A'oa'oga o Fesoota'iga Fa'avaomalo

A'oa'oga o Fesoota'iga Fa'avaomalo: Su'esu'eina o Fa'avae o Mafaufauga Fa'apolokiki Fa'alelalolagi

I le suʻesuʻega o fegalegaleaiga faavaomalo, o aʻoaʻoga faavae e maua ai se faavae taua mo le malamalama i le fenumiai faigata o loʻo pulea ai fegalegaleaiga i le va o setete, tagata e le o ni setete, ma faʻalapotopotoga faavaomalo. A o faʻateleina le fesoʻotaʻi o le lalolagi ma faʻateleina le lavelave o luʻitau faalelalolagi, o le malamalama i nei aʻoaʻoga faavae e faʻateleina le taua. O lenei tusiga o le a talanoaina ai ni aʻoaʻoga autu i fegalegaleaiga faavaomalo: Realism, Liberalism, Constructivism, Marxism, ma Critical Theory, o aʻoaʻoga taʻitasi e ofoina atu ai se auala tulaga ese e iloilo ai mea tutupu faavaomalo.

Moni: Manaoga ma le Pule

O le Realism o se tasi o aʻoaʻoga tuai i fegalegaleaiga faavaomalo, e faʻamamafa ai le taua o setete o ni tagata autu ma le pule o le mea autu e aʻafia ai fegalegaleaiga i le va o setete. E tusa ai ma le au Realists, o le lalolagi faavaomalo o se malae vevesi e leai se pule tutotonu e pulea ai fegalegaleaiga i le va o setete. O setete e vaʻaia o ni tagata mafaufau lelei o loʻo sailia le faʻateleina o latou manaʻoga faʻaleatunuu, aemaise lava i tulaga o le saogalemu ma le pule.

O tagata lauiloa o lenei aʻoaʻoga o Thucydides, Machiavelli, ma Hobbes. I le tulaga faʻaonaponei, o igoa e pei o Hans Morgenthau, Kenneth Waltz, ma John Mearsheimer ua avea ma faʻailoga taua. Na finau Morgenthau o faiga faʻapolokiki faavaomalo o se tauiviga faifai pea mo le pule ma e le mafai ona faʻaaogaina amioga mama i totonu o le atunuʻu i le tulaga faʻavaomalo. Na finau Kenneth Waltz, faʻatasi ai ma lana aʻoaʻoga o le Structural Realism poʻo le Neo-Realism, o le fausaga o le faiga faʻavaomalo—e le o le natura o le tagata poʻo amioga a setete taʻitasi—e fuafua ai mamanu o amioga i fegalegaleaiga i le va o setete.

Liberalism: Galulue Faatasi ma Faalapotopotoga Faavaomalo

O le Liberalism, o se aʻoaʻoga e feteenai ma le realism, e sili atu ona faʻamoemoe i le gafatia mo le galulue faʻatasi faʻavaomalo ma le matafaioi a faʻalapotopotoga faʻavaomalo. E talitonu Liberalism e le gata ina aʻafia fegalegaleaiga faʻavaomalo e feeseeseaiga, ae faʻapea foʻi i le galulue faʻatasi ma le fefaʻalagolagomaʻi. E le na o malo ni tagata taua; o tagata e le o ni malo e pei o faʻalapotopotoga faʻavaomalo, faʻalapotopotoga tetele, ma faʻalapotopotoga e le o ni malo e iai foʻi a latou matafaioi taua.

O tagata autū i lenei agaifanua e aofia ai John Locke, Immanuel Kant, ma Woodrow Wilson. I le seneturi lona 20, na faʻalauteleina atili ai lenei aʻoaʻoga e tusitala e pei o Karl Deutsch, Robert Keohane, ma Joseph Nye. Na faʻalauiloa e Keohane ma Nye le manatu o le "Complex Interdependence," lea e taʻu mai ai i le lalolagi faʻaonaponei, o mataupu tau tamaoaiga, faʻapolokiki, ma agafesootai e fesoʻotaʻi vavalalata, ma fausia ai se siosiomaga e sili atu ona lelei mo le galulue faʻatasi ma le filemu. O faʻalapotopotoga faʻavaomalo e pei o le UN, le WTO, ma le IMF ua manatu e iai se sao taua i le faʻatalanoaina o feeseeseaiga ma le faʻafaigofieina o le galulue faʻatasi i le va o malo.

Fa'atulagaina o Mea: Fa'asinomaga ma Tulaga Masani Fa'aagafesootai

Na tulaʻi mai le Constructivism o se tali atu i le finauga loloto i le va o le realism ma le liberalism i le faaiuga o le 20 seneturi. O lenei aʻoaʻoga e faʻamamafa ai o le mea moni faavaomalo e faʻatulagaina e manatu, faasinomaga, ma tu ma aga faʻaagafesootai. E talitonu tagata Constructivism o le fausaga o le faiga faavaomalo e faʻatulagaina e fegalegaleaiga ma lagona i le va o tagata fai, e le gata i malosiaga faaletino ma le pule.

Na taʻua ma le manino e Alexander Wendt, o se tasi o tagata e sili ona lauiloa i le faʻavaeina o mea, “o le anarchy o le mea lea e faia ai e setete,” ma faʻamamafa ai e leai se fausaga anarchic totino i totonu o le faiga faavaomalo. E tusa ai ma Wendt ma isi tagata e faʻavaeina mea, o tu ma aga masani ma faasinomaga o loʻo umia e setete ma isi tagata faatino e fuafua ai mamanu o amioga i fegalegaleaiga faavaomalo. Mo se faʻataʻitaʻiga, o tu ma aga masani o aia tatau a tagata soifua ua faʻateleina ona iloa i le lalolagi atoa ua suia ai amioga a setete e uiga i le taulimaina o latou lava tagatanuu.

Marxism: Le Lē Tutusa o le Tamaoaiga ma le Imperialism

O le Marxism i fegalegaleaiga faavaomalo ua suia ai le taulaiga mai feeseeseaiga o le pule i le va o setete i le felagolagomaʻi o vasega ma le le tutusa o le tamaoaiga o le lalolagi. O lenei talitonuga e faavae i luga o galuega a Karl Marx, o le na finau o le tamaoaiga o le faavae lea o fausaga lautele ma faaupufai uma. E talitonu Marxists i fegalegaleaiga faavaomalo o le tamaoaiga o le lalolagi e mafua ai le le tutusa o loo i lalo o le tele o feeseeseaiga faavaomalo.

O Immanuel Wallerstein, faatasi ai ma lana aʻoaʻoga o Faiga o le Lalolagi, o se tasi o tagata autu na faalauteleina mafaufauga a Marx i le lalolagi faavaomalo. Na faamatalaina e Wallerstein le lalolagi o se faiga faakapitalisi e le tutusa, lea e faaaogaina ai e atunuu autu atunuu tuaoi. O feeseeseaiga ma le le mautu na vaaia o ni taunuuga tuusao o lenei faaaogaina o le tamaoaiga. E ese mai ia Wallerstein, o tagata e pei o Antonio Gramsci ma lana aʻoaʻoga o le pule faaleaganuu na faia foi ni sao taua, aemaise lava i le malamalama i le auala e mafai ai e le talitonuga faakapitalisi ona sosolo ma faatuina o ia lava i le faatulagaga faavaomalo.

Teori Fa'itio: Sailia o le Sa'olotoga ma le Suiga

O le A'oa'oga Fa'itio i fegalegaleaiga fa'ava-o-malo, e masani ona fesoota'i ma le A'oga Frankfurt, e amata i le sini o le faitioina ma le suia o le fa'atulagaga fa'ava-o-malo o lo'o iai nei. E teena ai manatu fa'avae o le moni ma le sa'olotoga, ma finau mai o nei a'oa'oga e masani ona talia le tulaga o lo'o iai nei ma e le lava le faitioina o le malosi o le pulega ma le fa'amasinoga le tonu i le lalolagi atoa.

O Robert Cox, o se tasi o tagata taʻutaʻua i le aʻoaʻoga faitio i fegalegaleaiga faavaomalo, na ia taʻua ma le lauiloa e faapea, "o le aʻoaʻoga e mo se tasi ma mo se faamoemoega." O lenei mea e faʻaalia ai o aʻoaʻoga uma lava e iai a latou lava faʻaituau ma mea e fiafia i ai. O Cox ma isi tagata faitio e saili e faʻamalosia vaega ua faʻasauāina ma lagolagoina ni suiga sili atu ona tutusa i le va fealoaʻi, faaupufai, ma le tamaoaiga. O le aʻoaʻoga faitio e faʻamamafaina le taua o le saʻolotoga o se sini autu ma faʻamalosia ai suiga faʻatulagaina i le faiga faavaomalo.

I'uga

O mataupu faavae o sootaga faavaomalo e maua ai ni faavae taua mo le malamalama i le faigata o le lalolagi faavaomalo. O le Realism, faatasi ai ma lona taula’iga i le pule ma le saogalemu, o le Liberalism, faatasi ai ma lona talitonuga i le galulue faatasi faavaomalo ma faalapotopotoga, o le Constructivism, faatasi ai ma lona faamamafa i tu ma aga masani ma faasinomaga lautele, o le Marxism, faatasi ai ma lana faitioga i le le tutusa o le tamaoaiga, ma le Critical Theory, faatasi ai ma lana tuleia mo suiga ma le saolotoga, e ofoina atu uma ni malamalamaaga taua mo le iloiloina o mea tutupu i le lalolagi.

E ui i o latou talitonuga eseese ma le taulaʻiga, o aʻoaʻoga taʻitasi e maua ai meafaigaluega mo le malamalama i vaega eseese o fegalegaleaiga faʻavaomalo. I le tuʻufaʻatasia o malamalamaaga mai nei aʻoaʻoga, e mafai ona tatou maua se malamalamaga sili atu ona mauoa ma sili atu ona lavelave i se lalolagi o loʻo suia. I le avea ai ma tagata atamamai, tagata faia tulafono, poʻo tagata masani e fiafia i fegalegaleaiga faʻavaomalo, o se malamalamaga loloto i nei aʻoaʻoga e mafai ona fesoasoani ia i tatou e le gata ina faʻamatalaina mea tutupu i le lalolagi ae ia sailia foʻi auala i se lalolagi e sili atu ona amiotonu ma filemu.

Taofi faamatalaga