Malamalama i Sootaga Faavaomalo i se Tulaga Faavaomalo
Pendahuluan
O fegalegaleaiga faavaomalo o se matāʻupu suʻesuʻe e aofia ai fegalegaleaiga i le va o malo, faʻalapotopotoga faavaomalo, kamupani tetele ma isi tagata e le o ni malo. I le vaitaimi o le lalolagi atoa, ua matua faʻateleina le taua o le malamalama i fegalegaleaiga faavaomalo, aua o faʻaiuga ma mea tutupu faavaomalo e iai sona aafiaga e le mavavaeeseina i le soifua manuia ma le saogalemu o tagata o le lalolagi. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina loloto ai le faʻauigaga o fegalegaleaiga faavaomalo, o aʻoaʻoga autū, ma lona taua i se tulaga faavaomalo.
Malamalama i Sootaga Faavaomalo
E mafai ona fa'amatalaina Sootaga Fa'ava-o-malo (IR) o le su'esu'ega lea o sootaga fa'apolokiki, tamaoaiga, ma agafesootai i le va o malo , fa'apea fo'i ma le matafaioi a i latou e le o ni malo i nei faiga. E tusa ai ma tagata atamamai e pei o Hans Morgenthau, o sootaga fa'ava-o-malo o le su'esu'ega lea o tauiviga mo le pule i le va o malo, lea e fa'atatau muamua lava i le ausiaina o lo latou saogalemu fa'ale-atunu'u ma mea e fiafia i ai.
O lenei manatu e lē gata i fegalegaleaiga i le va o malo, ae aofia ai foʻi faʻalapotopotoga faʻavaomalo e pei o Malo Aufaatasi (UN), faʻalapotopotoga tau tupe faʻavaomalo e pei o le Faletupe o le Lalolagi, NGO, faʻalapotopotoga faavaomalo, ma isi vaega lagolago. O mea tutupu e pei o taua, fefaʻatauaʻiga, faiga faʻava-o-malo, suiga o le tau, ma faiga faatupu faalavelave o nisi ia o autu autu o loʻo suʻesuʻeina i fegalegaleaiga faʻavaomalo.
A'oa'oga o Fesoota'iga Fa'avaomalo
I le malamalama i fegalegaleaiga faavaomalo, ua atiaeina ai ni aʻoaʻoga eseese e faamatala ai mea o loo tutupu. O nisi o aʻoaʻoga lauiloa e aofia ai:
1. Fa'ata'ita'iga Moni
O le Realism o se tasi o aʻoaʻoga masani ma sili ona taatele i le suʻesuʻeina o fegalegaleaiga faavaomalo. E tusa ai ma le realism, o setete o tagata autu ia, ma o fegalegaleaiga faavaomalo e matua le pulea ona e leai se pulega. E galulue ma le mafaufau lelei setete e tulituliloa o latou lava manaoga, aemaise lava le saogalemu ma le ola. O le faʻaaogaina o le malosi faamiliteli e masani ona manatu i ai o le auala autu lea e ausia ai nei sini.
2. Liberalism
O le Liberalism o se aʻoaʻoga e faʻamamafa ai le matafaioi a faʻalapotopotoga faʻavaomalo ma tulafono i le faʻafaileleina o le filemu ma le galulue faʻatasi i le va o malo. O lenei aʻoaʻoga e faʻamamafa ai le taua o faʻalapotopotoga e pei o Malo Aufaatasi ma faʻamasinoga faʻavaomalo i le foʻia o feeseeseaiga ma le faʻalauiloaina o le filemu. E talitonu le Liberalism e mafai e malo ona galulue faʻatasi e ausia sini masani e ala i talanoaga ma feutanaiga.
3. Faiga Fa'avae
O le Constructivism e fa'amamafaina ai le matafaioi o manatu, fa'asinomaga, tu ma aga masani, ma aganu'u i le fa'atulagaina o fegalegaleaiga fa'avaomalo. E tusa ai ma le constructivism, o le mea moni fa'avaomalo e le o se mea faitino atoatoa, ae e fa'atulagaina e manatu ma fa'atulagaga fa'aagafesootai. O i latou e lagolagoina lenei a'oa'oga e finau mai o suiga i le auala e va'ai ai setete ma isi tagata fa'atino i le lalolagi e mafai ona o'o atu ai i suiga taua i fegalegaleaiga fa'avaomalo.
4. Fa'a-Marxism
O le Marxism, i le tulaga o fegalegaleaiga faavaomalo, e taulaʻi i itu tau tamaoaiga ma le malosiaga o vasega i le fuafuaina o fegalegaleaiga i le va o setete. O lenei aʻoaʻoga e faʻamamafa ai o le tamaoaiga faʻavaomalo ma le vasega pule (bourgeoisie) e pulea le fausaga faavaomalo, ma e masani ona i ai atunuu tau atiaʻe i se tulaga le lelei. E tusa ai ma lenei manatu, o le tauiviga a vasega faʻavaomalo o le ki lea i le malamalama ma le suia o le fausaga faavaomalo.
O le Taua o Fegalegaleaiga Faavaomalo i se Tulaga Faavaomalo
1. Puleaina o Feteenaiga ma le Faalauiloaina o le Filemu
O se tasi o sini autū o le suʻesuʻeina o fegalegaleaiga faavaomalo o le malamalama ma le puleaina o feeseeseaiga i le va o malo ma le faʻalauiloaina o le filemu. I le suʻesuʻeina o talafaasolopito, faiga faʻapolokiki, ma isi mea e aʻafia ai fegalegaleaiga i le va o malo , e mafai ai e tagata atamamai ona atiina ae ni fuafuaga e puipuia ai taua ma foia ai feeseeseaiga o loʻo faʻaauau pea.
2. Fa'ateleina le Galulue Fa'atasi i le Tamaoaiga
I le vaitaimi o le lalolagi atoa, e fesoʻotaʻi atunuu i fefaʻatauaʻiga, tupe teufaafaigaluega, ma le tamaoaiga. O le suʻesuʻeina o fegalegaleaiga faavaomalo e fesoasoani i atunuu e malamalama i aogā o le galulue faʻatasi tau tamaoaiga ma le auala e faʻateleina ai na aogā. Mo se faʻataʻitaʻiga, o maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto e pei o le NAFTA poʻo le TPP ua mamanuina e faʻateleina ai fefaʻatauaʻiga ma tupe teufaafaigaluega i le va o atunuu auai, ma iu ai ina faʻaleleia atili ai le manuia tau tamaoaiga.
3. Tali atu i Luʻitau o le Lalolagi
O loʻo feagai le lalolagi i le taimi nei ma luʻitau eseese o le lalolagi e pei o suiga o le tau, faiga faatupu faalavelave, femalagaaiga tetele, faʻamaʻi pipisi, ma solitulafono faavaomalo. O le suʻesuʻeina o fegalegaleaiga faavaomalo e maua ai ni malamalamaaga ma meafaigaluega e tali atu ai ma le lelei i nei luʻitau e ala i le galulue faʻatasi faavaomalo. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le taulimaina o le faʻavevela o le lalolagi e manaʻomia ai le galulue faʻatasi i le va o atunuʻu tetele ma atunuʻu tau atiaʻe e faʻaitiitia ai le faʻasaʻolotoina o kasa faʻavevela ma faʻaaogaina ni faiga faʻavae e sili atu ona gafataulimaina.
4. Fausiaina o Sootaga Fa'ava-o-malo
O mafutaga fa'ava-o-malo lelei i le va o atunuu o le faavae lea o le mautu fa'avaomalo. O le malamalama i mataupu faavae ma faiga fa'avae o faiga fa'ava-o-malo, e mafai ai e atunuu ona atiina ae ni mafutaga e aoga mo itu uma e lua ma puipuia ai le fa'atupula'ia o feeseeseaiga. E le gata i lea, e fesoasoani fo'i faiga fa'ava-o-malo i le feutaga'iga o maliega fa'ava-o-malo e pulea ai mea uma mai fefa'ataua'iga i mataupu tau aia tatau a tagata.
5. Fa'ateleina le Malamalamaaga Fa'aleaganuu
E taua fo'i fegalegaleaiga fa'ava-o-malo i le fa'aleleia atili o le malamalama'aga fa'ale-aganu'u. Ua fa'alauteleina le feso'ota'iga o le lalolagi i le lalolagi atoa, ae o eseesega fa'ale-aganu'u e mafai lava ona avea ma puna o feeseeseaiga. O le su'esu'eina o fegalegaleaiga fa'ava-o-malo e mafai ai e tagata ona malamalama i tulaga fa'atauaina, aganu'u, ma faiga masani a aganu'u eseese, ma iu ai ina fa'alauiloa ai le onosa'i ma le talisapaia o le eseesega.
I'uga
O fegalegaleaiga faavaomalo o se matāʻupu taua ma lavelave o suʻesuʻega e aofia ai vaega eseese o le olaga i le lalolagi. Mai le puleaina o feeseeseaiga ma le faʻalauiloaina o le filemu, i le faʻaleleia atili o le galulue faʻatasi tau tamaoaiga ma le tali atu i luʻitau o le lalolagi, e taua tele fegalegaleaiga faavaomalo i le faʻatulagaina o lo tatou lalolagi. Faatasi ai ma ona aʻoaʻoga ma auala eseese, e ofoina atu e fegalegaleaiga faavaomalo se faʻavae mo le malamalama ma le faʻaosofiaina o suiga o le lalolagi. E ala i se malamalamaga sili atu i fegalegaleaiga faavaomalo, e mafai ona tatou galulue agai i se lalolagi e sili atu le filemu, tonu, ma le manuia.