Te Tiakitanga o ngā Honu Moana i Initonīhia
Kupu Whakataki
Ko Initonīhia, he motu nui e neke atu ana i te 17,000 ngā moutere, kei reira ētahi o ngā momo koiora moana tino nui o te ao. I roto i ngā momo maha e noho ana i roto i ōna wai, he wāhi motuhake tō ngā honu moana. Ko ēnei kaiwhakatere moana onamata, kua neke atu i te 100 miriona tau te roa, he mahi nui tā rātou i roto i ngā pūnaha rauropi moana, mai i te pupuri i ngā moenga tarutaru moana hauora ki te tautoko i ngā toka korara ora. Ahakoa rā, kei te mōrearea tō rātou oranga i ēnei wā nā ngā mahi a te tangata. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga te hekenga whakamataku o ngā taupori honu moana i Initonīhia, ka tirohia ngā āhuatanga e whai wāhi ana ki tō rātou tiakitanga, ā, ka whakamāramahia ngā mahi kua mahia hei tiaki i a rātou.
Te Hiranga o ngā Honu Moana i roto i ngā Pūnaha Rauropi Moana
He wāhanga nui ngā honu moana o ngā pūnaha rauropi moana hauora, e mahi ana i ngā mahi hei pupuri i te taurite o te taiao. Hei tauira, ka kai ngā honu matomato (Chelonia mydas) i te tarutaru moana, ka noho poto, ka whakatairanga hoki i tōna tipu. He painga tēnei ki te taiao moana mā te whakatenatena i te noho mai o ngā momo e whakawhirinaki ana ki ngā moenga tarutaru moana hei wāhi whakatipu. Waihoki, ka kai ngā honu ngutu (Eretmochelys imbricata) i ngā hautai, ka ārai i a rātou kei hinga i ngā korara. Nō reira, ko te hekenga o ngā honu moana ka puta he pānga whakaheke, ka mutu ka heke te kanorau o te moana me te hauora o ngā pūnaha rauropi moana.
Ngā Tūraru ki ngā Taupori Honu Moana i Initonīhia
Tuhinga o mua
Nā te tere o te whanaketanga o te takutai moana o Initonīhia kua pakaru ngā wāhi kōhanga me ngā wāhi kai nui mō ngā honu moana. Ko ngā takutai moana, he mea nui mō te kōhanga, kei te hurihia hei wāhi hararei, hei hōtēra, me ētahi atu hanganga, ā, he iti noa ngā wāhi whānau haumaru mō ngā honu. Hei tāpiri, ko te parahanga takutai mai i ngā kirihou, ngā turuturu hinu, me ētahi atu poke ka whakaiti i te kounga o ngā takutai moana me ngā nohonga moana.
Te Hokohoko me te Tūkino Turekore
Ahakoa ngā parenga ture, kei te horapa tonu te hopu ture kore o ngā honu moana me ā rātou hua i Indonesia. Ka whaia ngā honu mō ō rātou mīti, angaanga, me ētahi atu wāhanga tinana, ka kitea ēnei i roto i ngā rongoā tuku iho, ngā mākete whakapaipai, me ngā ahumahi kai tauhou. He maha ngā wā ka kiia he kai reka ngā hua honu, ā, ka hauhaketia i roto i te nui, ka pā kino ki te angitu o te whakaputa uri o ngā taupori honu moana.
Ngā Hopu-ā-Taitara i roto i te Hī ika
Ko te hopu taha, arā, te hopunga ā-kore i ngā momo kāore i te whainga i roto i ngā mahi hī ika, he tūmomo mōrearea nui anō hoki tēnei ki ngā honu moana. He nui ngā mahi hī ika i roto i ngā wai o Initonīhia, ā, he maha ngā honu e mau ana i roto i ngā waka hī ika, ngā taura roa, me ngā kupenga tākihi. He maha ngā wā ka toremi ēnei honu i a rātou e mau ana i roto i ngā taputapu hī ika, ā, kāore e taea te puta ki runga mō te hau. Ehara i te mea ka mate wawe tonu ngā honu i te hopu taha, engari ka pā hoki ki ō rātou oranga mō te wā roa.
Huringa Huringa
He tūmomo mōrearea nui, ahakoa he uaua, te huringa āhuarangi ki ngā honu moana. Mā te pikinga o ngā taumata o te moana me te pikinga o te pāmahana ka ngaro ngā takutai e kōhanga ai, ka rerekē te ōwehenga ira tangata o ngā honu hou, ā, ka pā ki ngā ia moana e ārahi ana i ngā hekenga o ngā honu. Ka pāngia te whakatau ira tangata o ngā honu hou e te pāmahana teitei, ka whakararu i ngā taupori ki te maha nui o ngā uwha, ā, ka whakararu i te angitu o te whakatipuranga ā muri ake nei.
Nga Mahi Tiaki i Iniarangi
Tiaki Hapori
He mea nui te whai wāhi a te hapori mō te angitu o ngā mahi tiaki taiao. He maha ngā kaupapa ā-iwi i Initonīhia e whakamana ana i ngā hapori o te rohe ki te tiaki i ngā honu moana mā te mātauranga, ngā huarahi oranga pumau, me te whai wāhi tika ki ngā mahi tiaki taiao. Ko ngā kaihao ika o te rohe, e whai wāhi pinepine ana ki ngā hopunga taha, kua whakangungua, kua rite hoki ki ngā tikanga hī ika me ngā taputapu e pai ana mō ngā honu, hei āwhina i te whakaiti i ngā hopunga tūpono.
Ko tētahi tauira nui ko te kaupapa i whakahaerehia e ProFauna Indonesia, e whakauru ana i ngā hapori takutai ki te tiaki i ngā honu mā roto i ngā kaupapa mātauranga, te tirotiro haere, me te tiaki kōhanga. Mā te whakatipu i te wairua tiaki, ka whakarite ēnei kaupapa i ngā mahi tiaki pumau e whai hua ana mō ngā honu me te iwi.
Te Tiaki i nga Pae Kohanga
He mea nui te tiaki i ngā takutai kōhanga mō te tiaki i ngā honu. He maha ngā kaupapa puta noa i Initonīhia e aro ana ki te tiaki i ēnei nohonga nui mai i te whakaekenga a te tangata me te parahanga. Hei tauira, ko te Pokapū Tiaki me te Mātauranga Honu (TCEC) i Bali e mahi puku ana ki te tiaki i ngā wāhi kōhanga me te whakaora i ngā honu kua whara. Kua whakatūria ngā wāhi whakatupu uri hei whakatupu uri me te tiaki i ngā hua mai i ngā kaipahua me ngā kaipahua tūturu, kia nui ake ai ngā pi e tae atu ana ki te moana.
Te Ture me te Whakatinanatanga
Kua whakatinanahia e Initonīhia ngā ture me ngā whakaritenga maha e aro ana ki te tiaki i ngā honu moana, tae atu ki ngā aukati i te hokohoko me te whakamahi i ēnei momo. Heoi, he maha ngā wā ka araia te whakatinanatanga whai hua e te iti o ngā rauemi me te pirau. He mea nui te tautoko o te ao me te mahi tahi me ngā whakahaere kāwanatanga kore (NGO) hei whakapakari i ngā kaha whakatinanatanga. Ko te tirotiro tahi, te whakapakari kaha mō ngā tari whakatinana ture, me ngā whiu pakari mō ngā takahi ture he mahi nui hei whakapai ake i te tutuki i ngā ture me te aukati i ngā mahi ture kore.
Te Rangahau me te Aroturuki
He mea nui te rangahau pūtaiao me te aroturuki ki te mārama ki ngā whanonga o ngā honu moana, te whakamahinga o ngā nohoanga, me ngā whanaketanga o te taupori. Ko ngā kaupapa rangahau pēnei i ngā mea e whakahaerehia ana e te Marine Research Foundation (MRF) me te WWF Indonesia e whakarato ana i ngā raraunga whai hua hei whakamōhio i ngā rautaki tiaki. Hei tauira, ko te telemetry amiorangi e whai ana i ngā tauira hekenga o ngā honu, e whakarato ana i ngā māramatanga ki ngā nohoanga nui me ngā ara hekenga e hiahia ana kia tiakina.
Te Maaramatanga me te Maatauranga
He mea nui te whakapiki i te mōhiotanga o te marea mō te āhua o ngā honu moana hei kohi tautoko whānui mō ngā mahi tiaki taiao. Ko ngā kaupapa mātauranga e aro ana ki ngā kura, ki ngā hapori o te rohe, me ngā tūruhi e whakanui ana i te hiranga o ngā honu moana me ngā tūmomo mōrearea e pā ana ki a rātou. Ko ngā kaupapa pēnei i ngā mea e whakahaerehia ana e te Southeast Asian Archipelago Conservation (SEACON) e whakamahi ana i ngā pāpāho, ngā awheawhe, me ngā huihuinga hapori hei whakatairanga i te ahurea tiaki taiao me te oranga tonutanga.
Opaniraa
He wero maha ngā āhuatanga o te tiaki i ngā honu moana i Initonīhia, e hiahia ana kia kaha tonu, kia mau tonu hoki te mahi a ngā kāwanatanga, ngā NGO, ngā hapori ā-rohe, me te ao whānui. Ahakoa kua nui ngā mahi kua mahia, he mea nui tonu te whakapau kaha kia ora tonu ai ēnei kaiwhakatere moana onamata. Mā te whakakotahitanga o te tiaki i ngā nohoanga, te whai wāhi a te hapori, te whakatinanatanga pakari o ngā ture, me ngā rautaki pūtaiao, ka taea e Initonīhia te whakarite i tētahi heke mai e tupu ai ngā honu moana, me te pupuri i te hauora me te kanorau o ōna pūnaha rauropi moana utu nui mō ngā whakatipuranga e haere ake nei.