Fa'aaogāga o le Fisiki i le Foma'i
E masani ona vaʻaia le fisiki o se saienisi e matuā ese lava mai le olaga i aso faisoo ma e tutusa ma ni fua faʻatatau faigata. Peitaʻi, i le fomaʻi, o le fisiki o se faʻavae autū e mafai ai e fomaʻi ona suʻesuʻeina ma le saʻo faʻamaʻi, faia togafitiga saogalemu, ma atiina aʻe tekinolosi faʻalesoifua maloloina ua faʻateleina lona alualu i luma. Mai meafaigaluega faʻataʻitaʻi e pei o X-ray ma MRI i le togafitiga faʻavevela mo le kanesa, o mea uma lava e faʻatino i luga o mataupu faavae o le fisiki. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai faʻaoga eseese o le fisiki i fomaʻi, e aofia ai suʻesuʻega, togafitiga, mataʻituina o maʻi, ma le atinaʻeina o masini faʻafomaʻi.
1. Fisiki ma Ata Faafoma'i
O se tasi o sao sili ona tele o le fisiki i vailaʻau o le faia lea o ata faafomaʻi—o se tekinolosi e mafai ai e fomaʻi ona “vaʻai” i tulaga i totonu o le tino e aunoa ma se taotoga.
a. X-ray ma CT scans
E fa'aaogā e ave-X ave-X, o lona uiga galu eletise O ave-X e malosi tele e mafai ona ati i totonu o le tino. O vaega e mafiafia tele, e pei o ponaivi, e mitiia le tele o ave-X, ma foliga mai ai e sili atu ona pupula i le ata. O mataupu faavae faaletino e aofia ai le fa'aitiitia (fa'avaivaia o le malosi) ma le fegalegaleaiga o le fa'asalalauina ma meafaitino.
O le CT scan (Computed Tomography) o se atina'eina lea o le X-ray e maua ai ni ata fa'alava (ni fasi) o le tino. E fa'ata'amilomilo e lenei masini le puna o le X-ray i le tagata ma'i ma fa'agasolo fa'amatalaga o le mitiia o le radiation e fa'aaoga ai se algorithm toe fa'aleleia o le komepiuta. Fa'atasi ai ma le CT scan, e mafai e foma'i ona iloa ai tumo, toto i totonu, ma fa'aletonu o totoga ma ni fa'amatalaga auiliili e sili atu nai lo le X-ray masani.
e. USG (Ultrasonography)
E fa'aaogā e le ultrasound ni galu leo maualuluga (ultrasound). E fa'asalalauina nei galu i totonu o le tino ona toe fa'afo'i mai lea (echoed) pe a pa'i atu i tuaoi i le va o a'ano eseese. O nei fa'aata e pu'eina e se transducer ma fa'agasolo i ni ata.
E taua tele le sao o le fisiki o galu iinei: o manatu e pei o le atagia mai, le refraction, ma le acoustic impedance e fuafua ai le lelei o le ata. E lauiloa tele le ultrasound ona e saogalemu (e le faʻaaogaina ai le ionizing radiation) ma e mafai ona faʻaaogaina e mataʻituina ai le atinaʻeina o le pepe i totonu o le manava, suʻesuʻe totoga o le manava, ma mataʻituina le tafe o le toto e faʻaaoga ai le Doppler ultrasound.
c. MRI (Ima Fa'amagnetika)
E fa'aaogā e le MRI fanua maneta malolosi ma galu leitio e gaosia ai ata maualuga le eseesega o aano vaivai. O le mataupu faavae e fesoʻotaʻi ma le magnetic resonance o nuclei, aemaise lava atomu haitorosene, lea e tele i le vai ma gaʻo o le tino. A i totonu fanua maneta, e suia le fa'atulagaga o le proton. Galu leitio ona faʻaoga lea e "faʻalavelave" ai le faʻatulagaga, ma a toe foʻi i lona tulaga muamua, e faʻasalalauina e protons se faʻailo lea e faʻagasoloina i se ata.
O le lelei o le MRI o lona ata auiliili o aano vaivai e pei o le faiʻai, neula, ligaments, ma maso. I faiga faafomaʻi, e fesoasoani le MRI i le suʻesuʻeina o le stroke, tumo o le faiʻai, manuʻaga o le uaea o le tuasivi, ma le tele o isi tulaga.
d. PET ma le SPECT (Ata Fa'aniukilia)
O le PET (Positron Emission Tomography) ma le SPECT (Single Photon Emission Computed Tomography) o ni metotia fa'ata'ita'i fa'aniukilia e fa'aaogaina ai radioisotopes. E tu'uina atu i le ma'i se tracer e fa'asalalauina ai le radiation, ma e pu'eina e se masini su'esu'e le fa'ailo e fa'afanua ai gaioiga o le metabolism po'o le fa'asalalauina o le toto. O nei metotia e taua mo le iloa o le kanesa, iloiloina o le galuega a le fatu, ma le su'esu'eina o fa'aletonu o neura.
2. Fisiki i le Togafitiga ma le Foma'i
E ese mai i le suʻesuʻeina o maʻi, e faʻaaogaina foʻi le fisiki mo togafitiga, aemaise lava i togafitiga o le kanesa, taotoga faʻaonaponei ma le toe faʻaleleia.
a. Radiotherapy
O le Radiotherapy e fa'aaogā ai le ionizing radiation (e pei o gamma rays po'o high-energy X-rays) e fa'aumatia ai sela o le kanesa. O le mataupu faavae fa'aletino e aofia ai le fesiita'iina o le malosiaga o le radiation i a'ano, lea e mafai ona fa'aleagaina ai le DNA o sela, ma taofia ai lo latou vaeluaina.
I togafitiga fa'aonaponei i le radiotherapy, o manatu o le fua o le radiation ma le tufatufaina atu o le malosi e taua tele ina ia mautinoa o lo'o maua e le tumo le fua sili ona maualuga a'o puipuia ai a'ano maloloina o lo'o siomia ai. O metotia e pei o le Intensity-Modulated Radiation Therapy (IMRT) ma le togafitiga proton e fa'aogaina ai le fisiki faigata mo le fa'atatauina sa'o.
e. Lasers i Foma'i
O le laser o se ave malamalama e fefiloi ma se galu fa'apitoa e mafai ona fa'atatau i se vaega la'ititi. I vaila'au fa'afoma'i, e fa'aaogaina laser mo taotoga o mata (LASIK), le aveeseina o a'ano e le masani ai, togafitiga fa'apitoa i pa'u (e pei o le aveeseina o pe'a po'o manu'a), ma e o'o lava i le taofia o le tafe toto e ala i le fa'aputuina o le toto.
E iai le sao o le fisiki opitika i le faʻatonutonuina o le galu, malosi, ma fegalegaleaiga a le laser ma aano o le tino (miti, faʻasalalauina, ma aafiaga faʻavevela ).
c. Galu Te'i Fa'afoma'i ma Ultrasonics
O le tekinolosi ESWL (Extracorporeal Shock Wave Lithotripsy) e fa'aaogaina ai galu te'i e fa'aleagaina ai ma'a fatuga'o i ni fasi vaega laiti, ma mafai ai ona faigofie ona ui atu i le mimi. E fa'aaogaina fo'i le ultrasound fa'afoma'i i le physiotherapy e fa'ateleina ai le tafe o le toto, fa'aitiitia ai le tiga, ma fa'avavevave ai le fa'amalologa o a'ano e ala i le fa'avevela fa'aitiiti ma le fa'aosofiaga fa'amekanika.
3. Fisiki i Meafaigaluega mo le Mata'ituina ma le Su'esu'eina o Fa'ama'i
O le tele o meafaigaluega e faʻaaogaina i le potu togafitiga e faʻavae i luga o manatu o le fisiki, aemaise lava le eletise, le maneta, ma le faiga o vai.
a. Electrocardiogram (ECG) ma le Electroencephalogram (EEG)
E fuaina e le ECG le gaioiga eletise o le fatu e ala i eletise e pipii i le pa'u. O nei faailoilo eletise e fa'ailoa mai ai le tata o le fatu, le iai o fa'alavelave fa'afoma'i, po'o fa'ailoga o se osofa'iga fatu. E galue le EEG i se mataupu fa'avae tutusa, ae e fuaina le gaioiga eletise o le fai'ai e su'esu'e ai le epilepsy, fa'alavelave moe, ma nisi fa'afitauli o neula.
b. Oximeter o le Tata
E fuaina e le pulse oximeter le saturation o le okesene i le toto e faʻaaoga ai le mataupu faavae o le mitiia o le malamalama (photometry). E faʻasalalauina e le masini le malamalama mumu ma le infrared e ala i le tamatamailima, ma e iloa e le sensor le tele o le malamalama e mitiia e le hemoglobin e iai le okesene ma le hemoglobin e leai se okesene. Mai lenei eseesega, e vave ma e le afaina ai le masini ona fuafua le pasene o le saturation o le okesene.
c. Toto Maualuga ma Faiga o Vai
O le fuaina o le toto maualuga i se tensiometer e fesoʻotaʻi vavalalata ma ata tusi le mamafa ma le tafe o le vai. O le mea moni, o le malamalama i le tafe o le toto i totonu o alatoto—pe laminar pe turbulent—e fesoasoani e faamatala ai leo o Korotkoff e faalogoina i taimi o fuafaiga lima. O lenei mataupu faavae faaletino e faaaogaina foi i le mamanuina o catheters, stents, ma fesoasoani e tafe ai le toto e pei o pamu o le fatu.
4. Biomechanics ma Inisinia Faafoma'i
E iai fo'i le sao o le fisiki i le malamalama i gaioiga a tagata e ala i biomechanics. O lenei matata e tu'ufa'atasia ai le mekanika masani ma le anatomy e iloilo ai malosiaga, torques, ma gaioiga o so'oga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, i le orthopedics, o le fuafuaina o malosiaga i luga o ponaivi ma soʻoga e taua tele mo le mamanuina o mea faʻapipiʻi e pei o le suilapalapa poʻo le suilapalapa. I le toe faʻaleleia, e fesoasoani le biomechanics i physiotherapists e iloilo mamanu o le savali a se maʻi pe a uma se manuʻa poʻo se stroke, fuafua faʻamalositino talafeagai, ma mamanuina masini fesoasoani e pei o prostheses ma orthotics mo le mafanafana ma le lelei.
E le gata i lea, o le atinaʻeina o tekinolosi e pei o robotics taotoga ma exoskeletons mo le savalivali e faʻalagolago tele foʻi i le fisiki o le gaioiga, paleni, masini, ma le pulea.
5. Saogalemu o le Fa'avevela ma le Matafaioi a le Au Fa'afoma'i Fisiki
Faatasi ai ma le faateleina o le faaaogaina o le radiation i vailaau faafomai, ua avea ai le saogalemu ma mea taua. O iinei e faatino ai e le au fisiki faafomai se matafaioi taua. Latou te nafa ma le faamautinoaina o loo faagaoioia masini radiology e tusa ai ma tulaga faatonuina, fuaina ma faamaonia le tele o le radiation, faatulagaina o masini, ma le atinaeina o auala saogalemu mo gasegase ma tagata faigaluega faafomai.
O manatu e pei o le taimi e faʻaalia ai, mamao mai le puna o le faʻasalalauga, ma le faʻaaogaina o le puipuiga o mataupu faavae ia o le puipuiga mai faʻasalalauga. O mea sese laiti i le fuafuaina o le tele o le faʻasalalauga e mafai ona i ai ni taunuuga tetele, ma avea ai le saʻo faasaienisi ma mea taua mo le saogalemu.
Fa'ato'a
E tele naua fa'aoga o le fisiki i vaila'au ma o lo'o fa'aauau pea ona fa'alauteleina fa'atasi ai ma le alualu i luma o tekinolosi. E mafai ai e foma'i ona va'ai totoga i totonu e aunoa ma se taotoga, togafitia le kanesa i le fuaina o le radiation, faia le taotoga laser sa'o, ma mata'ituina tulaga o ma'i i le taimi moni e ala i masini eletise. E sili atu nai lo na'o fua fa'atatau, e maua ai e le fisiki se alalaupapa i le va o le saienisi fa'avae ma faiga fa'aklinikal, ma fa'asaoina ai ola.
O le malamalama i le sootaga vavalalata i le va o le fisiki ma le vailaau faafomai, e mafai ai ona tatou talisapaia le taua o le galulue faatasi i le va o saienitisi, inisinia, fomai fisiki, ma tagata tomai faapitoa i le soifua maloloina i le fausiaina o auaunaga tau soifua maloloina e sili atu ona lelei, saogalemu, ma fou i le lumanai.