O le manatu o le determinism ma le saolotoga

O le Manatu o le Determinism ma le Saolotoga

Pendahuluan

I le talafaasolopito atoa o mafaufauga faaletagata, o le finauga i manatu o le determinism ma le saolotoga ua leva ona avea ma taulaiga o le mafaufau o faifilosofia, saienitisi, ma tagata atamamai i mataupu faalelotu. O lenei fesili taua e paʻi atu i le uiga moni pe o tatou, o tagata taitoatasi, e pulea atoatoa a tatou gaioiga pe na o le faatinoina o se tulaga ua uma ona fuafuaina. O lenei finauga e le gata ina faʻafilosofia, ae e aʻafia ai foi lo tatou malamalama i amioga mama, tulafono, ma e oʻo lava i le mafaufau. O lenei tusiga o le a iloiloina loloto ai le uiga o le determinism ma le saolotoga, pe faapefea ona fegalegaleai nei manatu e lua, ma o la aafiaga faʻafilosofia ma faʻatino.

Fa'amatalaga Fa'atulagaina: O se Fa'amatalaga

O le Determinism o se manatu fa'afilosofia e talitonu o mea uma e tutupu, e aofia ai amioga a tagata, o taunuuga ia o se faasologa o mea na tutupu muamua e mafai ona valoia e tulafono o le natura. I se faaupuga faigofie, o le determinism e talitonu o le atulaulau ua faatulagaina i se auala manino e faapea o mea uma e tutupu e iai sona mafuaaga patino e mafai ona su'eina ma malamalama i ai.

O le determinism e vaevaeina i ni ituaiga eseese, e aofia ai le causal determinism, logical determinism, ma le theological determinism. O le causal determinism, o le ituaiga e sili ona taatele, e finau mai o mea tutupu uma lava o le taunuuga o se sootaga ua uma ona fuafuaina muamua ma le mafuaaga-ma-le-aafiaga. O le logical determinism e taofi ai ua uma ona "tusia" le lumanai i le logical universal, ae o le theological determinism e faaopoopo atu ai se itu faalelotu e ala i le tautino mai ua fuafuaina e le Atua auiliiliga uma o o tatou olaga.

O le finauga mo le determinism e faavae i le talitonuga o le atulaulau o se faiga tapunia lea e mafai ai ona faamatalaina mea uma e tutupu e ala i tulafono o le fisiki. Afai e lava a tatou faamatalaga e uiga i le tulaga muamua o le atulaulau, e mafai ona tatou vavaloina mea uma o le a tutupu i le lumanai ma le sa'o maualuga, e tusa ai ma mataupu faavae o le mekanika masani na fautuaina e Isaac Newton.

Saolotoga: Fa'amatalaga ma Ona Vaega

I le isi itu o le fusi o manatu, o le saolotoga, po o le “filifiliga saoloto,” o le manatu lea e iai le pule atoatoa a tagata taʻitoʻatasi i a latou gaioiga. O lona uiga, o i tatou, o ni tagata e iloa o tatou lava, e iai le tomai e fai ai filifiliga e le o faʻatulagaina atoatoa e o tatou tulaga faaletino poʻo le mafaufau.

Ua leva ona finauina e le au faifilosofia pe mafai ona maua le saolotoga moni i se lalolagi e foliga mai e pulea e tulafono mautu. Ua vaevaeina le saolotoga i ni nai aʻoga tetele o mafaufauga, e aofia ai le saolotoga faʻalibertali ma le saolotoga faʻafetaui. E teena e le au faʻalibertali le faʻamautuina, ma fai mai o loʻo i ai i tagata se ituaiga o tomai faʻalilolilo poʻo le faaleagaga e pulea ai o latou lava taunuuga. Ae o le saolotoga faʻafetaui, i le isi itu, e finau mai e mafai ona i ai le saolotoga moni e oʻo lava i se lalolagi faʻamautuina; e le feteenai le saolotoga ma le faʻamautuina pe afai tatou te faʻamatalaina le saolotoga o le mafai lea ona galue e tusa ai ma o tatou lava uunaʻiga ma manaʻoga.

O Le Faafitauli o le Saolotoga ma le Fa'amautuina o le Fuafuaga i Filosofia

Ua tele finauga ua faia e le au faifilosofia e faʻaleleia pe faʻamaʻai ai le finauga i le va o le determinism ma le saolotoga o le loto. O se tasi o finauga lauiloa o le "Argument from Freedom," na tuʻuina mai e faifilosofia libertarian e pei o Sartre ma Kant. Latou te finau o tagata soifua e iai le malamalama ia i latou lava e maua ai le mana e filifili ai i tua atu o tapulaʻa o faiga faigata o le mafuaʻaga ma le aʻafiaga.

I se faatusatusaga, o tagata e talitonu i le sa'olotoga atoatoa e pei o Spinoza ma Holbach e teena le manatu o le saolotoga atoatoa ma vaai i gaioiga a tagata o se vaega o se filifili e le maalofia o mafuaaga. Latou te finau mai o lo tatou lagona o le saolotoga o se mea taufaasesē; tatou te lagona le saolotoga aua tatou te le o malamalama atoatoa i mea taua e fa'atulaga ai a tatou gaioiga.

I le va o nei tulaga ogaoga e lua, sa taumafai ai tagata e fetaui lelei e pei o John Locke ma David Hume e saili se tulaga ogatotonu. Sa latou finau o le saolotoga e le o le tutoatasi mai le mafuaaga ma le aafiaga, ae o le mafai ona gaoioi e tusa ai ma o tatou manaoga ma faamasinoga, e tusa lava pe o na manaoga ma faamasinoga e mamanuina e se seti o mafuaaga faatulagaina.

Aafiaga Tau Amio ma le Fa'atino

O le finauga i luga o le determinism ma le saolotoga e lē na o se faʻataʻitaʻiga; e iai foʻi ni aafiaga tuusaʻo i amioga mama ma amioga mama . Afai e moni le determinism, o lona uiga ea e lē mafai ona tatou faʻasalaina se tasi mo a latou gaioiga? E faʻapefea ona faʻamatalaina le tulafono ma le faʻamasinoga tonu i le tulaga o le determinism?

I le isi itu, afai o gaioiga uma ua uma ona fuafuaina muamua, o le a avea le manatu o le tiutetauave tau amio ma faafitauli. E faigata ona faasalaina se tasi mo gaioiga e le mafai ona latou pulea. I se isi itu, i le manatu o le compatibilist, e tusa lava pe mafai ona vavaloina gaioiga a se tagata e ala i se faasologa o mafuaaga, e mafai lava ona tuuaia i latou ona o na gaioiga o le taunuuga o latou manaoga ma faaiuga.

Aafiaga i le Saienisi ma le Mafaufau

I le saienisi, aemaise lava le fisiki kuantum, o le determinism e feagai ma luʻitau matuia. O le mataupu faavae o le le mautonu a Heisenberg e fautua mai ai o loʻo i ai ni tapulaʻa taua i le iloaina o tulaga muamua o vaega ma le saʻo e le gata, ma laga ai ni fesili matuia e uiga i le determinism mafuaʻaga. I se tulaga lautele, o le neuropsychology ma le saienisi mafaufau ua latou iloiloina foi lenei finauga, ma faaalia ai o le tele o a tatou gaioiga ma faaiuga e aafia i faiga faʻaola ma faiga o le faiʻai atonu e le oo i ai lo tatou malamalama i ai.

I le mafaufau, o le manatu o le saolotoga e masani ona fesootaʻi ma manatu o le pulea o le tagata lava ia ma le faitalia tau amio. O fomaʻi mafaufau e pei o Carl Rogers ma Abraham Maslow na faʻamamafaina le taua o le saolotoga i le atinaʻeina o le tagata lava ia ma le faʻatinoina o le tagata lava ia. Na latou finau mai o le talitonuga i le saolotoga o le tagata lava ia e uunaʻia ai tagata e ausia lo latou gafatia atoatoa.

I'uga

O le finauga i le va o le determinism ma le saolotoga e le gata ina ofoina mai ai ni malamalamaaga loloto i le natura o le tagata ae luʻitauina ai foi i tatou e toe iloilo o tatou manatu faavae o amioga mama, tiutetauave, ma le tulafono. E ui e leai ni tali mautinoa, ae e taua mo i tatou le faaauau pea ona fesili ma suʻesuʻeina nei fesili. I le faagasologa, e mafai ona tatou mauaina ni auala fou e malamalama ai ia i tatou lava ma le lalolagi o siomia ai i tatou. O nei manatu e lua, e ui e foliga mai e feteenai, ae atonu e ofoina atu ai se faamalamalamaga sili atu ona atoatoa o le lavelave o le aafiaga o le tagata.

Taofi faamatalaga