Te Whakaaro Whaiaro me te Tuakiri Hapori i roto i te Hapori
Ko te hapori pāpori te pūtaiao e ako ana i te whanaungatanga i waenga i te takitahi me te hapori. Ko tētahi o ngā kaupapa matua o te hapori pāpori ko te ariā-whaiaro me te tuakiri pāpori. He mea nui ēnei e rua ki te mārama ki te taunekeneke a te takitahi me tōna taiao pāpori. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga te ariā-whaiaro, te tuakiri pāpori, me ngā ariā me ngā tirohanga e pā ana ki ēnei ariā.
Te Whakaaro Whaiaro i roto i te Hapori
Ko te ariā-whaiaro e pā ana ki te tirohanga a te tangata ki a ia anō. Kei roto i tēnei ko te mārama ki a rātou anō, ki ō rātou āhuatanga, me te āhua o ā rātou whanonga i roto i ngā āhuatanga rerekē. He maha ngā wā ka kiia te ariā-whaiaro he mea nui ki te wheako tangata, ā, he mea nui ki te hanga i ngā whanonga takitahi.
Te Hanganga o te Whakaaro-ā-Iho
Kāore te whakaaro whaiaro e pumau; ka whanake puta noa i te ao. Anei ētahi o ngā āhuatanga matua e awe ana i te hanganga o te whakaaro whaiaro:
1. Te Whakawhanaungatanga: He mea nui te tukanga whakawhanaungatanga ki te whakawhanake i te ariā whaiaro. Ka whai wāhi te whānau, ngā hoa, te kura, ngā pāpāho, me ētahi atu āpiha whakawhanaungatanga ki te tirohanga a te tangata ki a ia anō.
2. Te Taunekeneke Hapori: Ko te ariā o te Taunekeneke Tohu, i whakawhanakehia e George Herbert Mead, e kī ana ko te ariā whaiaro ka hangaia mā te taunekeneke hapori. Ka mārama tātou ko wai tātou mā te mātakitaki i te āhua o te whanonga me te tauhohenga mai a ētahi atu ki a tātou.
3. Te Whakaaroaro-ā-Whaiaro: Ko te tukanga whakaaroaro-ā-whaiaro te huarahi e aromatawai ai, e mārama ai hoki te tangata ki a ia anō. Kei roto ko te whakaaroaro me te aromatawai i ngā mahi me ngā kare ā-roto o te tangata.
Ngā Ariā e Pā Ana ki te Whakaaro-ā-Whaiaro
Ko ētahi ariā nui e pā ana ki te ariā whaiaro ko:
1. Ariā Whaiaro Karāhe Tirotiro: Nā Charles Horton Cooley i whakawhanake te ariā o te "whaiaro karāhe tirotiro," e kī ana ko te whakaaro whaiaro o te tangata e ahu mai ana i te tirohanga a ētahi atu ki a rātou. E toru ngā taahiraa o tēnei tukanga: ka whakaarohia e tātou te āhua o tātou ki ētahi atu, ka whakaarohia e tātou te tirohanga a ētahi atu ki tō tātou āhua, ā, ka whakawhanakehia e tātou ngā kare ā-roto mō tātou anō i runga i ēnei whakatau.
2. Ariā Tuakiri Hapori: I whakaaro a Henri Tajfel rāua ko John Turner ko te ariā whaiaro o te tangata takitahi ka hangaia nuitia e tōna urunga ki roto i ngā rōpū pāpori. Ko te tuakiri pāpori e kapi ana i ngā āhuatanga o te tangata e ahu mai ana i tōna urunga ki roto i ngā rōpū pāpori, pērā i te whānau, te iwi, te whakapono, te whakahaere rānei.
Tuakiri Hapori i roto i te Hapori
Ko te tuakiri pāpori e pā ana ki te āhua o te tautuhi a te tangata i a ia anō i runga i tō rātou mema i roto i ngā rōpū pāpori rerekē. Ka hangaia tēnei tuakiri mā roto i ngā taunekeneke pāpori, ā, he huarahi tēnei hei whakarato i te tikanga me te aronga i roto i te oranga o te tangata.
Ngā Wāhanga o te Tuakiri Hapori
He maha ngā wāhanga matua o te tuakiri pāpori:
1. Te Mema Rōpū: E pā ana tēnei ki ngā rōpū pāpori e whai mema ana te tangata, pērā i te whānau, ngā hoa, te rōpū mahi, te rōpū whakapono, te iwi rānei.
2. Te Tautuhi Rōpū: Kei roto i tēnei ko te taumata o te herenga kare ā-roto me te wairua hononga o te tangata ki tētahi rōpū motuhake.
3. Te Mana o te Rōpū: E pā ana tēnei ki te nui o te awe o ngā tikanga, ngā uara me ngā whakapono o te rōpū ki te tuakiri pāpori o te tangata.
Ngā Āhuatanga o te Tuakiri Hapori
He hihiri te tuakiri pāpori, ā, ka taea te huri i roto i te wā. Ko ētahi o ngā āhuatanga e awe ana i ngā huringa o te tuakiri pāpori ko:
1. Ngā Huringa o ngā Mema Rōpū: Ka pāngia te tuakiri pāpori o te tangata e ngā huringa o te tūnga mema, pērā i te neke ki tētahi hapori hou, te whakarerekē rānei i te tūnga marena.
2. Ngā Wheako Whaiaro: Ka taea e ngā wheako nui o te ao, pērā i te mātauranga, te mahi, ngā huihuinga mamae rānei, te whakarerekē i te tirohanga a te tangata ki a ia anō me ōna tūranga pāpori.
3. Huringa Hapori: Ko ngā huringa i te taumata hapori, pērā i ngā hurihanga hapori, ngā huringa o ngā kaupapa here a te kāwanatanga, ngā huringa rānei o ngā tikanga ahurea, ka āhei hoki ki te awe i te tuakiri hapori o te tangata.
Ariā Tuakiri Hapori
Ko te Ariā Tuakiri Hapori tētahi o ngā ariā tino whai mana ki te mārama ki te tuakiri hapori. Nā Henri Tajfel rāua ko John Turner i whakauru mai i te tau 1979, e whakanui ana tēnei ariā ko te tautuhi a te tangata i a ia anō mā roto i tō rātou mema ki roto i ngā rōpū hapori, ā, he mahi nui tā ēnei rōpū ki te hanga i ngā whanonga me ngā waiaro o te tangata.
Te Tukanga Tautuhi Hapori
E whakaahua ana te Ariā Tuakiri Hapori i ngā tukanga e toru e whai pānga ana ki te tautuhi hapori:
1. Te Whakarōpūtanga Hapori: Ko te tukanga e whakarōpū ai ngā tāngata i a rātou anō me ētahi atu ki ngā kāwai rōpū. Ka taea te hanga i ēnei kāwai i runga i te iwi, te ira tangata, te tau, te whakapono, te mahi, me ētahi atu.
2. Te Tāutuhi Hapori: Ko te tukanga e tangohia ai e te tangata te tuakiri rōpū hei wāhanga o tō rātou ariā whaiaro. Kei roto i tēnei ko te tango i ngā tikanga, ngā uara, me ngā whanonga rōpū.
3. Whakataurite Hapori: Ko te tukanga e whakataurite ai ngā tāngata i tō rātou rōpū (roto i te rōpū) ki ētahi atu rōpū (ngā rōpū o waho). He maha ngā wā ka hua ake tēnei whakataurite i te whakaaro pōhēhē o roto i te rōpū, arā, ka titiro pai ake ngā tāngata ki tō rātou rōpū ki ētahi atu rōpū.
Ngā Huanga o te Tāutuhi Hapori
He maha ngā hua o te tautuhi pāpori, he pai, he kino hoki:
1. Te Kotahitanga o te Rōpū: Mā te whakawhanaungatanga ki tētahi rōpū ka nui ake ngā kare ā-roto o te kotahitanga me te piripono i waenga i ngā mema o te rōpū, ka taea hoki e ēnei te whakarei ake i te tautoko pāpori me te oranga ngākau.
2. Te Whakahāwea me te Whakahāwea: He maha ngā wā ka hua ake te whakahāwea ā-rōpū i ngā whakataurite pāpori, ā, ka taea hoki te whakahāwea i ngā rōpū o waho. Ka taea e tēnei te whakanui ake i te pakanga pāpori me te hē.
3. Te Pupuri i te Tūnga o nāianei: Ka taea hoki e ngā tuakiri pāpori te whai wāhi ki te pupuri i te kore taurite pāpori me te tūnga o nāianei, inā koa ka whai ngā rōpū matua ki te pupuri i tō rātou mana.
Te Taunekeneke i waenganui i te Whakaaro Whaiaro me te Tuakiri Hapori
He hononga tata te ariā whaiaro me te tuakiri pāpori. He wāhanga nui o te ariā whaiaro te tuakiri pāpori, ā, he maha ngā wā ka awehia te tirohanga a te tangata ki a ia anō e ō rātou whanaungatanga ki ngā rōpū pāpori.
I tētahi taha, ka taea e te whakaaro pai ki a ia anō te whakapakari i te tuakiri pāpori pai, me te ritenga kē. I tētahi atu taha, ka taea e te pakanga i waenga i ngā tuakiri pāpori rerekē te arahi ki tētahi raruraru tuakiri, ka pāngia ai te tangata e te uaua ki te whakataurite i ō rātou tūranga me ō rātou tuakiri.
Whakamutunga
Ko te ariā whaiaro me te tuakiri pāpori he mea nui e rua hei mārama ki ngā whanonga tangata i roto i te horopaki pāpori. Mā te whakahoahoa me te taunekeneke pāpori, ka whakawhanakehia e te tangata ngā ariā whaiaro hei ārahi i ā rātou mahi me ngā whanaungatanga ki ētahi atu. He mea nui te tuakiri pāpori ki te whakarato tikanga me te ahunga i roto i ngā oranga takitahi me te hanga i ngā whanaketanga rōpū i roto i te hapori.
Mā te mārama ki ngā ariā o te whaiaro me te tuakiri pāpori, ka taea e ngā tohunga pāpori te whakamārama pai ake i ngā āhuatanga pāpori pērā i te kotahitanga, te whakahāwea, te pakanga, me te huringa pāpori. I roto i te uaua o ngā taunekeneke pāpori, ka whakaratohia e ēnei ariā e rua he anga nui hei mārama ki te āhua o te taunekeneke, te urutau, me te tupu o tātou takitahi me ngā mema o te hapori.
