Su'esu'ega o Mea anamua i Sasa'e Tutotonu ma malo anamua

Su'esu'ega o Mea Anamua i Sasa'e Tutotonu ma Malo Anamua

Pendahuluan

O le suʻesuʻega o mea anamua o le suʻesuʻega lea o le talafaasolopito o tagata soifua e ala i le suʻesuʻeina o ona toega meafaitino. I Sasaʻe Tutotonu, ua i ai se sao taua o le suʻesuʻega o mea anamua i le malamalama i le talafaasolopito o aganuʻu anamua ia ua i ai se aafiaga loloto i le atinaʻeina o aganuʻu a tagata. O lenei itulagi o le nofoaga lea o nisi o aganuʻu tetele ma tuai o le lalolagi, e aofia ai Mesopotamia, Aikupito, Peresia, ma isi aganuʻu eseese i Levant ma Arapi. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai le taua o suʻesuʻega o mea anamua i Sasaʻe Tutotonu ma nisi o mea taua na maua e maua ai se malamalamaaga i nei aganuʻu anamua.

Talafaasolopito o Suʻesuʻega o Mea anamua i Sasaʻe Tutotonu

Na amata suʻesuʻega o mea anamua i Sasaʻe Tutotonu i le seneturi lona 19 ina ua amata ona suʻesuʻe e le au suʻesuʻe mea anamua mai Europa ma Amerika ni faʻamaoniga faaletino o tala faʻa-Tusi Paia. O le eliina o le Nuu Paia i Palesitina na avea ma se galuega tele, lea na mulimuli ane faʻalauteleina e aofia ai isi nofoaga taua e pei o Iraq, Iran, ma Aikupito. O nei taumafaiga muamua na mafua ona o uunaʻiga faʻalelotu, ae i le aluga o taimi, na suia ai le sini i se malamalamaga faasaienisi o aganuu anamua. E oʻo mai i le aso, o Sasaʻe Tutotonu o loʻo avea pea ma taulaʻiga autu o suʻesuʻega o mea anamua mai talaʻaga faʻaleaʻoaʻoga eseese.

Mea Taua na Maua i Mesopotamia

O Mesopotamia, o lona uiga o le "laueleele i le va o vaitafe," o le Tigris ma le Euphrates, o le nofoaga lea o se tasi o malo aupito leva o le lalolagi. O nisi o mea taua na maua i suʻesuʻega anamua i Mesopotamia e foliga mai o loʻo toe foʻi i le amataga o le talafaasolopito tusitusia o le tagata.

1. Ziggurat o Uro: O se tasi o fa'amanatuga sili ona lauiloa i Mesopotamia o le Ziggurat o Uro i le itu i saute o Iraq i aso nei. Na fausia le fale e le Tupu o Ur-Nammu i le pe tusa o le 2100 T.L.M. e fa'aaloalo ai i le atua o le masina, o Nanna. O le Ziggurat o se fa'ailoga mata'ina o le fausaga e atagia ai le maualuga o le fa'alelotu o le sosaiete Mesopotamia.

FAITAU  Su'esu'ega o le Ecofact i mea anamua

2. O le Aai o Uruk: E masani ona manatu i le aai o Uruk o le uluai aai i le talafaasolopito o le tagata. O eliina i lenei nofoaga ua maua ai ni mea tuai eseese, e aofia ai tusitusiga anamua ua manatu o le ituaiga tusitusiga muamua lea, e pei o le cuneiform.

3. O le Tulafono a Hammurabi: O se tasi o mea aupito sili ona tāua na maua i le malamalama i tulafono ma faamasinoga anamua o le Tulafono a Hammurabi, lea na maua i Papelonia. O lenei tusitusiga e maua ai se malamalamaga loloto i le auala na faatulaga ai e sosaiete anamua o Mesopotamia o latou olaga faaagafesootai, tamaoaiga, ma faaupufai.

Mea na maua i Aikupito

O Aikupito Anamua o se tasi o malo sili ona matagofie ma lauiloa i le lalolagi. O le Vaitafe o le Naila o le ivitū lea o le olaga ma o se malo na manuia mo le faitau afe o tausaga.

1. Piramiti o Kiza: O Piramiti o Kiza, e aofia ai le Piramiti o Khufu (po'o Cheops), o nisi ia o mea sili ona maoae na ausia e le lalolagi anamua. Latou te fa'aalia ai le tomai fa'ainisinia tulaga ese ma le malamalama i le vateatea o tagata Aikupito anamua.

2. Tuugamau o Tutankhamun: Na maua e Howard Carter i le 1922, o le tuugamau o Tutankhamun i le Vanu o Tupu o loo tumau pea o se tasi o mea mataʻina na maua i le eleele. O le tulaga e toetoe lava a le mafai ona faaleagaina o le tuugamau ua maua ai se malamalamaaga loloto i le soifuaga o le tupu ma le aganuu o falelauasiga a Aikupito.

3. Medinet Habu: O le malumalu o Medinet Habu i Thebes i Sisifo o se tasi o nofoaga taua o suʻesuʻega o mea anamua o loʻo faʻaalia ai le mamalu o Aikupito Anamua i le taimi o le nofoaiga a Ramses III. O ata vali o loʻo maua iinei o loʻo tuʻuina atu ai faʻamatalaga auiliili e uiga i mea taua na tutupu i le talafaasolopito ma le olaga i aso faisoo o tagata Aikupito.

Mea na Maua i le Levant

O le Levant, lea e aofia ai teritori faʻaonaponei o Isaraelu, Palesitina, Lepanona, ma Suria, o se molimau i se aganuʻu mauoa ma eseese.

1. Mekito: O le nofoaga o Mekito, e fesoʻotaʻi foʻi ma Amaketo i tū ma aga faʻasolopito o le eskatolosi, ua faʻaalia ai ni vaega tetele o aganuʻu e aofia ai le faitau afe o tausaga. O mea na maua i le nofoaga e aofia ai ni fausaga tetele, e pei o se malae tupu ma ni aqueducts anamua.

FAITAU  Le taua o le suʻesuʻega o mea anamua i aʻoaʻoga o talafaasolopito

2. Ugarit: O le aai anamua o Ugarit i Suria e maua ai ni malamalamaaga taua i le sosaiete Kanana ma fegalegaleaiga faaleaganuu na tutupu i le itulagi. O papamaa omea na maua i Ugarit o loʻo faʻaalia ai se tasi o alafapeta aupito leva o le lalolagi, lea na avea ma faavae mo le tele o faiga tusitusi mulimuli ane, e aofia ai alafapeta Eperu ma Eleni.

3. Masada: I Isaraelu, o le olo o Masada o se faailoga o le tetee a tagata Iutaia faasaga i tagata Roma. O eliina i le nofoaga ua faaalia ai faamatalaga taua e uiga i le olaga i totonu o le olo i le taimi o le osofaiga, e aofia ai le tufatufaina atu o le vai ma faiga e teu ai meaai.

Mea na maua i Peresia ma Arapi

Sa fesoasoani fo‘i Iran ma le Penisula Arapi i le oa o mea anamua i Sasa‘e Tutotonu fa‘atasi ai ma le tele o mea mata‘ina na maua.

1. Persepolis: O le nofoaga o Persepolis i Iran o se tasi o aai e faʻaalia ai le mamalu o le Malo o Peresia. Na fausia e Tariu le Sili ma faʻaauauina e Xerxes, o Persepolis o se nofoaga mataʻina o pulega ma sauniga. O ata na vaneina i puipui o Persepolis o loʻo faʻaalia ai vaaiga mai le olaga i aso faisoo ma sauniga taua.

2. Pasargadae: O le nofoaga o Pasargadae, o le laumua muamua o le Emepaea o Achaemenid na faavaeina e Cyrus le Sili, o le fale lea o se tasi o faʻamanatuga faasolopito sili ona taua a Iran. O eliina iinei ua faʻaalia ai le tele o vaega faufale e atagia ai le maoae o Peresia anamua ma lona faatosinaga i isi malo.

3. Petra: O Petra i Ioritana o se faʻataʻitaʻiga ofoofogia o le aganuʻu Nabataean lea na pulea auala fefaʻatauaʻiga i Arapi. Ua lauiloa le aʻai i lona fausaga matagofie o papa ma le faiga faʻapitoa o le puleaina o le vai, e faʻaalia ai le tomai faʻainisinia ma le matagofie o le Nabataeans.

I'uga

O suʻesuʻega o mea anamua i Sasaʻe Tutotonu e maua ai se faʻamalama taua i totonu o aganuʻu anamua o loʻo lagolagoina ai le tele o vaega o le olaga ma aganuʻu faʻaonaponei. O suʻesuʻega taʻitasi e le gata ina faʻalauteleina ai le malamalama faʻasaienisi ae fesoasoani foʻi ia i tatou e talisapaia atili ai le tofi faʻaleaganuu mauoa ma eseese o le itulagi. Faatasi ai ma tekinolosi o loʻo faʻaauau pea ona alualu i luma, o le lumanaʻi o suʻesuʻega o mea anamua i Sasaʻe Tutotonu e folafola mai ai nisi suʻesuʻega o le a faʻaleleia atili ai lo tatou malamalama i le talafaasolopito o tagata ma aganuʻu.

Taofi faamatalaga