Faiga Fa'alea'oa'oga mo le Lomiaina o Sailiga Fa'asolopito
O suʻesuʻega o mea anamua e faʻaalia ai le talafaasolopito o aganuʻu anamua ma maua ai ni malamalamaaga i le atinaʻeina o tagata. Ona o le lavelave ma le tāua o nei mea na maua, o le lolomiina o mea na maua mai mea anamua e manaʻomia ai le tausisia ma le faʻaeteete o faiga faʻaleaʻoaʻoga. O nei mea e faʻamautinoa ai le saʻo, faʻatuatuaina, ma le amio saʻo o faʻamatalaga o loʻo tuʻuina atu i le vaega faʻaleaʻoaʻoga ma le lautele. O lenei tusiga e suʻesuʻeina ai faiga taua e aofia ai i le lolomiina o mea na maua mai mea anamua.
1. Fa'atulagaina o le Fesili o le Su'esu'ega
O le laasaga muamua i le lolomiina o sailiga o mea anamua o le fa'atulagaina lea o se fesili manino po'o se manatu fa'avae mo su'esu'ega. O lenei fesili taula'i e ta'ita'ia ai le faagasologa atoa o su'esu'ega, mai le eliina i le au'ili'iliga ma le lolomiina mulimuli ane. E tatau ona patino le fesili o le su'esu'ega, e mafai ona ausia, ma taua i le malamalama o lo'o iai nei.
2. Faia o le Eliina i se Amio Lelei
O eliina o mea anamua e le gata ina aofia ai le mauaina faaletino o meafaitino ae faapea foi le faamaumauina ma le faasaoina o le tulaga o loo maua ai nei meafaitino. E sili ona taua mafaufauga tau amio. E tatau i tagata suesue ona maua ni pemita manaomia, faaaloalo i tulafono ma agaifanua a le lotoifale, ma ia mautinoa e le faaleagaina e a latou gaoioiga le nofoaga. E taua tele foi le galulue faatasi ma nuu ma paaga i le lotoifale. E tatau ona faatumauina le taulimaina ma le faautauta o toega o tagata ma meafaitino e taua i aganuu.
3. Aoina ma Fa'amaumauga o Fa'amatalaga
O le aoina sa'o o fa'amaumauga ma le fa'amaumauina ma le fa'aeteete e taua tele i su'esu'ega o mea anamua. E tatau ona fa'amaumauina auiliili mea totino ma vaega ta'itasi, e aofia ai lona tulaga stratigraphic, fa'amaopoopoga o le vateatea, ma mea e feso'ota'i i ai. O meafaigaluega fa'atekonolosi e pei o le GIS (Geographic Information Systems), drones, ma le 3D modeling e masani ona fesoasoani i lenei faiga. O ata, ata tusi, ma fa'amatalaga tusitusia e fa'aopoopo i fa'amaumauga mata. O le teuina lelei o nei fa'amatalaga e fa'amautinoa ai e mafai ona iloiloina ma fa'asino i ai i le lumana'i.
4. Su'esu'ega i le Fale Su'esu'e
A maeʻa galuega faatino i le fanua, ona iloiloina lea o meafaitino ma faʻataʻitaʻiga i totonu o le fale suʻesuʻe. E mafai ona aofia ai auala faasaienisi eseese e pei o le suʻesuʻeina o le radiocarbon dating, suʻesuʻega o le DNA, ma suʻesuʻega isotopic, lea e fesoasoani e fuafua ai le matua, amataga, ma le faʻaaogaina o meafaitino. Atonu e manaʻomia le galulue faʻatasi ma tagata tomai faapitoa i matāʻupu e pei o le geology, kemisi, ma le biology e faia ai ni faʻaiʻuga atoatoa.
5. Fa'amatalaina o Sailiga
O le vaega o le fa'aliliuga o le taimi lea e tu'ufa'atasia ai fa'amaumauga e tali ai le fesili o le su'esu'ega. E aofia ai le fa'atusatusaina o mea na maua ma tusitusiga ma manatu fa'avae o lo'o iai, fa'ailoaina o mamanu, ma le atina'eina o tala e uiga i nu'u ua mavae o lo'o su'esu'eina. E tatau ona fa'aeteete i fa'amatalaga, 'alo'ese mai le soona fa'alauteleina ma manatu fa'alilolilo. O le feutaga'iga a pa'aga o se faiga taua i le taimi nei, aua e fa'alauiloa mai ai ni manatu ma ni iloiloga eseese.
6. Tusitusia o le Manusikulipi
A maeʻa ona faʻamatalaina ia faʻaiʻuga, o le isi laʻasaga o le tusia lea o le tusitusiga. E tatau ona faʻatulagaina manino lenei pepa, e masani ona aofia ai vaega e pei o se aotelega, faʻatomuaga, auala faʻatino, taunuʻuga, talanoaga, faʻaiʻuga, ma faʻasinomaga. O le faʻatomuaga e faʻatulaga ai le tulaga mo le suʻesuʻega, faʻamatalaina le taua o le suʻesuʻega ma fesili o loʻo talanoaina. O le vaega o auala faʻatino e faʻamatalaina auiliili ai faiga na faʻaaogaina, ma ia mautinoa e mafai ona toe faia le suʻesuʻega. O taunuʻuga e tuʻuina atu ai faʻamaumauga na aoina, aʻo le talanoaga e faʻamatalaina nei taunuʻuga i le tulaga o le fesili o le suʻesuʻega. I le iuga, o le faʻaiʻuga e aoteleina ai taunuʻuga ma fautuaina ai vaega mo suʻesuʻega i le lumanaʻi.
7. Filifilia o le Api Talaaga Sa'o
E matuā tāua tele le filifilia o se mekasini talafeagai mo le lolomiina. E tatau i tagata suʻesuʻe ona taulaʻi i mekasini e faʻapitoa i suʻesuʻega o mea anamua poʻo matāʻupu faʻatatau i ai ma mafaufau i lo latou lautele, mea e aʻafia ai, ma le aofia. O nisi o mekasini lauiloa i lenei matāʻupu e aofia ai le “American Journal of Archaeology,” “Antiquity,” ma le “Journal of Archaeological Science.” O mekasini taʻitasi e iai ni taʻiala faʻapitoa mo le tuʻuina atu, e tatau ona mulimulitaʻi ma le faʻaeteete ina ia ʻalofia ai le teena ona o ni faʻavae faʻapitoa.
8. Faiga o Iloiloga a Paaga
A maeʻa ona tuʻuina atu le tusitusiga, e ui atu i se faiga o iloiloga a tupulaga talavou, lea e iloilo ai e tagata tomai faapitoa i le matāʻupu le suʻesuʻega. O lenei faiga e faʻamautinoa ai o le suʻesuʻega e fou, tāua, ma saʻo lelei i le auala e faʻatino ai. E tuʻuina atu e le au iloilo tupulaga talavou ni manatu faaalia, lea e ono aofia ai talosaga mo nisi faʻamatalaga, toe teuteuga i le faʻamatalaga, poʻo ni fautuaga mo le faʻaleleia atili o le manino ma le felagolagomaʻi. E tatau i tusitala ona tali atu i nei iloiloga ma le faʻapolofesa, e ala i le tuʻuina atu o se talanoaga i lea mataupu ma lea mataupu poʻo le faia o ni teuteuga talafeagai i a latou tusitusiga.
9. Taulimaina o Mafaufauga Tau Amio
O mafaufauga tau amio e sili atu nai lo galuega faatino i le fanua e oo atu i le faagasologa o le lolomiina. E tatau i tagata suʻesuʻe ona ʻalofia le gaoia o tusitusiga, ma ia mautinoa o loo sii maia punaoa uma i se auala saʻo. E tatau foi ona latou manino e uiga i soʻo se feteenaʻiga o manaʻoga ma e tatau ona latou faʻailoa atu le faʻafetai i tagata uma e saofaga i ai, e aofia ai tagata galulue faʻatasi ma tagata faigaluega i le fanua. O taʻiala tau amio e tuʻuina atu e faʻalapotopotoga faʻapolofesa, e pei o le Society for American Archaeology, e ofoina atu ai ni faʻavae taua mo le tausia o le faʻamaoni i lomiga.
10. Fa'amae'aina o le Pepa
A maeʻa ona iloiloina ma toe teuteuga e tagata tomai faapitoa, ona faʻamaeʻaina lea o le pepa. Atonu e aofia ai le toe teuteuina o tusitusiga ina ia mautinoa le saʻo o le kalama, manino, ma le tausisia o tulaga faʻatulagaina o le mekasini. O fesoasoani vaaia e maualuga le tulaga lelei, e pei o faʻafanua, siata, ma ata, e faʻaleleia atili ai le faigofie ona faitauina ma le aʻafiaga o le tusitusiga.
11. Lomiga ma le Faasalalauina
A talia loa le pepa, ona lolomiina lea i le mekasini. O fa'ai'uga o su'esu'ega e avea ma vaega o fa'amaumauga fa'alea'oa'oga ma e mafai ona maua e tagata atamamai ma tagata lautele. E masani ona fa'asalalau atili e le au su'esu'e a latou galuega e ala i fa'aaliga i konafesi fa'alea'oa'oga, lauga fa'alaua'itele, ma fegalegaleaiga ma ala o faasalalauga. O fa'avae numera ma nofoaga e teu ai su'esu'ega e iai fo'i se sao taua i le fa'afaigofieina o su'esu'ega e lautele le mafai ona maua.
12. Tiutetauave pe a uma ona lolomiina
E lē gata tiutetauave o tagata suʻesuʻe i le lolomiina. E tatau ona latou galulue faʻatasi ma le vaega faʻaleaʻoaʻoga, tali atu i fesili ma faitioga e fesoʻotaʻi ma a latou galuega. O iloiloga ma talanoaga a tupulaga pe a uma ona lolomiina e fesoasoani i le faʻaleleia atili o le malamalama. E le gata i lea, e tatau i tagata suʻesuʻe ona mafaufau i aafiaga lautele o a latou sailiga, e pei o lo latou aʻafiaga i nuʻu ma le faʻasaoina o measina.
iʻuga
O faiga fa'alea'oa'oga mo le lolomiina o fa'amaumauga o mea anamua e atoatoa ma tele ona vaega, e aofia ai mafaufauga tau amio, aoina fa'amaumauga mae'ae'a, au'ili'iliga auiliili, ma feso'ota'iga manino. O le tausisia o nei faiga, e saofagā ai le au su'esu'e mea anamua i le malamalama malosi ma fa'atuatuaina i le matata ma fesoasoani ia i tatou e malamalama atili ai i lo tatou talafaasolopito fa'aletagata. E ala i su'esu'ega mae'ae'a ma faiga tau amio, latou te fa'amautinoa o lo'o fa'asaoina a latou fa'amaumauga mo tupulaga o le lumana'i ma o a latou sao e fa'aauau pea ona musuia ai le fia iloa ma le a'oa'oina.