Su'esu'ega o Mea Taulima ma Lona Fesoota'iga ma Faatufugaga ma Aganu'u
O le suʻesuʻega o mea anamua, o le suʻesuʻega faʻapitoa o le talafaasolopito o tagata ma mea anamua e ala i le eliina ma le auʻiliʻiliina o meafaitino, fausaga, ma isi toega faaletino, e avea o se faitotoʻa e malamalama ai i aganuʻu anamua, o latou aganuʻu, ma a latou faʻaaliga faʻa-tusiata. E ala i le faʻaalia ma le faʻaeteete ma le suʻesuʻeina o mea faitino na tuʻua e sosaiete ua mavae, e fesoasoani ai le au suʻesuʻe i mea anamua e lalagaina le ie o le talafaasolopito o tagata, ma ofoina atu ni malamalamaga taua i le auala na soifua ai o tatou tuaa, mea na latou faʻatauaina, ma le auala na latou faʻaalia ai o latou faasinomaga faʻaleaganuʻu e ala i faatufugaga. O lenei tusiga e suʻesuʻeina ai le sootaga loloto i le va o mea anamua, faatufugaga, ma aganuʻu, ma faʻamamafa ai lo latou fesoʻotaʻiga ma auala e faʻamalamalamaina ai e vaega taʻitasi le isi.
Sailiiliga o Agaifanua Faatufugaga e ala i Suʻesuʻega o Mea anamua
O faatufugaga o se gagana lautele e sopoia ai taimi ma laufanua, ma maua ai se faamalama i mafaufau ma loto o tagata mai vaitaimi eseese. E ala i le tioata o mea anamua, o faaaliga faatufugaga o aganuu anamua ua aumaia i le malamalama, ma faaalia ai lagona matagofie, talitonuga faalelotu, ma fegalegaleaiga faaagafesootai o na taimi.
Ata Fa'a-Papa ma Atavali o Ana
O se tasi o sootaga sili ona tuusaʻo i le va o suʻesuʻega o mea anamua ma faatufugaga o loʻo maua i ata vali i papa ma ata vali i ana. O nofoaga e pei o Lascaux i Farani ma Altamira i Sepania, ua teuteuina i ata mataʻina o manu ma tagata, o loʻo faʻaalia ai le alualu i luma faatufugaga o o tatou tuaa Paleolithic. O nei galuega faatufugaga anamua e le gata ina taua mo lo latou aafiaga vaaia ae faapea foi mo malamalamaaga latou te tuuina atu i faiga faafaatusa ma sauniga a sosaiete anamua o tagata tulimanu ma tagata ao.
Fa'atagata ma Fa'atagata
E masani ona faʻaalia e suʻesuʻega o mea anamua ni faʻatagata ma ni tamaʻi faatagata sa taua i aganuʻu anamua. O faʻatagata o Venus o le vaitaimi o Paleolithic Maualuga, mo se faʻataʻitaʻiga, o ni tamaʻi faatagata e fai ma sui o le foliga fafine, e masani ona fesoʻotaʻi ma le fanautama ma le tapuaʻiga i atua fafine. I se tulaga tutusa, o toa terracotta o le Qin Dynasty a Saina, na faia e puipui ai le emeperoa i le olaga a sau, e faʻamamafaina ai le feiloaʻiga o faatufugaga, faiga faʻapolokiki, ma le faaleagaga.
Aganuu Faaletino ma le Faatulagaga Lautele
O le suʻesuʻeina o aganuʻu faaletino—o se faaupuga lautele e aofia ai mea faaletino uma na gaosia ma faʻaaogaina e se sosaiete—e faʻatulaga ai le tele o mea e malamalama i ai tagata suʻesuʻe i mea anamua e uiga i gaoioiga a tagata i aso ua mavae. E aofia ai mea uma mai omea ma meafaigaluega i fale ma fanuatanu.
Omea ma Omea
O mea fai ipu omea ma mea omea o nisi ia o mea taua e sili ona taatele ma faʻamatalaga e maua i nofoaga o suʻesuʻega anamua. O nei mea taua e le gata ina tuʻuina atu faʻamatalaga e uiga i le olaga i aso faisoo o tagata anamua ae faʻapea foʻi i fesoʻotaʻiga fefaʻatauaʻiga ma fefaʻatauaʻiga faʻaleaganuu. O mea fai ipu omea teuteuina, aemaise lava, e maua ai se malamalamaaga i sitaili faʻa-tusiata ma mea e fiafia i ai le matagofie o aganuʻu eseese. Mo se faʻataʻitaʻiga, o mamanu lavelave o amphorae Eleni, faʻatasi ai ma a latou faʻaaliga o tala faʻasolopito, e ofoina atu ai ni vaaiga i le olaga faʻaagafesootai ma faʻalelotu o Eleni anamua.
Faʻataʻitaʻiga ma Fuafuaga i Taulaga
O toega o fausaga anamua ma fuafuaga o taulaga o ni molimau foi i mea na ausia e aganuu ma faatufugaga o sosaiete ua mavae. O le matagofie o piramiti a Aikupito, o fausaga matagofie o aqueducts a Roma, ma le faatulagaga faigata o aai o le Indus Valley e pei o Mohenjo-Daro ma Harappa o loo faaalia ai le tomai faatekinolosi ma le matagofie o lagona e iloa ai nei malo. O le suesueina o nei fausaga e fesoasoani i tagata suʻesuʻe i mea anamua e malamalama ai i le sosaiete faatulagaina ma galuega faalelotu po o galuega faatino o fale eseese.
Fa'aili ma Sauniga Fa'alemalu
O faiga o falelauasiga ma faatufugaga e fesoʻotaʻi i ai e maua ai se vaaiga tulaga ese i manatu o aganuu anamua e uiga i le oti ma le olaga a sau. O tuugamau, mea totino, ma faaputuga o tuugamau e masani ona i ai le tele o faamatalaga e uiga i le tulaga lautele, talitonuga, ma le faasinomaga faaleaganuu o le tagata ua maliu.
Tuugamau Aikupito
O tuugamau o Aikupito anamua, aemaise lava o tuugamau i le Vanu o Tupu, ua teuteuina i ni ata vali tetele o loo faaalia ai vaaiga mai le Tusi o e ua Maliliu ma le olaga i aso taitasi. O nei galuega taulima e le gata ina teuteu; sa talitonuina e fesoasoani e taiala le ua maliu i le olaga a sau. O oa na maua i tuugamau, mai teuga auro i sarcophagi ua valiina ma le matagofie, e faamamafaina ai tomai faatufugaga a tagata Aikupito ma le taua na latou tuuina i le malaga i le olaga a sau.
O Necropolis o Etruscan
O le aganu'u Etruscan, lea na manuia i le mea ua ta'ua nei o Italia a'o le'i tula'i mai Roma, na tu'ua ai ni tu'ugamau matagofie ua ta'ua o necropolises. O ata vali i totonu o nei tu'ugamau o lo'o fa'aalia ai tausamiga, siva, ma isi vaega o le soifuaga Etruscan, ma maua ai se fa'aaliga olaola o la latou aganu'u ma le fausaga fa'aagafesootai. O nei galuega taulima e fa'amamafaina ai talitonuga a Etruscan i le olaga a sau ma le fa'aauauina o fiafiaga fa'alelalolagi pe a mavae le oti.
Measina Faaleaganuu ma Faasao
E taua tele le sao o suʻesuʻega o mea anamua i le faasaoina o le tofi faaleaganuu, ma ia mautinoa ai o loo puipuia mo tupulaga o le lumanai ia mea tau faatufugaga ma aganuu ua ausia e tagata i aso ua mavae.
Puipuiga o le Nofoaga
E masani ona galulue fa'atasi tagata su'esu'e mea anamua ma tagata puipuia mea totino e puipuia nofoaga o mea anamua mai le fa'aleagaina o taimi, mea tau si'osi'omaga, ma le fa'alavelave a tagata. O lenei taumafaiga fa'atasi e fesoasoani e fa'atumauina le tulaga sa'o ma le moni o nofoaga fa'aleaganu'u, ma mafai ai ona fa'aauau pea su'esu'ega ma le talisapaia. O nofoaga e pei o Pompeii, ua fa'asaoina i lalo o le lefulefu o le mauga mu, e ofoina atu ai se ata o le olaga i aso faisoo i Roma anamua, e aofia ai ana faatufugaga, fausaga o fale, ma fuafuaga o taulaga.
Toe Faafoisia ma Mafaufauga Tau Amio
O le matata o suʻesuʻega o mea anamua e feagai foʻi ma mataupu tau amio e fesoʻotaʻi ma le tofi faʻaleaganuu, aemaise lava le toe faʻafoʻiina atu o meafaitino. O le tele o meafaitino o loʻo teuina i falemataʻaga i le lalolagi atoa na maua i le vaitaimi o pulega faʻakolone ma pulega faʻaemperia. O suʻesuʻega o mea anamua i aso nei e taumafai e faʻafetaiaʻia nei faʻaletonu faʻasolopito e ala i le galulue agai i le toe faʻafoʻiina atu o meafaitino faʻaleaganuu i o latou atunuʻu na afua mai ai. O lenei mea e faʻailoa ai le taua o nei meafaitino i faʻasinomaga faʻaleaganuu ma le tofi o tagata e tatau ona latou auai i ai.
iʻuga
E fesoʻotaʻi vavalalata le suʻesuʻega o mea anamua ma faatufugaga, ma e faʻamauoa ai lo tatou malamalama i le isi. E ala i le suʻesuʻeina ma le faʻaeteete o mea tuai, fausaga, ma ituaiga faatufugaga, e faʻamalamalamaina ai e le au suʻesuʻe mea anamua le lavelave o aganuʻu ua mavae, ma faʻamalamalamaina ai faʻaaliga faatufugaga e faʻamatalaina ai. A o tatou faʻaauau pea ona faʻaalia ma faʻasaoina toega o le talafaasolopito o tagata, tatou te faʻalauteleina lo tatou talisapaia o le tamaoaiga o aganuʻu na faʻatulagaina ai lo tatou lalolagi, ma faʻamamafaina ai sootaga e le uma i le va o faatufugaga, aganuʻu, ma le poto masani o tagata.