā te mea he teitei ake te pāmahana o tō tātou tinana i te pāmahana o te whāriki. He kino te kawe wera o te whāriki, nō reira ka kohia te wera e rere mai ana i ō tātou waewae ki runga i te mata o te whāriki, ā, ka mahana ake te whāriki. Ina hikoi tātou i runga i te taera, i te uku rānei, ka rere te wera mai i te waewae ki te taera, ki te uku rānei. Nā te mea he pai te kawe wera o ngā taera, kāore te wera e piri ki te mata o te taera. Ka rere mārie te wera kia mātao ai ō tātou waewae.
Ka mamae pea te moe i runga i te papa o te whare, kāore he tūru. He aha ai? Nā te nui o te wera e neke ana mai i te tinana ki te papa tēnei. Ko te wera te pūngao e neke ana. Ina ngaro te nui o te wera i roto i tō tinana, ka heke te pūngao i roto i tō tinana. Ki te kore koe e kaha, ka pāngia koe e te mate!
He aha ngā mahi a ngā matapihi me ngā tatau? He aha i hangaia ai ngā tatau me ngā matapihi ki te rakau? I te pō, he iti iho te pāmahana o waho o te whare i te pāmahana o te hau i roto i te whare. Nā tēnei rerekētanga o te pāmahana o te hau ka neke te wera mai i roto i te whare ki waho o te whare. Nō reira, i te nuinga o te wā i te pō, ka kati tātou i ngā tatau, i ngā matapihi rānei. Ko te hau e mau ana i roto i te matapihi, i te tatau rānei, he pai hei ārai i te wera. Ko te iti o te kawe wera o tētahi mea, ko te uaua ake o te whakawhiti wera mā te kawe i roto i te mea.
Haunga te pupuri i tō tātou tūnga hei tangata whai tikanga, hei tangata noa hoki, he mahi anō hoki ngā kākahu hei pupuri i te pāmahana o tō tātou tinana kia pumau. Ko ngā kākahu e whakamahia ana e tātou ka whakaritea kia rite ki te pāmahana o te hau. Ina iti te pāmahana o te hau, ka matotoru ake ngā kākahu e whakamahia ana e tātou. Nā ngā paraikete matotoru, ngā kākahu rānei (ngā koti me ētahi atu) ka kore e taea te neke te hau. Ka mau te hau i waenganui i te kiri me te koti, te paraikete rānei. Nā te rerekētanga o te pāmahana i waenganui i tō tātou tinana me te hau kua mau, ka neke te wera mai i te tinana ki te hau. Mā te tāpiri o te wera mai i te tinana ka piki ake te pāmahana o te hau kua mau (ka mahana ake te hau). He iti noa iho te uara o te kawe wera o te hau. Nō reira, kāore e taea e te wera te puta i te tinana. Ka mau tonu hoki te pāmahana o tō tātou tinana. Ki te kore tātou e whakamahi i te koti i te wā e makariri ana te hau, ka puta te wera mai i tō tātou tinana. Ko te nui ake o te wera e puta mai ana i te tinana, ka ngaro te nui o te kaha o te tinana!
