Àwọn Ọ̀nà Ìṣàyẹ̀wò Ìtọ̀ Nínú Àwọn Ẹranko
Ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀ jẹ́ ìlànà pàtàkì nínú àyẹ̀wò ẹranko nítorí pé ó ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwífún nípa ìlera ara. Nípasẹ̀ ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀, àwọn onímọ̀ nípa ẹranko lè ṣe àyẹ̀wò iṣẹ́ kíndìnrín, ipò omi ara, àwọn ìṣòro ìṣiṣẹ́ ara (bíi àtọ̀gbẹ), àkóràn ìtọ̀, àti àwọn àrùn ètò tí ó ní ipa lórí àwọn ẹ̀yà ara mìíràn. Síbẹ̀síbẹ̀, dídára àwọn àbájáde ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀ ni a ní ipa lórí ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀. Àwọn àyẹ̀wò tí ó ní ìbàjẹ́, àwọn tí a tọ́jú fún ìgbà pípẹ́, tàbí àwọn tí a kó jọ lọ́nà tí kò tọ́ lè yọrí sí ìtumọ̀ tí kò tọ́ ti àwọn àbájáde. Nítorí náà, yíyan ọ̀nà, ìṣedéédé ìlànà, àti mímú lẹ́yìn ìkójọpọ̀ jẹ́ pàtàkì láti gba àyẹ̀wò tí ó ṣojú fún.
Ète àti Àwọn Ìtọ́kasí fún Gbígba Ìtọ̀
Ni gbogbogbo, ayẹwo ito ni a lo fun ayẹwo ara (awọ, kedere, oorun, iwọn didun), ayẹwo kemikali (pH, amuaradagba, glucose, ketones, bilirubin), ati ayẹwo alabọgbẹ ti awọn sẹẹli ẹjẹ (awọn sẹẹli ẹjẹ, awọn kirisita, kokoro arun, awọn simẹnti). Awọn itọkasi fun ayẹwo ito ni awọn ẹranko ti o ni awọn aami aisan ti ito loorekoore, ito irora, hematuria, idinku ifẹkufẹ, ìgbagbogbo, polyuria-polydipsia, tabi gẹgẹbi ayẹwo deede ṣaaju akuniloorun ati awọn ilana iṣoogun miiran. Ninu awọn ẹran ọsin, idanwo ito tun le ṣee lo lati ṣe atẹle awọn rudurudu ti iṣelọpọ ati ipo ilera agbo.
Ìmúrasílẹ̀ Gbogbogbòo Kí A Tó Ṣe Àyẹ̀wò
Kí a tó gba àyẹ̀wò, ó ṣe pàtàkì láti pèsè ohun èlò náà kí a sì jẹ́rìí ìdámọ̀ ẹranko náà àti ìdí tí a fi ṣe àyẹ̀wò náà. Àwọn ohun èlò tí a sábà máa ń nílò ni àpótí tí a ti fọ̀ mọ́ pẹ̀lú ìbòrí, ibọ̀wọ́, abẹ́rẹ́ àti abẹ́rẹ́ (fún àwọn ọ̀nà kan), egbòogi ìpalára, owú/gauze, àti àmì fún sísàmì sí àyẹ̀wò náà. Ó yẹ kí a gba ìtọ̀ tuntun, ó dára jù láti gbà ìtọ̀ àkọ́kọ́ ní òwúrọ̀, nítorí pé ó sábà máa ń jẹ́ èyí tí ó wọ́pọ̀ jù àti èyí tí ó dúró fún onírúurú ìlànà.
Àwọn ohun tó ń fa wahala tún gbọ́dọ̀ jẹ́ kí a gbé yẹ̀ wò. Wahala lè ní ipa lórí bí ìtọ̀ ṣe ń lọ, ìwọ̀n glucose, àti pé ó lè fa ìbàjẹ́ nítorí agbára ìṣàkóso ẹranko. Fún àwọn ẹranko kéékèèké bíi ológbò àti ajá, ọ̀nà ìparọ́rọ́ àti ìdènà tó yẹ yóò dín ewu ìpalára kù, yóò sì mú kí iṣẹ́ náà rọrùn. Fún àwọn ẹranko ńlá bíi màlúù tàbí ẹṣin, mímú wọn dáadáá ṣe pàtàkì fún olùtọ́jú àti ẹranko náà.
Ọ̀nà Ìṣàyẹ̀wò Ìtọ̀
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà ni a lè gbà láti gba àwọn àyẹ̀wò ìtọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn ẹranko. Yíyàn ọ̀nà náà sinmi lórí irú ẹranko náà, ipò tí ẹranko náà wà, wíwà àwọn ohun èlò, ète ìwádìí náà (fún àpẹẹrẹ, àwọn ohun èlò tí kòkòrò àrùn ń lò nílò àyẹ̀wò tí ó ní ìpalára jùlọ), àti òye olùṣiṣẹ́ náà.
1. Ìkójọ Ìtọ̀ Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ (Ẹ̀rọ Ìmújáde Ọ̀fẹ́)
Ọ̀nà tó rọrùn jùlọ ni láti kó ìtọ̀ jọ nígbà tí a bá ń tọ́ ìtọ̀ láìròtẹ́lẹ̀. A máa ń kó àyẹ̀wò náà sínú àpótí tó mọ́ tàbí tó ní ìdọ̀tí. Nínú àwọn ajá, ọ̀nà yìí rọrùn láti darí àpò náà sínú ìtọ̀. Nínú àwọn ológbò, a lè ṣe é nípa lílo àpótí ìdọ̀tí pàtàkì kan tí kò ní fa ìtọ̀ (fún àpẹẹrẹ, àwọn ìṣùpọ̀ ike) láti dènà gbígbà ìtọ̀, lẹ́yìn náà a máa da àyẹ̀wò náà sínú àpótí tó ní ìdọ̀tí.
Àwọn àǹfààní ọ̀nà yìí ni pé ó máa ń kó ìpalára díẹ̀, kò ní ìrora, kò sì nílò ohun èlò pàtàkì. Àbùkù rẹ̀ ni pé àwọn bakitéríà láti ara, irun, àyíká, tàbí ẹ̀yà ara abẹ́ lè ba àyẹ̀wò náà jẹ́. Nítorí náà, ọ̀nà yìí dára jù fún àwọn àyẹ̀wò ojoojúmọ́ (fún àpẹẹrẹ, ìwọ̀n ara pàtó, pH, glucose), ṣùgbọ́n kò dára fún ìṣàn ìtọ̀ nítorí ewu tí ó pọ̀ sí i láti ní àwọn èròjà èké.
2. Ìṣàn ẹ̀rọ ìṣàn ara
A máa ń ṣe catheterization nípa fífi catheter onírun sínú ìtọ̀. A sábà máa ń lo ọ̀nà yìí fún àwọn ajá ọkùnrin, nígbà tí ó sì máa ń ṣòro fún àwọn obìnrin àti ológbò. Ìlànà yìí nílò ọ̀nà aseptic: a máa ń fọ ibi ìbímọ, a máa ń lo catheter onírun, a sì lè lo epo sterilized láti mú kí ó rọrùn láti fi sínú rẹ̀.
Àǹfààní ìṣàyẹ̀wò catheter ni pé àyẹ̀wò náà mọ́ tónítóní ju free-catch lọ, ó sì ń jẹ́ kí àpò ìtọ̀ tútù jáde nígbà tí ìtọ̀ bá dúró. Síbẹ̀síbẹ̀, ọ̀nà yìí ní ewu ìpalára nínú urethra, ẹ̀jẹ̀ ríru, kí ó fa àkóràn, ó sì lè fa wàhálà tàbí ìrora. Lílo catheter tún lè fa àbàwọ́n ìkọlù tí a kò bá tọ́jú àìlèmọ́ tó. Fún àwọn bakitéríà, ìṣàyẹ̀wò catheter dára ju free-catch lọ, ṣùgbọ́n kò ní ìpalára tó cystocentesis.
3. Cystocentesis
Cystocentesis ni gbigba ito taara lati inu àpò-ìtọ̀ nipa lilo abẹ́rẹ́ ati abẹ́rẹ́ nipasẹ ogiri ikùn. Ilana yii ni a ka si ayẹwo ti o ni ilọra julọ, ti o jẹ ki o ṣeduro pupọ fun idanwo aṣa ati ailagbara aporo. A maa n ṣe e ni awọn aja ati ologbo, nigbagbogbo pẹlu itọsi àpò-ìtọ̀ tabi itọsọna olutirasandi fun deede ati ailewu ti o pọ si.
Àwọn àǹfààní cystocentesis ní ìbàjẹ́ díẹ̀ láti inú urethra àti ẹ̀yà ara, àti àpẹẹrẹ tó dára fún ìwádìí microbiological. Àwọn àléébù ni pé ìlànà náà jẹ́ ti ara tó ń gbajúmọ̀, ó sì ní ewu bíi hematuria nítorí ìpalára kékeré, ìṣàn ìtọ̀, tàbí ìpalára sí àwọn ẹ̀yà ara tó yí i ká tí ọ̀nà náà kò bá tọ́. Ó yẹ kí a yẹra fún cystocentesis tí àpò ìtọ̀ náà kò bá kún dáadáa, tí àrùn ìṣàn ẹ̀jẹ̀ bá wà, tàbí tí a bá fura sí ìwúwo àpò ìtọ̀ tàbí ìyapa.
4. Ìfọ́ àpòòtọ́ pẹ̀lú ọwọ́
Ìfarahàn pẹ̀lú ọwọ́ jẹ́ fífi ọwọ́ tẹ àpò ìtọ̀ láti inú ògiri ikùn láti mú kí ìtọ̀ máa ṣàn. Ọ̀nà yìí ni a sábà máa ń lò fún àwọn ẹranko kékeré kan tàbí àwọn aláìsàn kan tí wọ́n ní àrùn ọpọlọ tí wọn kò lè rọ́ ní gbogbo ìgbà. Síbẹ̀síbẹ̀, a gbọ́dọ̀ ṣọ́ra nítorí pé ìfúnpọ̀ púpọ̀ lè fa ìfàsẹ́yìn ìtọ̀ sínú ureter tàbí kí ó tilẹ̀ ya àpò ìtọ̀, pàápàá jùlọ tí ìdènà ìtọ̀ bá wà.
Ọ̀nà yìí ní ewu láti ṣe àwọn àyẹ̀wò tó ti di ẹlẹ́gbin nítorí pé ìtọ̀ máa ń jáde láti inú urethra, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní free-catch. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, a kò gbani nímọ̀ràn láti fi ọwọ́ ṣe ìṣàfihàn àwọn ẹranko tí wọ́n fura sí ìdènà (fún àpẹẹrẹ, àwọn ológbò akọ tí wọ́n ní ìdènà) nítorí pé ó lè mú kí ipò náà burú sí i.
5. Àwọn ọ̀nà pàtàkì fún àwọn ẹran ọ̀sìn àti àwọn ẹranko ńlá
Nínú màlúù, ewúrẹ́, àti àgùntàn, a lè ṣe ìkójọ ìtọ̀ nípa fífún perineum tàbí ìgbín (nínú àwọn obìnrin) níṣìírí láti fa ìfàsímú ìtọ̀, lẹ́yìn náà kí a kó ìtọ̀ náà jọ. Nínú ẹṣin, a lè kó ìtọ̀ náà jọ nígbà ìtọ́sọ́nà láìròtẹ́lẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí nílò sùúrù àti àkíyèsí ìwà. Ní àwọn ìgbà mìíràn, a lè ṣe catheterization lórí àwọn ẹranko ńlá, ṣùgbọ́n èyí nílò àwọn ọgbọ́n pàtàkì àti àwọn ohun èlò tó péye.
Fún àwọn ẹyẹ, gbígba ìtọ̀ pọ̀ sí i nítorí pé ìtọ̀ máa ń dàpọ̀ mọ́ ìgbẹ́ ní ìrísí urate. Àyẹ̀wò náà sábà máa ń fi ìtẹnumọ́ sí ṣíṣe àyẹ̀wò ìtọ̀ àti àwọn àìsàn míràn ju ìwádìí ìtọ̀ lásán lọ, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú àwọn ẹranko oníran.
Àpẹẹrẹ Ìtọ́jú, Ìpamọ́, àti Ìrìnnà
Nígbà tí a bá ti gba àyẹ̀wò náà, ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé ni mímú un dáadáa. A gbọ́dọ̀ gbé àyẹ̀wò náà sínú àpótí tí a ti dì mọ́, tí a sì fi àmì sí, tí a fi àmì ìdámọ̀ ẹranko náà, ọjọ́ àti àkókò tí a gbà á, àti ọ̀nà tí a gbà á sí. A gbọ́dọ̀ ṣe àyẹ̀wò náà láàrín ìṣẹ́jú 30–60 lẹ́yìn tí a bá ti gbà á láti dènà ìyípadà pH, ìdàgbàsókè bakitéríà, ìfọ́ sẹ́ẹ̀lì, àti ìfọ́ kirisita. Tí ó bá pọndandan, a lè tọ́jú àyẹ̀wò náà sínú fìríìjì (ní nǹkan bí 2–8°C) kí a sì tún gbóná sí i ní ìwọ̀n otútù yàrá kí a tó ṣe àyẹ̀wò rẹ̀, pàápàá jùlọ fún àyẹ̀wò ìdọ̀tí.
Fún àwọn ohun tí a fi ń ṣe àgbékalẹ̀ bakitéríà, ó yẹ kí a gbé e lọ sí yàrá ìwádìí kíákíá, nípa lílo àwọn ohun èlò tí a fi ń ṣe àgbékalẹ̀, àti nípa títẹ̀lé àwọn ìlànà ẹ̀wọ̀n tútù nígbà tí ó bá yẹ. Ó yẹ kí a yẹra fún ìbàjẹ́ nígbà tí a bá ń ṣí àti títì àwọn ohun èlò tàbí lílo àwọn ohun èlò tí kò ní ìbàjẹ́.
Àwọn Ohun Tó Ní ipa lórí Dídára Àpẹẹrẹ
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan tó máa ń ní ipa lórí dídára àpẹẹrẹ ni ìbàjẹ́ àyíká, lílo àwọn ohun èlò tí kò ní ìdọ̀tí, ìdánwò tí a fi ń pẹ́, àti ìdènà tí kò tọ́, èyí tó lè fa ẹ̀jẹ̀ nínú ìtọ̀ nítorí ìpalára. Àwọn oògùn àti oúnjẹ tún lè ní ipa lórí àwọ̀, pH, àti wíwà àwọn kirisita. Nítorí náà, ìtàn ìṣègùn ẹranko náà—pẹ̀lú àwọn ìtọ́jú ìsinsìnyí—ó yẹ kí a kọ sílẹ̀ nígbà tí a bá ń fi àwọn àpẹẹrẹ sílẹ̀.
Ipari
Àwọn ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀ nínú àwọn ẹranko gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tí ó yẹ, ní ìbámu pẹ̀lú ète ìṣàyẹ̀wò náà, ipò aláìsàn náà, àti àwọn ohun èlò tí ó wà. Ìmú tí a kò lè mú rọrùn jù ṣùgbọ́n ó lè kó ìbàjẹ́ bá wọn; ìṣàyẹ̀wò catheterization ń pèsè àpẹẹrẹ tí ó mọ́ tónítóní ṣùgbọ́n ó ní ewu ìpalára àti àkóràn; nígbà tí cystocentesis ń mú àpẹẹrẹ tí ó mọ́ tónítóní jáde, ó sì dára fún ìtọ́jú. A ń ṣe ìṣàfihàn ọwọ́ lábẹ́ àwọn ipò kan pẹ̀lú ìṣọ́ra gidigidi, àti nínú àwọn ẹranko ńlá, ọ̀nà pàtó kan ni a nílò. Láìka ọ̀nà náà sí, àṣeyọrí ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀ ni a ń pinnu ní pàtàkì nípa àwọn ìlànà aseptic, mímú àpẹẹrẹ tí ó tọ́, àti àyẹ̀wò kíákíá. Pẹ̀lú ọ̀nà tí ó dára, àwọn àpẹẹrẹ ìtọ̀ lè jẹ́ ohun èlò ìwádìí pípéye, wọ́n sì ń ranlọ́wọ́ gidigidi ní ṣíṣe ìpinnu ìtọ́jú àti ṣíṣe àbójútó ìlera ẹranko.
