Sootaga Faavaomalo i le va o Initonesia ma Isi Atunuu
O Initonesia, o le atunuʻu o atumotu aupito tele i le lalolagi o loʻo i le va o le Vasa Initia ma le Pasefika, e iai sona sao taua i le faʻagasologa o fegalegaleaiga faʻavaomalo. Faatasi ai ma le faitau aofaʻi e silia ma le 270 miliona, o Initonesia o le atunuʻu lona fa e sili ona toʻatele tagata i le lalolagi ma le atunuʻu lona tolu e sili ona tele i le malo faatemokalasi. Ua vave ona atinaʻe fegalegaleaiga faʻavaomalo a Initonesia talu mai lona folafolaina o le tutoʻatasi i le 1945. E ala i le tele o mafutaga, maliega, ma galulue faʻatasi, ua manuia ai Initonesia i le faʻatuina o ni mafutaga e aogā mo itu uma e lua ma le tele o isi atunuʻu. O lenei tusiga o le a iloiloina loloto ai pe faʻapefea ona faʻavaeina ma atiina ae fegalegaleaiga faʻavaomalo a Initonesia ma isi atunuʻu i le taimi nei.
Talafaasolopito o Fegalegaleaiga Faavaomalo a Initonesia
Na amata le atinaʻeina o fegalegaleaiga faavaomalo a Initonesia ina ua maeʻa ona faalauiloa e le atunuu lona tutoatasi i le aso 17 o Aokuso, 1945. I uluai tausaga, sa taulaʻi atu Initonesia i le mauaina o le aloaia mai isi atunuu e ala i faiga faapolokiki. O le uluai aloaia na sau mai Aikupito i le 1947. Na sosoo ai ma le tele o aloaia mai isi atunuu, ma mulimuli ane, na gauai atu Netherlands i le pule silisili ese a Initonesia i le aso 27 o Tesema, 1949.
O le talafaasolopito fa'ava-o-malo a Initonesia ua fa'ailogaina fo'i i lona sao taua i le Non-Aligned Movement, lea na fa'amoemoe e fa'atumauina se tulaga le mautonu i le lotolotoi o feeseesea'iga o le Cold War i le va o le Western bloc na ta'ita'ia e le Iunaite Setete ma le Eastern bloc na ta'ita'ia e le Soviet Union. I le Konafesi a Asia-Aferika i le 1955 i Bandung, na amataina ai e Initonesia, fa'atasi ai ma Initia, Aikupito, Ghana, ma isi atunu'u, fa'avae o le Non-Aligned Movement.
ASEAN: O se Poutū Autū o le Galulue Fa'atasi Fa'aitulagi
O se tasi o vaega autū o le va fealoa’i ma le mautu a Initonesia o le itulagi o Asia i Sautesasae. I le 1967, na faavaeina ai e Initonesia, faatasi ai ma Taialani, Malasia, Sigapoa, ma Filipaina, le Asosi o Atunuu Asia i Sautesasae (ASEAN). O le ASEAN o le faavae autū lea a Initonesia mo le galulue faatasi tau tamaoaiga, faaupufai, ma le saogalemu i le itulagi.
I le avea ai ma se tasi o sui faavae o le ASEAN, o loʻo i ai se sao taua a Initonesia i le faʻalapotopotoga. O loʻo taumafai Initonesia e faʻatuina le ASEAN o se Sone o le Filemu, Saolotoga, ma le Lē Faaituau (ZOPFAN). O le manuia faʻava-o-malo a Initonesia i le ASEAN o loʻo atagia mai i lana matafaioi o se tagata e fesoasoani i feeseeseaiga e aofia ai atunuʻu o loʻo avea ma sui auai ma le faʻalauiloaina o le tuʻufaʻatasia o le tamaoaiga e ala i le ASEAN Economic Community (AEC).
Sootaga ma Atunuu Tetele
Amerika Amerika
Ua manuia le mafutaga a Initonesia ma le Iunaite Setete talu mai le tutoatasi. O le Iunaite Setete o se tasi o paaga tau fefaatauaiga autu a Initonesia ma o se punaoa o tupe teufaafaigaluega mai fafo. Ua faamalosia atili le mafutaga i le va o atunuu e lua ona o le galulue faatasi i le vaegaau, aoga, ma le soifua maloloina. O polokalame e pei o le Fulbright Scholarship ma le USAID o ni faataitaiga manino ia o lenei paaga.
ōmea
Ua i ai ni taimi ua lelei ma ni taimi ua leaga i le va o Initonesia ma Saina. Peita’i, talu mai le toe fa’atuina o va fealoa’i fa’ava-o-malo i le 1990, ua fa’amalosia atili ai le galulue fa’atasi i le va o atunu’u e lua, aemaise lava i le vaega o le tamaoaiga. Ua avea Saina ma pa’aga fefa’ataua’iga tele a Initonesia ma o lo’o fa’atupeina tele tupe i galuega tau atina’e e ala i lana Belt and Road Initiative. Peita’i, o lo’o feagai lenei va fealoa’i ma lu’itau, aemaise lava i tagi fa’alotoifale i le Sami i Saute o Saina.
Iapani
Ua leva ona avea Iapani ma se tasi o paaga sili ona taua a Initonesia. O tupe teufaafaigaluega a Iapani i vaega o taavale, gaosiga, ma atinae tetele ua tele sona sao i le atinaeina o le tamaoaiga o Initonesia. E le gata i lea, o fesoasoani faatekinolosi ma le galulue faatasi i aoaoga ma aoaoga ua fesoasoani foi i le faaleleia atili o le gafatia o punaoa faaletagata a Initonesia.
Galulue Fa'atasi a le Lalolagi
E ese mai i le ASEAN, o loʻo galue malosi foʻi Initonesia i faʻalapotopotoga faʻavaomalo eseese e pei o Malo Aufaatasi (UN), le Faʻalapotopotoga o Fefaʻatauaʻiga a le Lalolagi (WTO), le Faʻalapotopotoga o le G20 mo Galuega Faʻatasi a Isalama (OIC), ma le G20. O le avea ai o Initonesia ma sui auai o le G20, mo se faʻataʻitaʻiga, ua maua ai e le atunuʻu le avanoa e auai ai i le faia o faʻaiuga faʻavaomalo i mataupu tau tamaoaiga ma tupe.
I le avea ai ma sui auai o Malo Aufaatasi, ua auina atu e Initonesia le tele o 'autau e tausia le filemu i misiona a le UN i atunuu eseese. O se vaega lea o le tautinoga a Initonesia i le faatumauina o le filemu ma le saogalemu faavaomalo.
Luʻitau ma Faʻamoemoega i le Lumanaʻi
E ui i le tele o ana ausia, ae o loo feagai pea Indonesia ma le tele o luitau i ana sootaga faavaomalo. O mataupu e pei o le suiga o le tau, faiga faatupu faalavelave, puipuiga o aia tatau a tagata, ma femalagaaiga e manaomia ai le gauai faapitoa i faiga faapolokiki a Indonesia. E le gata i lea, o le tauvaga faapolokiki i le itulagi o Asia ma le Pasefika, aemaise lava i le va o le Iunaite Setete ma Saina, e manaomia ai le faaeteete ma le faautauta i gaioiga faapolokiki.
E manuia le lumanaʻi mo fegalegaleaiga faavaomalo a Initonesia pe afai e mafai e le atunuu ona faʻaaogaina lona tulaga o se malosiaga tele tau tamaoaiga ma le faitau aofaʻi. O le faʻalauteleina o le tamaoaiga, le faʻateleina o le gafatia faʻatekonolosi, ma aʻoaʻoga o ni mea taua ia i le avea ai o Initonesia ma se tagata taʻalo sili atu ona malosi i le lalolagi atoa.
I'uga
O fegalegaleaiga faavaomalo a Initonesia ma isi atunuu o loʻo atagia mai ai lona tautino atu e faia se sao taua i le tausia o le filemu, saogalemu, ma le manuia o le lalolagi. Talu mai lona tutoatasi, ua faatuina e Initonesia ni sootaga faavaomalo eseese e aoga mo itu uma e lua ma le tele o atunuu, i le itulagi ma le lalolagi atoa. E ala i lona auai i le ASEAN ma isi faalapotopotoga faavaomalo eseese, o loo faaauau pea ona taumafai Initonesia e fausia se galulue faatasi vavalalata ma sili atu ona lelei i vaega eseese.
I le feagai ai ma luʻitau o loʻo iai nei ma le faʻaaogaina o avanoa uma e tulaʻi mai, ua tele le gafatia o Initonesia e faʻaleleia atili ai lona sao i le tulaga faavaomalo. O taumafaiga faʻava-o-malo faifai pea ma se faiga faʻavae faʻavaomalo e fetuʻunaʻi e taua tele mo Initonesia e faʻatumauina ma faʻaleleia atili ai ana sootaga ma isi atunuu. O le malaga ma le faʻagasologa lea o sootaga faavaomalo ua amataina e Initonesia, e le gata o loʻo atagia mai ai tulaga faʻale-atunuʻu ae faʻapea foʻi ma sao taua i le filemu ma le manuia o le lalolagi.