Àwọn ìgbésẹ̀ fún Ìtọ́jú Pneumonia nínú Àwọn Ẹranko
Àrùn ẹ̀dọ̀fóró jẹ́ ìgbóná ara ẹ̀dọ̀fóró tó lè nípa lórí onírúurú ẹranko, láti ẹran ọ̀sìn (málúù, ewúrẹ́, àgùntàn, ẹlẹ́dẹ̀) sí àwọn ẹranko ọ̀sìn (ajá, ológbò, ehoro), àti àwọn adìyẹ pàápàá. A kò gbọdọ̀ fi ọwọ́ yẹpẹrẹ mú àrùn yìí nítorí pé ó lè dín iṣẹ́ rẹ̀ kù, ó lè dí ìdàgbàsókè lọ́wọ́, ó lè fa àwọn ìṣòro tó le koko, ó sì lè yọrí sí ikú tí a bá dá ìtọ́jú dúró. Ìtọ́jú àrùn ẹ̀dọ̀fóró nínú àwọn ẹranko nílò ìgbésẹ̀ kíákíá, pàtó, àti ìfọkànsí, pẹ̀lú àwọn ìgbésẹ̀ ìdènà láti dènà àtúnṣe tàbí láti tànkálẹ̀ sí àwọn ẹranko mìíràn. Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ni fún ìtọ́jú àrùn ẹ̀dọ̀fóró nínú àwọn ẹranko tí ó lè ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìtọ́sọ́nà gbogbogbòò, pẹ̀lú ìkìlọ̀ pé ìwádìí nípa ẹranko ni ìtọ́sọ́nà pàtàkì.
1. Mọ Àwọn Ohun Tó Ń Fa Àti Àwọn Ohun Tó Ń Fa Ewu
Ìtọ́jú tó munadoko bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òye àwọn ohun tó ń fa àrùn ẹ̀dọ̀fóró. Ní ti àwọn ẹranko, àrùn ẹ̀dọ̀fóró lè wáyé nípasẹ̀:
– Àkóràn bakitéríà, fún àpẹẹrẹ Pasteurella, Streptococcus, tàbí Mycoplasma nínú àwọn ẹ̀yà kan.
– Àrùn àkóràn, èyí tí ó sábà máa ń sọ ètò atẹ́gùn di aláìlera tí ó sì máa ń ṣí ọ̀nà sílẹ̀ fún àkóràn bakitéríà kejì.
– Fungus (ti ko wọpọ), paapaa ni awọn ipo ti ajesara kekere.
– Ìfẹ́ ọkàn, èyí tí í ṣe wíwọlé omi, oúnjẹ, tàbí ìgbẹ́ sínú ọ̀nà atẹ́gùn, jẹ́ ohun tí ó wọ́pọ̀ nínú àwọn ẹranko tí wọ́n máa ń fún ní oúnjẹ/omi nípasẹ̀ agbára tàbí lẹ́yìn tí wọ́n bá ti fún wọn ní oúnjẹ/omi.
– Àyíká tí kò dára, bí àwọn ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ó ní ọ̀rinrin, afẹ́fẹ́ tí kò pọ̀ tó, ìwọ̀n ammonia gíga, eruku, àti ìyípadà otutu tí ó le koko.
Àwọn ohun pàtàkì tó lè fa ewu ni wahala (ìrìnàjò, àpọ̀jù ènìyàn), àìtó oúnjẹ tó dára, àìní àpò ìdọ̀tí nínú àwọn ẹranko kékeré, àti àwọn àrùn mìíràn tó lè sọ agbára ìdènà àrùn di aláìlera.
2. Mọ Àwọn Àmì Ìbẹ̀rẹ̀ Pneumonia
Wiwa ni kutukutu ṣe pataki fun itọju aṣeyọri. Awọn aami aisan ti ẹdọforo ninu awọn ẹranko le yatọ, ṣugbọn diẹ ninu awọn ami ti o wọpọ pẹlu:
– Mimi iyara tabi mimi gbigbona
– Ikọ́ (gbẹ tàbí ìfọ́)
– Imú tó ń ṣàn, nígbà míìrán pẹ̀lú ìmu tó nípọn
- Awọn ohun ẹmi ajeji (mimi, grok-grok)
- Ibà
– Ìfẹ́ oúnjẹ dínkù, àárẹ̀ ọkàn
– Pipadanu iwuwo
– Ní àwọn ọ̀ràn líle koko: eyín aláwọ̀ búlúù/ahọ́n (àmì àìní atẹ́gùn)
Nínú àwọn adìyẹ, àwọn àmì àrùn náà lè ní ìmòrun, sísín, ìtújáde imú, ìyẹ́ apá tí ó rọlẹ̀, àti ìdínkù nínú ìṣẹ̀dá.
Tí àwọn àmì wọ̀nyí bá farahàn, pàápàá jùlọ pẹ̀lú ibà tàbí ìṣòro mímí, ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé ni yíyàsọ́tọ̀ àti àyẹ̀wò síwájú síi.
3. Ìyàsọ́tọ̀ àti Ìṣàkóso Àyíká
Nítorí pé àrùn ẹ̀dọ̀fóró máa ń ranni (ní pàtàkì nígbà tí àwọn ohun tó lè fa àrùn bá ń fà á), ó yẹ kí a ya àwọn ẹranko tó ń ṣàìsàn sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn tó wà nínú ẹgbẹ́ náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Yíyàsọ́tọ̀ ń dín ewu ìtànkálẹ̀ àrùn kù, ó sì ń jẹ́ kí a lè máa ṣe àkíyèsí tó lágbára sí i.
Ní àfikún sí ìyàsọ́tọ̀, mú àyíká sunwọ̀n síi nípa:
– Mu afẹfẹ pọ si laisi mimu ẹranko naa tutu
- Dín ọriniinitutu ati fifa omi ku
– Nu agọ naa kuro ninu eruku ati eruku
– Ó dín ìwọ̀n ammonia kù (pàápàá jùlọ nínú àwọn adìyẹ àti ẹlẹ́dẹ̀)
– Pese ibusun agọ ẹyẹ gbigbẹ ati mimọ
– Yẹra fun awọn iyipada iwọn otutu lojiji
Fún àwọn ẹranko kéékèèké (àwọn ajá/ológbò), rí i dájú pé yàrá náà gbóná, kò sí èéfín, àti pé kò sí wàhálà kankan.
4. Àyẹ̀wò àti Àyẹ̀wò Ẹranko
A kò le ṣe àyẹ̀wò àrùn ẹ̀dọ̀fóró nígbà gbogbo nípa lílo àwọn àmì àrùn náà nìkan. Àwọn onímọ̀ nípa ẹranko sábà máa ń ṣe àwọn àyẹ̀wò wọ̀nyí:
– Àyẹ̀wò ara àti ìgbọ́ran (tẹ́tí sí ẹ̀dọ̀fóró)
– Wiwọn iwọn otutu ati awọn ipo omi
- Idanwo ẹjẹ ti o ba jẹ dandan
– Ìwòran X-ray àyà (tí a sábà máa ń rí nínú àwọn ajá/ológbò)
– Àyẹ̀wò yàrá ti ìfun/ìyọkúrò láti mọ ohun tó fà á
– Nínú ẹran ọ̀sìn: ìṣàyẹ̀wò àwọn agbo ẹran, ìtàn ìjẹun, ipò ilé, àti àwọn àpẹẹrẹ ìṣẹ̀lẹ̀
Àyẹ̀wò pípéye ṣe pàtàkì láti mọ ìtọ́jú tó yẹ, pàápàá jùlọ nígbà tí a bá ń yan àwọn oògùn apàrokò tàbí ìrànlọ́wọ́ mìíràn.
5. Ìtọ́jú Oògùn: Àwọn egbòogi egbòogi, Àwọn egbòogi egbòogi egbòogi, àti Àwọn ohun ìrànlọ́wọ́
Ìtọ́jú fún àrùn ẹ̀dọ̀fóró sábà máa ń nílò àpapọ̀ oògùn, ṣùgbọ́n yíyàn náà yẹ kí ó dá lórí ìmọ̀ràn dókítà ẹranko. Ní gbogbogbòò:
a. Àwọn egbòogi aporó (tí a bá fura sí bakitéríà)
Àwọn oògùn aporó ni a máa ń lò láti pa àwọn bakitéríà tó máa ń fa àkóràn kejì tàbí tó máa ń dènà rẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, lílo oògùn aporó gbọ́dọ̀ ṣọ́ra nítorí ewu ìdènà rẹ̀. Àwọn dókítà sábà máa ń pinnu irú àti ìgbà tí wọ́n máa lò ó, wọ́n sì máa ń pinnu irú rẹ̀, ìwọ̀n ara rẹ̀ àti bí ó ṣe le tó.
b. Egbòogi ìgbóná ara àti adínkù ibà
Àwọn oògùn tí kìí ṣe steroidi lè dín ìgbóná ẹ̀dọ̀fóró kù àti ibà díẹ̀, èyí tí yóò mú kí ẹranko náà ní ìtura àti ìfẹ́ láti jẹun.
c. Àwọn ẹ̀rọ ìtọ́jú bronchodilator tàbí mucolytics (tí ó bá pọndandan)
Ní àwọn ìgbà míì, a lè fún àwọn oògùn tó ń mú kí ọ̀nà atẹ́gùn gbòòrò sí i tàbí kí ó mú kí omi ara rọ̀ díẹ̀ láti mí.
d. Ìtọ́jú omi àti elekitiroliti
Àwọn ẹranko tí wọ́n ní àrùn ẹ̀dọ̀fóró sábà máa ń gbẹ nítorí ibà àti àìsí omi. Omi (tí a fi ẹnu tàbí tí a fi sínú iṣan ara) máa ń ran ara wọn lọ́wọ́ láti rí ìwòsàn.
Àkíyèsí pàtàkì: nínú ẹran ọ̀sìn, máa kíyèsí àkókò tí oògùn yóò fi yọ ẹran, wàrà, tàbí ẹyin kúrò láti rí i dájú pé a jẹ ẹ́ ní ààbò.
6. Atilẹyin Ounjẹ ati Itọju Ojoojumọ
Oògùn kò ní dára rárá láìsí ìrànlọ́wọ́ àti ìtọ́jú oúnjẹ. Àwọn ìgbésẹ̀ tí a lè gbé ni:
– Pese ounjẹ didara ati irọrun ti o le jẹ
- Pese omi mimọ ni gbogbo igba
– Jẹun ni awọn ipin diẹ ṣugbọn nigbagbogbo ti ifẹkufẹ ba dinku
- Jẹ ki awọn ẹranko gbona ati gbẹ
– Dín ìṣiṣẹ́ líle kù láti yẹra fún àìtó èémí tó ń burú sí i.
Nínú àwọn ẹranko, àwọn onílé lè ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ nípa mímú imú wọn mọ́ tónítóní, ṣíṣe àkíyèsí àwọn ìlànà mímí, àti títẹ̀lé àwọn ìtòlẹ́sẹẹsẹ oògùn pẹ̀lú ìtara.
7. Ṣíṣàyẹ̀wò Àwọn Ìdàgbàsókè àti Àwọn Àmì Ewu
Àkíyèsí lójoojúmọ́ ṣe pàtàkì láti rí i dájú pé ìtọ́jú náà ń lọ dáadáa.
– Ìwọ̀n èémí (ṣé ó ń yára sí i tàbí ó ń yára sí i)
- Iwọn otutu ara (ibà dinku tabi tẹsiwaju)
- Ifẹ fun ounjẹ ati ohun mimu
– Ikọ́ àti ìfun (dínkù tàbí burú sí i)
– Ipele iṣẹ-ṣiṣe
Àwọn àmì ewu tó ń béèrè ìrànlọ́wọ́ ẹranko lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni: bí ẹranko náà bá ń mí díẹ̀díẹ̀, tí ó ń dákú, tí kò fẹ́ jẹun rárá, tí eyín rẹ̀ ń dúdú, tàbí ibà tó lágbára tí kò lè lọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìtọ́jú.
8. Ìdènà Àtúnṣe àti Ìtànkálẹ̀
Ni kete ti ẹran naa ba ti gba ara rẹ pada, awọn igbese idena nilo lati ṣe lati dena arun inu ọkan lati tun waye:
– Ajẹsara gẹgẹbi awọn iṣeduro fun awọn eya kan pato (fun apẹẹrẹ awọn arun atẹgun ninu awọn ẹiyẹ tabi awọn aja)
– Iṣakoso ẹyẹ to dara: mimọ, afẹfẹ, iwuwo to dara julọ
- Ya sọtọ awọn ẹranko tuntun ṣaaju ki o to darapọ mọ ẹgbẹ naa
- Din wahala gbigbe pẹlu awọn isinmi isinmi ati mimu to dara
– Rí i dájú pé àwọn ẹranko kékeré ní ìpele tó tó láti jẹ (nínú àwọn ẹranko ajá)
– Eto ifunni iwọntunwọnsi lati ṣetọju ajesara
Ìdènà jẹ́ ìdókòwò pàtàkì nítorí pé àrùn ẹ̀dọ̀fóró lè fa àdánù ńlá fún ọrọ̀ ajé sí oko àti owó ìtọ́jú gíga fún àwọn ẹranko.
9. Ẹ̀kọ́ àti Àkọsílẹ̀ Ọ̀ràn
Fún àwọn olùtọ́jú ẹranko àti àwọn onílé ẹranko, ìtọ́jú àkọsílẹ̀ lásán lè ran àwọn onílé lọ́wọ́ láti ṣe àyẹ̀wò, títí kan ìgbà tí àwọn àmì àrùn náà bá fara hàn, àwọn oògùn tí a fún wọn, ìdáhùn sí ìtọ́jú, àti ipò ilé tí wọ́n wà lọ́wọ́lọ́wọ́. Ìkọ̀wé ń jẹ́ kí àwọn onílé ẹranko mọ àwọn ìlànà àti láti ṣe àwọn ọgbọ́n ìdènà.
Ẹ̀kọ́ fún àwọn òṣìṣẹ́ ilé ìgò tàbí àwọn mẹ́ḿbà ìdílé tún ṣe pàtàkì kí gbogbo àwọn ẹgbẹ́ lè mọ bí a ṣe lè mọ àwọn àmì àrùn ìbẹ̀rẹ̀, ọ̀nà tó tọ́ láti ya ara wọn sọ́tọ̀, àti pàtàkì ìmọ́tótó àti ààbò ara.
Ipari
Àrùn ẹ̀dọ̀fóró nínú àwọn ẹranko jẹ́ àìsàn tó le gan-an tó sì nílò ìtọ́jú kíákíá àti kíkún. Àwọn ìgbésẹ̀ pàtàkì ni wíwá àwọn àmì àrùn náà ní kíákíá, yíyàsọ́tọ̀ àwọn ẹranko tó ń ṣàìsàn, àtúnṣe àyíká, àyẹ̀wò ẹranko fún àyẹ̀wò, ìtọ́jú tó yẹ, ìrànlọ́wọ́ oúnjẹ, àti àbójútó tó lágbára. Lẹ́yìn ìwòsàn, ìdènà nípasẹ̀ ìtọ́jú tó dúró ṣinṣin, àjẹ́sára, ìyàsọ́tọ̀, àti gbígbé agbára ààbò ara lárugẹ jẹ́ pàtàkì láti dènà àrùn náà láti padà tàbí láti tàn kálẹ̀. Pẹ̀lú ọ̀nà tó tọ́, àǹfààní ìwòsàn yóò pọ̀ sí i, a sì lè dín ipa àdánù kù.
Tí o bá fẹ́, mo lè ṣe àtúnṣe àpilẹ̀kọ yìí sí irú ẹranko kan pàtó (fún àpẹẹrẹ, màlúù, ewúrẹ́, adìẹ, ajá, tàbí ológbò) kí n sì fi àwọn àpẹẹrẹ àlàyé síi nípa àwọn ìlànà ìtọ́jú ojoojúmọ́ kún un.
