Talafaasolopito ma a'oa'oga o le fausiaina o aniva

Ulutala: Talafaasolopito ma le A'oa'oga o le Fausiaina o Aneti

Pendahuluan

O aniva o ni fa'aputuga tetele o fetu, pefu, kesi, ma mea pogisa ua fusifusia fa'atasi i ni faiga faigata o le kalave. O ni fausaga taua ia i le atulaulau. Faatasi ai ma le alualu i luma o le faasaienisi ma tekinolosi, ua oo i ai ni suiga ma ni faaleleiga taua i lo tatou malamalama i aniva. O lenei tusiga o le a toe iloiloina ai le talafaasolopito ma a'oa'oga o le fausiaina o aniva mai se vaaiga faasaienisi.

Talafaasolopito o le Mauaina o Aniva

I le amataga, sa leʻi iloa e tagata le iai o isi aniva e ese mai le Milky Way. Seia oo i le amataga o le seneturi lona 20, o le manatu taatele o le Milky Way e aofia ai le atulaulau atoa. Peitaʻi, o suʻesuʻega faʻa-vateatea ma metotia mataʻituina ua faʻateleina le faigata na suia ai lenei manatu.

O se suiga tele na tupu i le vaitau o le 1920 ina ua faʻaaogaina e le tagata suʻesuʻe fetu Amerika o Edwin Hubble le 100-inisi Hooker Telescope i le Mount Wilson Observatory e mataʻituina ai mea na leva ona manatu o nebulae. Na iloa e Hubble o nisi o ia mea e matua mamao lava mai le Milky Way ma e eseese a latou spectra mai fetu i totonu o lo tatou aniva. O lenei sailiga na faʻamaonia ai o nei nebulae o ni aniva i fafo atu o le aniva e pei o Andromeda.

Na faʻalauiloa foʻi e Hubble le “Tulafono a Hubble,” lea na faʻaalia ai o loʻo feʻaʻeseaʻi aniva mai le tasi ma le isi. O lenei mea na lagolagoina ai le aʻoaʻoga o se atulaulau o loʻo faʻalauteleina ma maua ai ni faʻamaoniga malolosi mo le aʻoaʻoga o le Big Bang.

Teoria o le Fausiaina o le Galaxy

Ina ia malamalama i le auala na fausia ai aniva, e tatau ona tatou toe tepa i tua i le amataga o le vateatea. O talitonuga o le fausiaina o aniva e fesoʻotaʻi i taimi uma ma le evolusione o le vateatea atoa.

Le Teori o le Big Bang

O le talitonuga e sili ona taliaina lautele e uiga i le amataga o le atulaulau o le Big Bang Theory. O lenei talitonuga o loʻo faʻapea mai na amata le atulaulau i se pa faʻafuaseʻi mai se tulaga vevela tele ma mafiafia pe tusa ma le 13,8 piliona tausaga talu ai. I le amataga, o le atulaulau na aofia ai vaega autu e pei o quarks, electrons, ma protons i tulaga maualuga le malosi.

FAITAU  Le fa'aaogaina o le saienisi o fetu i mea tau su'esu'ega o mea anamua

A o faʻalauteleina le atulaulau, na faʻaitiitia le vevela, ma mafai ai e nei vaega ona tuʻufaʻatasia e fausia ai ni atoma faigofie, e masani lava o le haitorosene ma le helium. Ona avea lea o nei kasa muamua ma poloka faufale mo ni fausaga sili atu ona lavelave e pei o fetu ma aniva.

Teori o le Fa'atulagaga ma le Fa'avaeina o le Fa'atulagaga

O se tasi o aʻoaʻoga autū o le fausiaina o aniva o le aʻoaʻoga faʻasolosolo poʻo le aʻoaʻoga mai lalo i luga. O lenei aʻoaʻoga e finau mai o aniva e fausia mai le tuʻufaʻatasia o fausaga laiti, e pei o ao tetele o le kesi ma le efuefu e paʻuʻū i lalo o lo latou lava kalave. O lenei faiga e maua ai fetu, faaputuga fetu, ma iu ai ina avea ma aniva.

E iai faʻamaoniga malolosi e faʻapea o aniva o loʻo tatou vaʻaia i aso nei, e pei o le Milky Way, o le taunuuga lea o piliona tausaga o le tuʻufaʻatasia ma fegalegaleaiga i le va o aniva laiti. O matauga o aniva mamao mai le amataga o le atulaulau ua faʻaalia ai sa laiti ma sili atu ona le tutusa, ma lagolagoina ai lenei aʻoaʻoga o tuʻufaʻatasiga laiti.

Teori Monolitiki

O le a'oa'oga monolithic po'o le top-down o se isi auala e sui ai le a'oa'oga hierarchical. O lenei a'oa'oga o lo'o fautua mai ai o aniva tetele na fausia mai le pa'ū vave o se ao kesi tele ina ua mae'a le Big Bang. I lenei tulaga, na pa'ū ai se ao tele e tasi e fausia ai se aniva i se taimi pu'upu'u e aunoa ma le mana'omia o se tu'ufa'atasiga malie. O lenei a'oa'oga e sili atu le fa'avaeina o aniva i se mea e tasi ma tele.

O le Matafaioi a le Matāupu Pogisa

O se tasi o atina'e tetele i le astrophysics i aso nei o le mauaina ma le malamalama i mea pogisa. O mea pogisa o se ituaiga mea e le fa'asalalauina le malamalama po'o isi fa'asalalauga eletise, o lona uiga e le mafai ona tatou va'aia sa'o. Peita'i, o lona i ai e mafua mai i le faatosinaga o le kalave e fa'aalia i mea vaaia.

I le tulaga o le fausiaina o aniva, e taua tele le matafaioi a le mea pogisa i le sauniaina o le "faʻavae" o le kalave lea e mafai ai e le kesi ma le efuefu ona faʻaputu ma fausia ai aniva. O faʻataʻitaʻiga o le vateatea e fautua mai ai o se "halo" tele o mea pogisa o le fausaga muamua lea e fausia, lea e tosoina ai le kesi ma le efuefu e fausia ai aniva i totonu.

FAITAU  O le fogāeleele o Mekuri i suʻesuʻega faʻa-vateatea

Evolusi o Aniva

O le taimi lava e fausia ai aniva, e lē tumau ai pea e lē suia. E ui atu aniva i ni faiga eseese o le evolusione e faaauau pea ona tutupu i aso nei.

Fegalegaleaiga ma Tuufaatasiga o Galaxy

E lē o iai ni aniva e tuʻufua; e masani ona latou fegalegaleai ma fetoʻai. O le tuʻufaʻatasia o aniva o se mea masani i le atulaulau. A fetoʻai ni aniva se lua, e mafai ona la tuʻufaʻatasia e fausia ai se aniva tele. O lenei faiga e mafai ona aʻafia tele ai le foliga ma le fausaga o aniva. O le mea moni, o lo tatou lava aniva o le Milky Way o loʻo i ai i le faagasologa o le fetoʻai ma se aniva laitiiti e tuaoi, ma o le a fetoʻai ma le Andromeda Galaxy i nai piliona tausaga o lumanaʻi.

Fausiaina o Fetu

O le fausiaina o fetu o se faagasologa taua tele i le evolusione o aniva. O fetu fou e fausia mai ao o le kesi ma le efuefu i totonu o aniva. O lenei faagasologa e mafai ona mafua mai i mea eseese, e pei o galu te'i mai supernovae po'o galu mafiafia fa'asolosolo i aniva fa'asolosolo. O lenei fausiaina o fetu e fesoasoani i suiga fa'atulagaina ma vaila'au i totonu o aniva.

Gaoioiga o le Pu Uliuli Tele

I le ogatotonu o le tele o aniva o loʻo i ai ni pu uliuli tetele, e miliona i piliona taimi e sili atu nai lo le mamafa o le La. O nei pu uliuli e iai se aafiaga tele i le evolusione o aniva. I aniva o loʻo galulue, o le kesi e pa'ū i totonu o le pu uliuli tele e faʻasalalauina ai le malosi o le averesi, lea e mafai ona aʻafia ai le kesi ma le efuefu o loʻo siomia ai le ogatotonu o aniva ma e oʻo lava i le faʻatupuina o fetu.

O le Aafiaga o le Siosiomaga Fa'a-Intergalactic

E lē o iai ni aniva i se gaogao; e masani ona maua i ni vaega po o ni faaputuga o aniva e aofia ai le faitau sefulu i le afe o aniva. O lenei siosiomaga i le va o aniva e mafai ona i ai se sao taua i le evolusione o aniva ona o fegalegaleaiga o le kalave i le va o aniva e mafai ona aafia ai o latou foliga ma amioga. O aniva laiti pe vaivai o loo fefiloi i le fanua kalave o se aniva tele e mafai ona ui i se faiga e ta'ua o le 'tide stripping,' lea e 'saeia' ai o latou kasa ma le efuefu mai le aniva e ala i malosiaga kalave.

FAITAU  O a exoplanets ma le auala e maua ai i latou

I'uga

O le suʻesuʻeina o aniva o se tasi o matāʻupu e sili ona feliuaʻi ma luʻitauina i le astrophysics i aso nei. Mai le mauaina o le faitau piliona o aniva i le atulaulau i lo tatou malamalama i le auala e fausia ma alualu ai i luma nei aniva, ua faia ai e le saienisi ni laasaga taua. Faatasi ai ma tekinolosi o loo alualu pea i luma, e pei o tioata vateatea ma faʻataʻitaʻiga faakomepiuta faigata, o loo tatou faʻaauau pea ona faʻalolotoina ma faʻaleleia a tatou aʻoaʻoga ma matauga e uiga i le fausiaina ma le evolusione o aniva.

E ala i lenei suʻesuʻega, e lē gata ina tatou aʻoaʻoina atili e uiga i mea tetele o loʻo salalau solo i le atulaulau, ae faʻapea foʻi i le amataga ma le faigata o le evolusione o le atulaulau o loʻo tatou nonofo ai. O suʻesuʻega i le lumanaʻi o le a faʻaauau pea ona faʻaalia mea lilo o loʻo siomia ai aniva, ma tuʻuina mai ai ia i tatou se vaʻaiga loloto i fausaga tetele o le vateatea o loʻo teuteuina ai le lagi i le pō.

Taofi faamatalaga