Le Faaaogāina o le Fisiki i le Fuafuaina o Oloa
E masani ona manatu i le fisiki o se saienisi e matuā ese lava mai le olaga i aso faisoo: o ni fua fa'atatau faigata, kalafi, ma ni a'oa'oga. Ae peita'i, o le fisiki o le fa'avae taua lea i tua atu o le tele o oloa tatou te fa'aaogaina i aso uma—mai fagu vai ma uila vilivae i telefoni feavea'i ma e o'o lava i masini eletise i totonu o le fale. I le tulaga o le mamanuina o oloa, e fesoasoani le fisiki i tagata mamanu ma inisinia e malamalama i le auala o le a fa'atino ai se mea i le lalolagi moni: pe fa'apefea ona lagolagoina le mamafa, gaoioi, fa'afoeina le vevela, mitiia le pa'i, pe fegalegaleai ma le malamalama ma le leo. I le fa'aaogaina o mataupu fa'avae o le fisiki, e le gata ina sili atu ona matagofie foliga o mamanu o oloa, ae sili atu fo'i ona saogalemu, sili atu ona lelei, sili atu ona mafanafana, ma sili atu ona tumau.
1. Mekanika: Fausaga o le Oloa, Malosi, ma le Tumau
O le lala o le fisiki e masani ona faʻaaogaina i le mamanuina o oloa o le mekanika, o le suʻesuʻega o le malosi, gaioiga, ma le paleni. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a mamanuina se nofoa, e tatau ona mafai ona lagolagoina le mamafa o le tagata faʻaaoga e aunoa ma le gau pe punou. O iinei e taua tele ai manatu o le malosi, taimi, mamafa, ma le faʻalavelave. E manaʻomia e le au mamanu ona mafaufau i le tufatufaina o le avega i luga o vae o le nofoa, le mafiafia o le nofoa, ma meafaitino e faʻaaogaina.
O le faʻaaogaina o masini e manino foʻi i le mamanuina o oloa feʻaveaʻi, e pei o uila afi poʻo sikuta eletise. O mataupu faavae o le malosi e fesoasoani e fuafua ai pe faʻapefea ona faʻavavevave, faʻagaoioi, ma taofi le oloa. O le mamanuina o le taofi, mo se faʻataʻitaʻiga, e faʻaaogaina ai manatu o le feteʻenaʻiga ma le malosi. I le taimi nei, o le mamanuina o le faʻavaa o le uila afi e mafaufau i le malosi o meafaitino ma le mama mo le faʻagaioiga lelei.
E le gata i lea, o le manatu o le vaega o le saogalemu e mafua mai foi i auala fa'a-fisiki ma fa'ainisinia. O se oloa lelei e le gata ina "lava le malosi," ae iai fo'i se malosi fa'asao e fa'afetaui ai le fa'aaogaina tele, mea sese a le tagata fa'aoga, po'o le ofuina o meafaitino i le aluga o taimi.
2. Fete'ena'iga ma le Ergonomics: Fa'amafanafanaga i le Fa'aaogaina
I le mamanuina o oloa, e lē mafai ona vavaeese le mafanafana o le tagata faʻaoga mai le fisiki. O se tasi o itu taua o le feteʻenaʻiga. Mo se faʻataʻitaʻiga, e manaʻomia e se ʻau o se apa se foliga ma se mea e faʻateleina ai le feteʻenaʻiga e puipuia ai le seʻe pe a susu pe gaʻo lima. E faʻapena foʻi, o le mamanu o se ʻau o se sikulivili ua mamanuina ina ia fetaui ma le alofilima ma faʻateleina le malosi e mafai ona faʻaaogaina e aunoa ma le faʻavaivaia o le tagata faʻaoga.
E fa'alagolago tele le ergonomics i le malamalama i le malosi ma le mamafa. Mo se fa'ata'ita'iga, o se isumu komepiuta ua mamanuina e tufatufa tutusa le mamafa i luga o le alofilima e puipuia ai manu'a faifai pea. O se nofoa ofisa lelei e fa'atulaga le ivi tuasivi, fa'aitiitia ai le mamafa i tua ma suilapalapa, ma fa'atumauina ai se ogatotonu mautu o le mamafa i le taimi e nofo umi ai.
E faʻaaogaina foʻi e oloa taʻaloga se manatu faʻapena. O seevae tamoʻe, mo se faʻataʻitaʻiga, ua mamanuina e faʻaitiitia ai le malosi o le paʻi pe a paʻu le vae i le eleele. E fuaina ma faʻataʻitaʻiina le faʻamalūlūina e paleni ai le mafanafana, le faʻaaogaina lelei o le malosi, ma le mautu.
3. Thermodynamics: Pulega o le Vevela ma le Fa'aaogaina Lelei o le Malosiaga
E taua tele le Thermodynamics i oloa e feagai ma le vevela, malosi, ma suiga o le vevela. O le faʻataʻitaʻiga sili ona manino o se thermos. O thermos ua mamanuina e faʻaitiitia ai le fesiitaiga o le vevela e ala i le conduction, convection, ma le radiation. Faatasi ai ma puipui faalua ma se vacuum i le va o latou, e taofia ai le fesiitaiga o le vevela i le ea, ma taofia ai meainu ia vevela pe malulu mo se taimi umi.
I masini eletise e pei o komepiuta feaveaʻi ma telefoni feaveaʻi, e taua tele le puleaina o le vevela. E maua le vevela e vaega eletise aʻo faʻagaoioia, ma afai e le faʻasalalauina lelei le vevela, o le a faʻaitiitia le faʻatinoga pe vave ona leaga vaega. O le mea lea, o le mamanuina o oloa eletise e masani ona aofia ai masini faʻamafanafana, paipa vevela, ma le filifilia o mea e faʻapipiʻi ai e fesoasoani e faʻasalalauina le vevela. E oʻo lava i le itu e faʻaleleia ai le ea ma le tulaga o le ili e fuafuaina e faʻavae i luga o le tafe o le ea ma le auʻiliʻiliga o le fesiitaiga o le vevela.
O le fa'aaogāina lelei o le malosi o se popolega autū fo'i. Mo se fa'ata'ita'iga, i le mamanuina o pusaaisa po'o le ea malulu, o le faiga fa'amālūlū e mamanuina e fa'atatau i se ta'amilosaga fa'apitoa o le thermodynamic ina ia maua ai le fa'amālūlūina maualuga ma le fa'aitiitia o le fa'aaogaina o le eletise. O le lelei o le malamalama i le fisiki e fa'aaogaina, o le tele fo'i lea o le fa'aaogāina lelei o le malosi o le oloa.
4. Opitika: Malamalama, Tioata, ma Fa'aaliga Va'aia
O le optics o se lala o le fisiki e suʻesuʻeina le malamalama, le refraction, le reflection, ma lona fegalegaleaiga ma meafaitino. I le mamanuina o oloa, e taua tele le sao o le optics i meapueata, mata tioata, moli, ma faʻaaliga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o mea puʻeata telefoni feaveaʻi e manaʻomia se mamanu o tioata e taulaʻi le malamalama i luga o le sensor ma sina faʻalavelave laʻititi. O le filifiliga o le foliga o tioata, ufiufi e teteʻe i le atagia mai o ata, ma le faʻatulagaina o elemene opitika o taunuuga uma ia o le faʻaaogaina o mataupu faavae opitika. O moli LED faʻaonaponei e masani ona faʻaaogaina mamanu o le diffuser ma le reflector e pulea ai le tufatufaina atu o le malamalama e faʻaitiitia ai le susulu ma maua ai se tufatufaina atu e sili atu ona tutusa.
O fa'aaliga o masini eletise e aofia ai fo'i mataupu fa'avae opitika. O tekinolosi e pei o LCD, OLED, ma ufiufi e tete'e atu i le susulu o le la e fa'aaogaina ai le malamalama i le polarization, fa'asalalauga o le malamalama, ma le toe fa'afo'isia. E o'o lava i le lanu ma le pupula o se fa'aaliga e a'afia i le auala e tali atu ai mata o le tagata i le fusi o le malamalama, o le tele o ia mea e mafai ona fa'amatalaina e ala i le fisiki ma le physiology.
5. Akustika: Fuafuaga o le Leo ma le Mafanafana Faalogo
O le acoustics, o le suʻesuʻega o le leo ma le gatete, e taua tele i le mamanuina o oloa e pei o sipika, headphone, mea fai musika, ma totonu o taavale. O sipika e mamanuina e faʻavae i luga o le televave, le malosi, leo, ma uiga o le leo o le avanoa. O le tele o le pusa o sipika e aʻafia ai le leo o le bass, ae o mea e faʻaitiitia ai le leo i totonu e faʻaitiitia ai galu e mafai ona faʻaleagaina ai le lelei o le leo.
I totonu o taavale, e faʻaaogaina leo e faʻaitiitia ai le pisa mai le afi, paʻu, ma le matagi. O le mamanu o paneta o faitotoʻa, mea e mitiia ai leo, ma le fausaga o le faʻavaa ua mamanuina e puipuia ai le tele o le gatete mai le sosolo atu i totonu o le potu. O le sini e le gata o le mafanafana ae faʻapea foi le saogalemu: o se avetaavale e le vaivai tele i le pisa o le a sili atu ona taulaʻi i luga o le auala.
I se tulaga laʻititi, e faʻaaogaina foʻi leo faʻa-leo i le mamanuina o ki o le piano. E mafaufau le toʻatele o kamupani gaosi oloa i le leo "kiliki" e mafua mai ai ona e aʻafia ai le lelei ma le mafanafana o le tagata faʻaoga. O lenei mea e faʻaalia ai e le gata ina faʻaogaina lelei se oloa e le gata ina faʻaaogaina ai le fisiki ae faʻafoliga ai foʻi le lagona o le tagata faʻaoga.
6. Meafaitino Fa'aonaponei ma le Fisiki: Mama, Malosi, ma Fa'aauau
O le mamanuina o oloa faʻaonaponei e faʻalagolago tele i le saienisi o meafaitino, lea e loloto lona aʻa i le fisiki. O le filifilia o meafaitino e le o toe naʻo se mataupu o le "uʻamea poʻo le palasitika," ae o loʻo mafaufau i le fausaga faʻaitiiti, le fetuutuunaʻi, le teteʻe atu i le ele, le faʻavevela, ma e oʻo lava i le aʻafiaga i le siosiomaga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻaaogaina o le carbon fiber i uila poʻo mea faigaluega taʻaloga e faʻamoemoe e maua ai le malosi maualuga ma le mamafa maualalo. I le taimi nei, o loʻo faʻaaogaina lautele le alumini ona o lo latou mama, teteʻe atu i le ele, ma le faigofie ona fetuʻunaʻi. Mo oloa e le afaina ai le siosiomaga, e mafaufau foʻi tagata mamanu i mea e mafai ona toe faʻaaogaina pe maualalo le aʻafiaga o le kaponi.
E fesoasoani fo'i le fisiki i le atina'eina o ni mea fou, e pei o tioata e sili atu ona tete'e i le pa'i, ufiufi e tete'e i le valu, ma polymers fetuutuunai mo masini e ofuina. Faatasi ai ma le fou o meafaitino, o lo'o fa'alauteleina pea tapula'a o le mamanuina o oloa, ma mafai ai ona manifinifi, mama, ae malolosi pea foliga.
I'uga
O le faʻaaogaina o le fisiki i le mamanuina o oloa e lē na o se faʻaopoopoga, ae o le fatu lea o le faagasologa o le fatuina o oloa manuia. E faʻamautinoa e le masini le malosi ma le mautu, e faʻatonutonu e le thermodynamics le faʻaaogaina o le vevela ma le malosi, e faʻaleleia e le optics le malamalama ma vaʻaiga, e faʻatulaga e le acoustics le lelei o le leo, ma e fuafua e le saienisi o meafaitino uiga taua o se oloa. A faʻaaogaina lelei le fisiki, e sili atu le saogalemu o oloa, sili atu le faʻalelei, sili atu le faʻaaogaina o le malosi, sili atu le tumau, ma sili atu le fiafia e faʻaaoga.
I se vaitaimi o le faatelevaveina o mea fou, o le malamalama i le fisiki e ofoina atu ai se tulaga lelei tele i tagata mamanu ma tagata gaosi oloa: fesoasoani ia i latou e foia faafitauli moni o le lalolagi i se auala faasaienisi, tofotofoina manatu ma le faamaoni, ma fatuina ni fofo moni e aoga. I le iuga, o le fisiki e le na o ni fua faatatau i luga o se laupapa, ae o le auala tatou te mamanuina ai le lalolagi o mea faitino e o faatasi ma i tatou i aso uma.