Ukunyakaza okuqondile okungalingani - izinkinga nezixazululo
1.

Ithebula elingenhla libonisa idatha yezinto ezintathu ezihamba ibanga elifanayo ngokusheshisa okuqhubekayo.
Iyini ijubane lokugcina lento P kanye nejubane lokuqala lento Q?
Isixazululo:
Okokuqala, thola ibanga elihanjwe yinto 3.
Ibanga elihanjwe ngento 3 :
Kwaziwa :
Isivinini sokuqala (v o ) = 0 m/s
Isivinini sokugcina (v t ) = 30 m/s
Ukusheshisa (a) = 3 m/s 2
Okufunwayo : Ibanga
Isixazululo:
v t 2 = v o 2 + 2 njengoba
v t 2 – v o 2 = 2 njengoba
30 2 – 0 2 = 2 (3) s
900 – 0 = 6 imizuzwana
900 = 6 imizuzwana
s = 900 / 6
s = amamitha ayi-150
Ijubane lokugcina lento 1 :
Kwaziwa:
Isivinini sokuqala (v o ) = 20 m/s
Ukusheshisa (a) = 4 m/s 2
Ibanga (ama) = amamitha ayi-150
Okufunwayo: Isivinini sokugcina (v t )
Isixazululo:
v t 2 = v o 2 + 2 njengoba
v t 2 = 20 2 + 2 (4)(150)
v t 2 = 400 + 1200
v t 2 = 1600
v t = 40 m/s
Ijubane lokuqala lento 2:
Kwaziwa:
Isivinini sokugcina (v t ) = 50 m/s
Ukusheshisa (a) = 3 m/s 2
Ibanga (ama) = amamitha ayi-150
Okufunwayo: Isivinini sokuqala (v o )
Isixazululo:
v t 2 = v o 2 + 2 njengoba
v t 2 – 2 njenge = v o 2
50 2 – 2(3)(150) = v o 2
2500 – 900 = v o 2
1600 = v o 2
v o = 40 m/s
2. Izinto ezintathu zihamba endizeni evundlile ngokusheshisa okungaguquki. Izinto ezintathu zinokusheshisa okufanayo. Idatha yezinto ezintathu uma zihamba ngemizuzwana eyi-10, iboniswe esithombeni esingezansi.

Thola u-P no-Q.
Isixazululo:
Okokuqala, nquma ukusheshisa kwento 1.
Ukusheshisa kwento 1:
Kwaziwa:
Isivinini sokuqala (v o ) = 2 m/s
Isivinini sokugcina (v t ) = 22 m/s
Ibanga (ama) = amamitha ayi-120
Okufunwayo: Ibanga
Isixazululo:
v t 2 = v o 2 + 2 njengoba
v t 2 – v o 2 = 2 njengoba
22 2 – 2 2 = 2 a (120)
484 – 4 = 240 a
480 = 240 a
a = 480/240
a = 2 m/s 2
Isivinini sokuqala sento 2 :
Kwaziwa:
Ukusheshisa (a) = 2 m/s 2
Isivinini sokugcina (v t ) = 24 m/s
Ibanga (ama) = amamitha ayi-140
Okufunwayo: Isivinini sokuqala (v o )
Isixazululo:
v t 2 = v o 2 + 2 njengoba
24 2 = vo 2 + 2 (2)(140)
576 = vo o 2 + 560
576 – 560 = v o 2
16 = v o 2
v o = 4 m/s
Ibanga lento 3:
Kwaziwa:
Isivinini sokuqala (v o ) = 0 m/s
Isivinini sokugcina (v t ) = 20 m/s
Ukusheshisa (a) = 2 m/s 2
Okufunwayo : Ibanga (ama)
Isixazululo:
v t 2 = v o 2 + 2 njengoba
20 2 = 0 2 + 2 (2) s
20 2 = 2 (2) s
400 = 4 imizuzwana
s = 400/4
s = amamitha ayi-100 s
3. Thola ibanga elihanjwe yinto ngemizuzwana engama-40.
Isixazululo:
Indawo 1 = indawo yesikwele = (20-0)(8-0) = (20)(8) = amamitha ayi-160
Indawo 2 = indawo kanxantathu = ½ (25-20)(8-0) = ½ (5)(8) = (5)(4) = amamitha angu-20
Indawo 3 = indawo kanxantathu = ½ (30-25)(8-0) = ½ (5)(8) = (5)(4) = amamitha angu-20
Indawo 4 = indawo yesikwele = (40-30)(8-0) = (10)(8) = amamitha ayi-80
Ibanga elihanjiwe ngemizuzwana engama-40 = 160 + 20 + 20 + 80 = amamitha angama-280
4. Ushintsho lwejubane lento ngemizuzwana emi-2 oluchazwe kugrafu engezansi. Thola ibanga elihanjwe yinto.
Isixazululo:
Indawo 1 = indawo kanxantathu = ½ (5-0)(20-0) = ½ (5)(20) = (5)(10) = amamitha angu-50
Indawo 2 = indawo yesikwele = (15-5)(20-0) = (10)(20) = amamitha ayi-200
Indawo 3 = indawo kanxantathu = ½ (20-15)(20-0) = ½ (5)(20) = (5)(10) = amamitha angu-50
Ibanga elihanjiwe ngemizuzwana engama-20 = 50 + 200 + 50 = amamitha angu-300
- Yini ehlukanisa ukunyakaza okuqondile okungafani nokunyakaza okuqondile okufanayo?
- Impendulo: Ukunyakaza okuqondile okungafani kuhilela ushintsho lwejubane ngokuhamba kwesikhathi, okusho ukuthi kukhona ukusheshisa okuhilelekile. Ngokuphambene nalokho, ukunyakaza okuqondile okufanayo kusho ukuthi into ihamba ngejubane elingaguquki futhi akukho ukusheshisa.
- Ibanga elihanjwa yinto enyakazayo ngendlela engalingani lihlobana kanjani nendawo engaphansi kwegrafu yayo yejubane nesikhathi?
- Impendulo: Ibanga elihanjwa yinto enyakazayo ngendlela engalingani lilingana nendawo engaphansi kwegrafu yayo yejubane nesikhathi.
- Uma igrafu yesikhathi sokusheshisa sento ingumugqa oqondile ovundlile ngaphezu kwe-axis yesikhathi, isho ukuthini ngokunyakaza kwento?
- Impendulo: Kubonisa ukuthi into iqhubeka nokusheshisa okuhle njalo. Ijubane lento liyaqhubeka nokukhula ngesivinini esizinzile.
- Kungani ijubane elimaphakathi lingenakubalwa nje njengesilinganiso sejubane lokuqala nelokugcina ekunyakazeni okungafani?
- Impendulo: Ngokunyakaza okungafani, ijubane alihlali njalo, ngakho-ke ukufuduka kwangempela kungaba ngaphezulu noma ngaphansi kwalokho okubikezelwe ngokumane ulinganise ijubane lokuqala nelokugcina. Indlela efanele yokunyakaza okungafani ukuhlanganisa ijubane phakathi nesikhathi esinikeziwe noma ukusebenzisa izilinganiso ze-kinematic ezibangela ukusheshisa.
- Ungakuchaza kanjani ukunyakaza kwento enegrafu yejubane nesikhathi engumugqa oqondile oqonde phansi?
- Impendulo: Umugqa oqondile oqonde phansi kugrafu yejubane nesikhathi ubonisa ukuthi into ihamba ngokusheshisa okungalungile okuqhubekayo, okungukuthi, iyehla noma yehlisa ijubane uma ekuqaleni yayinejubane elihle.
- Ekunyakazeni okungalingani, ijubane elisheshayo ngesikhathi esithile lihlobana kanjani nokwehla kwegrafu yesikhathi sokuhamba ngaleso sikhathi?
- Impendulo: Ijubane elisheshayo ngesikhathi esithile ekunyakazeni okungafani linikezwa ukuthambekela noma i-gradient yegrafu yesikhathi sokuhamba kulelo phuzu elithile.
- Ijika elikugrafu yesikhathi sokufuduka lisikiselani ngesimo sokunyakaza kwento?
- Impendulo: Ijika elikugrafu yesikhathi sokuhamba libonisa ukunyakaza okungafani, okusho ukuthi ijubane lento liyashintsha (kungaba liyakhula noma liyancipha) ngokuhamba kwesikhathi.
- Uma igrafu yesikhathi sokufuduka kwento ifana nepharadayimu futhi ivulekela phezulu, ungaphetha ngokuthini ngokusheshisa kwayo?
- Impendulo: Uma igrafu yesikhathi sokufuduka iyipharabola evulekela phezulu, iphakamisa ukuthi into iqhubeka nokusheshisa okuhle njalo.
- Ukusheshisa kwento enyakazayo ngendlela engalingani kuhlobana kanjani nendawo engaphansi kwegrafu yayo yejubane nesikhathi?
- Impendulo: Ushintsho lwejubane (oluthi uma luphindaphindwa ngobuningi lunikeze ushintsho kumfutho) wento ekunyakazeni okungalingani lulingana nendawo engaphansi kwegrafu yayo yesikhathi sokusheshisa. Kubalulekile ukuqaphela ukuthi igrafu yesikhathi sokusheshisa inikeza ushintsho kujubane, hhayi ukusheshisa ngqo.
- Yimuphi umphumela i-negative acceleration (deceleration) enawo ekuvinjeni kwento enyakazayo ngendlela engalingani?
- Impendulo: Ukusheshisa okungekuhle, okuvame ukubizwa ngokuthi ukusheshisa, kuholela ekwehleni kwejubane lento. Uma into ekuqaleni inejubane elihle futhi isheshisa okungekuhle, ijubane layo lizokwehla, futhi uma ukusheshisa kuqhubeka, into ingashintsha indlela eshukuma ngayo.