Fa'aaogāina o le Fisiki i le Fausaga
O le tusiata fale e lē gata o le tomai o le mamanuina o fale e matagofie ma aogā, ae aofia ai foʻi ma mataupu faasaienisi faigata, e aofia ai le fisiki. E taua tele le sao o le fisiki i le faamautinoaina o le saogalemu, mafanafana, ma lelei o fale. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina ai faʻaoga eseese o le fisiki i le tusiata fale, e aofia ai fausaga o fale, malosiaga, leo, ma le mafanafana o le vevela.
Fausaga o le Fale
O se tasi o vaega autū o le faʻaaogaina o le fisiki i le fausaga o fale o le malamalama lea i fausaga o fale. O le fisiki e faʻavae ai le tulaga o le tutu ma le teteʻe atu o fale i malosiaga eseese, o malosiaga o le kalave ma malosiaga faʻalava e pei o le matagi ma mafuiʻe. O mataupu faavae autū o le mekanika, e pei o le mamafa, faʻalavelave, ma le faʻaleagaina o meafaitino, e mafua uma mai le suʻesuʻeina o le fisiki.
O tulafono a Newton e faʻaaogaina e fuafua ai malosiaga o loʻo faʻatinoina i luga o fausaga o fale. Pe a mamanuina ni alalaupapa, fale maualuluga, poʻo isi fausaga, e manaʻomia e inisinia fau fale ona iloilo le mamafa ma le malosi e oʻo i ai mea faufale. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le tulafono lona tolu a Newton ("mo gaioiga uma e iai se tali tutusa ma faʻafeagai") e maua ai le faʻavae mo le malamalama i le auala e lagolago ai e puipui se taualuga ma le auala e lagolago ai e faʻavae se fale atoa.
O le Moment of Inertia o se isi manatu taua o le fisiki i le fausaga o fale. E faʻamatalaina ai le auala e aʻafia ai e le tufatufaina o le mamafa i totonu o se mea lona malosi (torque), lea e taua i le fuafuaina o le teteʻe o se fausaga i avega. I fale maualuluga, e faʻaaogaina e faʻataʻitaʻiga komepiuta lenei mataupu faavae e vavalo ai pe faʻapefea ona punou pe gatete fale i lalo o avega o le matagi poʻo mafuiʻe.
Malosiaga ma le Fa'aaogaina Lelei o le Malosiaga
O le fa'aaogāina lelei o le malosi o se taula'iga autū lea i fausaga fa'aonaponei. E taua tele le sao o le fisiki thermodynamic i le mamanuina o fale e fa'aaogāina lelei ai le malosi. O mataupu fa'avae o le fa'asaoina o le malosi e fa'aaogaina e fa'amautinoa ai o lo'o fa'aaogāina lelei e fale punaoa.
O le fa'amafanafanaga fa'avevela e fa'aaogaina ai le manatu o le fa'aliliuina o le vevela. O mea fa'amafanafana e filifilia e fa'atatau i lo latou gafatia e fa'aitiitia ai le tafe atu o le vevela i totonu ma fafo o se fale. O le fiberglass, polystyrene foam, ma le mineral wool o ni fa'ata'ita'iga o mea fa'amafanafana e fa'aaogaina e fa'aitiitia ai le leiloa o le vevela i le taumalulu ma fa'atumauina le malulu i le taumafanafana.
O le malosiaga o le la o se taulaʻiga autū foʻi lea, ma ua faʻateleina le taatele o paneta o le la i le mamanuina o fale. O le mataupu faavae o le photovoltaics, lea e liua ai le susulu o le la i le eletise, e pulea e le fisiki kuantum. O nei paneta ua tuʻuina i ni tulimanu faʻapitoa ua fuafuaina e faʻateleina ai le malosi o le susulu o le la i le tausaga atoa.
acoustic
O le mamanu lelei o le leo e mafai ai ona fa'amafanafana leo i totonu o fale e pei o fale faafiafia, fale tifaga, ma fale fai a'oa'oga. O le fisiki o le leo e fesoasoani i tusiata fale e malamalama i le auala e gaoioi ai le leo i avanoa ma meafaitino eseese.
O le toe fa'afo'iina ma le mitiia o le leo o ni manatu autū ia i le fausaga o leo. O mea malō e pei o le sima po'o le tioata e toe fa'afo'iina mai ai le leo, a'o mea vaivai e pei o le kapeta po'o paneta leo e mitiia ai. O se tu'ufa'atasiga o meafaitino e filifilia e fausia ai le siosiomaga leo e mana'omia. Mo se fa'ata'ita'iga, o fale fa'afiafia e mamanuina i ni mea fa'asolo ma mea e mitiia ai le leo e fa'amautinoa ai e le soona ta'alili tele le leo, ae e le soona fa'agesegese fo'i.
O le Taimi o le Reverberation (RT) o se fua fa'atatau e masani ona fuafuaina i le mamanuina o leo o se potu. O le RT o le taimi e mana'omia mo se leo e fa'aitiitia i le 60 dB pe a uma ona taofi le puna o le leo. E mana'omia e potu ta'itasi ni RT eseese; o fale konaseti e masani ona i ai RT uumi e fa'aleleia atili ai musika, ae o potu fono e mana'omia ni RT maualalo e fa'amanino ai le tautala.
Fa'amafanafanaga Fa'avevela
O le mafanafana o le vevela o se mea taua e aʻafia ai le mafanafana ma le gaosiga o tagata o loʻo nonofo i le fale. O le faʻaaogaina o le thermodynamics ma le fisiki o le fesiitaiga o le vevela i le mamanuina o fale e taua tele i le ausiaina o tulaga sili ona lelei o le vevela.
O faiga HVAC (Heating, Ventilation, and Air Conditioning) ua mamanuina e faʻaaoga ai mataupu faavae o le fisiki. O le fesiitaiga o le vevela (convection, conduction, ma le radiation) ma le fluid dynamics e faʻaaogaina e mamanuina ai faiga e mafai ona faʻatonutonuina lelei le vevela, le susū, ma le tafe o le ea i totonu o se fale. E tatau ona faʻatulagaina le tufatufaina atu o le ea ina ia mafai e potu taʻitasi ona ausia se sone mafanafana, o lona uiga o se tuʻufaʻatasiga o le vevela, le susū faʻatatau, ma le saoasaoa o le tafe o le ea e fausia ai se siosiomaga mafanafana mo i latou e nonofo ai.
O le ea fa'alenatura o se fa'aoga tuusa'o fo'i lea o le fluid dynamics ma le thermodynamics. O le cross ventilation, lea e ulufale mai ai le ea fou i le tasi itu o se fale ma alu ese atu i le isi itu, e fa'aaogaina ai eseesega o le mamafa ma le ea masani e tafe ai le ea e fa'amālūlū ma fa'afouina ai le ea i totonu.
Fa'ata'ita'iga Komepiuta ma Tekonolosi Fa'aonaponei
O le atinaʻeina o tekinolosi faʻakomepiuta e pei o le polokalama CAD (Computer-Aided Design) ma le Building Information Modeling (BIM) ua oʻo ai i se tulaga maualuga le faʻaogaina o le fisiki i le fauga fale.
O le Structure and Load Simulation e faʻaaogaina ai polokalama faakomepiuta e faʻataʻitaʻi ai le auala o le a amio ai fausaga i lalo o tulaga eseese o avega ma le mamafa. O le Finite Element Analysis (FEA) e mafai ai ona faia se auiliiliga auiliili o mamafa ma faʻalavelave o meafaitino, lea e fesoasoani e fuafua ai le teteʻe o se fausaga i tulaga eseese, e aofia ai matagi malolosi, mafuiʻe , poʻo ni pa.
O le Energy and Thermodynamic Modeling e fesoasoani i tusiata fale ma inisinia e mamanuina ni fale e sili atu ona fa'asaoina le malosi. O nei fa'ata'ita'iga e amana'ia ai mea e pei o le fa'atulagaina o fale, mea e fai ai puipui, ituaiga o fa'amalama, ma faiga HVAC e fuafua ai le fa'aaogaina o le malosi ma vavalo ai le mafanafana o le vevela.
E mafai ai e le fa'ata'ita'iga leo ona fa'alogo i le leo o le a fa'alogoina i totonu o se avanoa ua mamanuina a'o le'i fausia. E aoga tele lenei mea i le mamanuina o fale fa'afiafia, fale tifaga, po'o potu fono, lea e taua tele ai le lelei o le leo.
I'uga
I le aotelega, o le faʻaaogaina o le fisiki i le fausaga o fale o se tuʻufaʻatasiga lelei o le faatufugaga ma le saienisi. E le gata ina fesoasoani le fisiki e faʻamautinoa le saogalemu ma le mautu o fausaga o fale ae faʻamalosia ai foʻi le faʻafouga i le faʻaaogaina lelei o le malosi, leo, ma le mafanafana o le vevela. E ala i se malamalamaga loloto i mataupu faavae faaletino ma le faʻaaogaina o tekinolosi faʻaonaponei, e mafai e tusiata fale ona fausia ni fale e le gata ina matagofie ma aoga ae faʻasaoina foʻi le malosi ma le lelei i le siosiomaga. O le mea lea, o le fisiki e avea ma ivi autu e tuʻufaʻatasia ai le matagofie ma le aoga i fausaga o fale faʻaonaponei.