Àwọn ohun èlò ẹ̀kọ́ Òfin Archimedes Àwọn àmì ìtọ́kasí ìpìlẹ̀ àti àwọn àmì àṣeyọrí, àwọn ohun èlò ẹ̀kọ́, àwọn ìbéèrè àpẹẹrẹ, àwọn ìbéèrè ìdánwò àti àwọn ìdánwò ìṣẹ̀dá.
A. Àwọn Ìmọ̀-ẹ̀rọ Pàtàkì
3. 1 Lilo awọn ofin ti awọn omi oniduro ni igbesi aye ojoojumọ
4.1 Ṣíṣe àgbékalẹ̀ àti ṣíṣe àwọn àyẹ̀wò tí ó ń lo àwọn ànímọ́ omi tí kò dúró, pẹ̀lú ìgbékalẹ̀ àwọn àbájáde ìdánwò àti lílò wọn.
B. Àwọn Àmì Àṣeyọrí Agbára
1. Rírántí (C1), òye (C2), lílo (C3), mṣe àtúpalẹ̀ (C4) kí o sì parí èrò (C5) nípa ìfòyà, òfin Archimedes àti èrò nípa fífò lójú omi, fífò lójú omi, fífò lójú omi
2. Yanjú (C4) kí o sì tún àwọn ìbéèrè (C6) nípa ìdúróṣinṣin àti òfin Archimedes ṣe
3. Ṣíṣe àdánwò náà (P2) hÒfin Archimedes
4. Fi (P3) hàn kí o sì pinnu (P5) gnibẹ ni n fo ati hÒfin Archimedes
Òfin Archimedes
I. ÌFÍHÀN
Ǹjẹ́ o ti wà nínú ọkọ̀ ojú omi rí? Ọkọ̀ ojú omi tó ní ìwúwo púpọ̀ kì í rì, nígbà tí àpáta kékeré tó fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́ lè rì. Kí ló dé tí èyí fi rí bẹ́ẹ̀?
Ṣé o mọ àwòrán tó wà ní apá òsì? Abẹ́ omi jẹ́ ọkọ̀ ojú omi tó lè léfòó lórí òkun, tó sì lè rì sínú omi. Báwo ni abẹ́ omi ṣe lè léfòó àti kí ó rì sínú omi?
Kí ni o rí nínú àwòrán ní apá ọ̀tún? Àwọn bálúùnù afẹ́fẹ́ gbígbóná lè fò ní ibi gíga. Kí ló dé tí bálúùnù fi ń fò, báwo sì ni a ṣe ń fò bálúùnù afẹ́fẹ́ gbígbóná?
Àwọn ọkọ̀ ojú omi lè léfòó lórí òkun kí wọ́n sì rì sínú omi lábẹ́ omi, gẹ́gẹ́ bí àwọn bálúùnì ṣe lè léfòó nínú afẹ́fẹ́, èyí tí a mọ̀ sí afẹ́fẹ́. Láti lóye èyí, o gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ lóye rẹ̀. Òfin ArchimedesKí o tó lè lóye òfin Archimedes, o gbọ́dọ̀ kọ́kọ́ lóye èrò náà Ìgbéraga.
Orísun àwòrán: Google.com
II. AGBÁRA BUOYANCY
Èwo ló rọrùn jù, àpáta tí a gbé sókè lórí ilẹ̀ tàbí àpáta kan náà tí a gbé sókè nínú omi? Tí o kò bá tíì ní ìrírí èyí rí, o yẹ kí o gbìyànjú láti dáhùn ìbéèrè yìí. Ó wúwo jù láti gbé àpáta sókè lórí ilẹ̀, ṣùgbọ́n àpáta kan náà ni a gbé sókè nínú omi. Èyí jẹ́ nítorí agbára ìgbì omi.
Tí a bá gbé ohun kan sínú omi, ìyàtọ̀ ìfúnpọ̀ yóò wà láàárín omi tó wà ní òkè ohun náà àti omi tó wà ní ìsàlẹ̀ ohun náà. Omi tó wà ní ìsàlẹ̀ ohun náà ní ìfúnpọ̀ tó pọ̀ ju omi tó wà ní òkè lọ. lórí ohun kan. Ìbúgbàù máa ń wáyé nítorí ìyàtọ̀ nínú ìfúnpá omi ní àwọn ìjìnlẹ̀ tó yàtọ̀ síra.
Nínú àwòrán náà, a rí ohun kan tí ó ń léfòó nínú omi. Omi tí ó wà lábẹ́ omi náà ní ìfúnpọ̀ tí ó pọ̀ ju omi tí ó wà lókè ohun náà lọ, nítorí pé omi tí ó wà lábẹ́ ohun náà ní ìjìnlẹ̀ tí ó pọ̀ ju omi tí ó wà lókè ohun náà lọ (h)2 > h1).
Alaye: FA = agbára ìfúnpọ̀, ρ = iwuwo omi, g = iyara nitori agbara walẹ, V = iwọn didun ohun ti a rì sinu omi
Rọpo ρV nínú fọ́múlá Buoyancy Force pẹ̀lú m nínú fọ́múlá density:
Alaye: m = ìwọ̀n, g = ìyárasí nítorí agbára òòrùn, w = agbára òòrùn.
Ní ìbámu pẹ̀lú ìfojúsùn 2, agbára ìfúnpọ̀ (F)A) dọ́gba pẹ̀lú ìwọ̀n (w) ti omi tí a ti yí padà. VIwọn omi ti a ti yọ kuro jẹ kanna bi iwọn omi ti ohun naa wa ninu omi naa.
III. Òfin Archimedes
Tí ohun kan bá rì sínú omi pátápátá tàbí díẹ̀, omi náà máa ń lo agbára gíga (ìbúgbà) lórí ohun náà, níbi tí ìwọ̀n agbára ìbúgbà náà bá dọ́gba pẹ̀lú ìwọ̀n omi tí a ti yọ kúrò. Ìwọ̀n omi tí a ti yọ kúrò náà dọ́gba pẹ̀lú ìwọ̀n ohun tí a ti rì sínú omi náà.
IV. LÍLÒ, LÍLÒ, LÍLÒ
4.1 LÍLÒÓKÒ
Ohun kan lefo loju omi ti o ba jẹ pe:
1. Ìwúwo ohun kan kere ju ju agbára ìfarahàn (w < FA), tàbí
2. Ìwọ̀n ohun náà kéré ju ìwọ̀n omi náà lọ ( )
Tí agbára ìró bá tóbi ju agbára òògùn lọ, agbára ìró náà kì í ṣe òdo, gẹ́gẹ́ bí òfin ìró Newton, ohun náà yóò gbé sókè. Ṣùgbọ́n ní òótọ́, ohun náà dúró lórí omi náà. Gẹ́gẹ́ bí òfin àkọ́kọ́ Newton, tí ohun kan bá sinmi nígbà náà.
ΣFy = 0
FA – w – Fa = 0
FA = w + Fa
FA = agbára ìró tí omi ń lò lórí ohun náà, Fa = ìfúnpá afẹ́fẹ́, w = iwuwo ohun naa.
4.2 LÍLÒÓKÒ
Ohun kan lefo loju omi ti o ba jẹ pe:
1. Ìwúwo ohun kan papọ pẹlu Agbára ìró (w = FA), tàbí
2. Ìwọ̀n ohun náà jọ ìwọ̀n omi náà ( )
Gẹ́gẹ́ bí òfin àkọ́kọ́ Newton, tí ohun kan bá sinmi nígbà náà
ΣFy = 0
FA – w = 0
FA = w
4.3 ÌRÒJÚ
1. Ìwúwo ohun kan tobi ju agbára ìfúnpọ̀ (w > FA), tàbí
2. Ìwọ̀n ohun náà tóbi ju ìwọ̀n omi lọ ( )
Gẹ́gẹ́ bí òfin àkọ́kọ́ Newton, tí ohun kan bá sinmi nígbà náà
ΣFy = 0
w – FA – N = 0
w = FA + N
FA = agbára ìró tí omi ń lò lórí ohun náà, N = agbara deede ti ipilẹ ti o wa lori ohun naa lo, w = iwuwo ohun naa.
Kí nìdí tí àwọn ọkọ̀ ojú omi fi ń léfòó?
Lẹ́yìn tí o ti kẹ́kọ̀ọ́ àlàyé tí ó wà lókè yìí, o gbìyànjú láti dáhùn ìbéèrè náà, kí ló dé tí ọkọ̀ ojú omi tí ó ní ìwọ̀n ńlá kò fi rì nígbà tí iyanrìn fẹ́ẹ́rẹ́ ń rì sínú òkun? Yanrìn ń rì nítorí pé ìwọ̀n iyanrìn tóbi ju ìwọ̀n omi òkun lọ. Ní àkókò kan náà, àwọn ọkọ̀ ojú omi, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n fi irin ṣe wọ́n, wọ́n ní ìwọ̀n tóbi ju ìwọ̀n omi òkun lọ (ìwọ̀n irin jẹ́ 7874 kg/m2)3 , iwuwo omi okun jẹ 1025 kg/m3), ṣùgbọ́n ìwọ̀n ọkọ̀ ojú omi náà tóbi tó bẹ́ẹ̀ tí ìwọ̀n ọkọ̀ ojú omi náà bá jẹ́ pé a ṣírò rẹ̀ nípa lílo ìlànà ìwọ̀n ρ = m / V kere ju iwuwo omi okun lọ.
Tí a bá lo èrò ìró ìró àti agbára ìwúwo, àwọn ọkọ̀ ojú omi máa ń fò nítorí pé agbára ìró náà ga ju agbára ìwúwo ọkọ̀ ojú omi lọ.
Báwo ni àwọn ọkọ̀ ojú omi abẹ́ omi ṣe ń rì
Láti lè léfòó, ìwọ̀n omi abẹ́ omi gbọ́dọ̀ kéré sí ìwọ̀n omi òkun, bẹ́ẹ̀ náà ni omi abẹ́ omi kan lè rì tí ìwọ̀n rẹ̀ bá pọ̀ ju tàbí dọ́gba pẹ̀lú ìwọ̀n omi òkun. Ìwọ̀n omi abẹ́ omi kan náà ni, nítorí náà kí ó tó lè rì sínú omi kí ó sì léfòó, a lè yí ìwọ̀n omi abẹ́ omi padà nípa fífi omi àti afẹ́fẹ́ sínú àwọn ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ballast. Tí o bá fẹ́ rì sínú omi, fi omi sínú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ ballast, tí o bá sì fẹ́ léfòó sórí ilẹ̀, a ó yọ omi kúrò nínú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ náà a ó sì fi afẹ́fẹ́ sínú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ náà.
Nípa lílo èrò ìfọ́ àti agbára ìfàmọ́ra, ọkọ̀ ojú omi abẹ́ omi le léfòó tí agbára ìfọ́ bá ga ju agbára ìfàmọ́ra ọkọ̀ ojú omi abẹ́ omi lọ. Ọkọ̀ ojú omi abẹ́ omi le rì tí agbára ìfàmọ́ra ọkọ̀ ojú omi bá ga ju agbára ìfọ́ra tí omi òkun ń lò lórí ọkọ̀ ojú omi abẹ́ omi lọ.
Kílódé àti bí àwọn fọnfẹ́ẹ́ afẹ́fẹ́ gbígbóná ṣe lè fò
Àwọn bálúùn máa ń fò lójú afẹ́fẹ́ nítorí pé nínú bálúùn náà ni gáàsì wà tí ó ní ìwọ̀n díẹ̀ ju ìwọ̀n afẹ́fẹ́ tó wà ní àyíká rẹ̀ lọ. Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, tí ìwọ̀n gáàsì tó wà nínú bálúùn náà bá kan náà pẹ̀lú ìwọ̀n afẹ́fẹ́ tó wà ní àyíká rẹ̀, bálúùn náà máa ń jábọ́ sílẹ̀, kò sì ní fò sí ibi gíga.
Nípa lílo èrò ìró ìró, bọ́ọ̀lù afẹ́fẹ́ gbígbóná máa ń dìde nítorí pé agbára ìró ìró pọ̀ ju agbára ìró ...
V. Àpẹẹrẹ Àwọn Ìbéèrè
5.1. Ìwúwo ẹrù nínú afẹ́fẹ́ jẹ́ 5 N, ìwúwo ẹrù nígbà tí a bá wọn nínú omi jẹ́ 4 N. Báwo ni agbára ìfúnpọ̀ ṣe tóbi tó?
Ifọrọwanilẹnuwo
Won ti mo:
Ìwúwo ẹrù nínú afẹ́fẹ́ (w) = 5 N
Ìwọ̀n ẹrù nínú omi (w)F) = 4 N
Ti a beere: Agbára ìró (FA)
Ìdáhùn:
Tí a bá wọ̀n ọ́n nínú omi, díẹ̀ lára ìwọ̀n ẹrù náà a máa pàdánù nítorí agbára ìfúnpọ̀. Ìwọ̀n agbára ìfúnpọ̀ = ìyàtọ̀ láàárín ìwọ̀n ẹrù náà nínú afẹ́fẹ́ àti ìwọ̀n ẹrù náà nínú omi náà.
FA = 5 – 4 = 1 Newton
5.2. A fi òkúta kún àpótí omi kan, èyí tí yóò mú kí díẹ̀ nínú omi náà tú jáde. Ìwọ̀n omi tí ó tú jáde jẹ́ 0,1 m3.. Ìwọ̀n omi = 1000 kg/m23, Ìyára nítorí òòfà 10 m/s2. Agbára ìró omi wo ni omi ń gbé lórí àpáta náà?
Ifọrọwanilẹnuwo
Won ti mo:
Iwọn omi tí ó dà sílẹ̀ (V) = 0,1 m3
Ìwọ̀n omi (ρ) = 1000 kg/m3
Ìyára tí ó jẹ́ nítorí òòfà ilẹ̀ (g) = 10 m/s2
Ti a beere: Agbára ìró (FA)
Ìdáhùn:
FA = ρ g V = (1000) (10) (0,1) = 1000 N
5.3. Tí a bá gbé ohun kan sínú àpótí tí omi òkun kún, díẹ̀ lára omi òkun náà á tú jáde ní ìwọ̀n 0,2 m.3Ìwọ̀n omi òkun = 1025 kg/m3Ìyára tí ó jẹ́ nítorí òòfà jẹ́ 10 m/s2Ṣírò ìwọ̀n omi òkun tí a ti tú/dà sílẹ̀.
Ifọrọwanilẹnuwo
Won ti mo:
Iwọn didun (V) = 0,2 m3
Ìwọ̀n omi òkun (ρ) = 1025 kg/m3.
Ìyára tí ó jẹ́ nítorí òòfà ilẹ̀ (g) = 10 m/s2
Ti a beere: Ìwọ̀n omi òkun tí a ti tú/tú dànù
Ìdáhùn:
Òfin Archimedes sọ pé bí agbára ìgbì omi ṣe tó = ìwọ̀n omi òkun tí a ti tú/tí a ti tú sílẹ̀
FA = ρ g V = (1025) (10) (0,2) = 2050 N
5.4. Irin kan wọ̀n 100 N nígbà tí a bá wọ̀n ọ́n nínú afẹ́fẹ́ àti 80 N nígbà tí a bá wọ̀n ọ́n nínú omi. Kí ni ìwọ̀n irin náà? Ìwọ̀n omi = 1000 kg/m3, iyara nitori agbara walẹ = 10 m/s2.
Ifọrọwanilẹnuwo
Won ti mo:
Ìwúwo nínú afẹ́fẹ́ (w) = 100 N
Ìwọ̀n nínú omi (w)f) = 80 N
Ìwọ̀n omi (ρ) = 1000 kg/m3
Ìyára tí ó jẹ́ nítorí òòfà ilẹ̀ (g) = 10 m/s2
Ti a beere: Iwọn irin
Ìdáhùn:
FA = 100 – 80 = 20 N
FA = ρ g V
20 = (1000)(10) V
20 = 10.000 V
5.5. A gbé ohun kan tí ó wọ̀n 20 N sínú omi. Tí agbára ìró bá jẹ́ 30 N, ṣé ohun náà ń rì, ń léfòó tàbí ń léfòó?
Ifọrọwanilẹnuwo
Agbára ìró tó ga ju ìwọ̀n ohun náà lọ, FA > w, kí ohun náà lè máa léfòó.
Ohun kan máa ń rì tí agbára ìró bá kéré sí ìwọ̀n ohun náà (F)A < w)
VI. ṢE ÀWỌN ÌBÉÈRÈ ÀTI ÌDÁHÙN LÓWÓ
https://gurumuda.net/soal-ujian/soal-latihan-hukum-archimedes
VII. Àwọn Ìbéèrè Ìdánwò Ìṣètò
https://gurumuda.net/soal-ujian/tes-formatif-hukum-archimedes
🙂
