Izinga lokushisa nokushisa - izinkinga nezixazululo
1. Ku-thermometer X, izinga lokubanda kwamanzi lingama--30o kanye nephuzu lokubila lamanzi ku-90o. 60OX = ….. oC.
Kwaziwa:
Iphuzu lokubanda kwamanzi = -30o
Iphuzu lokubila kwamanzi = 90o
Kufunwa: 60oX = ….. oC
Isixazululo:
Esikalini se-Fahrenheit, izinga lokubanda kwamanzi lingu-32oF kanti iphuzu lokubila lamanzi lingu-212oF. Phakathi kwephuzu lokubanda kanye nephuzu lokubila, 212o - 32o = 180o.
Esikalini seCelsius, iphuzu lokubanda kwamanzi lingu-0oC kanti iphuzu lokubila lamanzi lingu-100oC. Phakathi kwephuzu lokubanda kanye nephuzu lokubila, 100o - 0o = 100o.
Esikalini se-X, iphuzu lokubanda kwamanzi lingu-30oI-X kanti iphuzu lokubila lamanzi lingu-90oX. Phakathi kwephuzu lokubanda kanye nephuzu lokubila, 90o – (-30o= = 90o 30 +o = 120o.
Shintsha isikali se-X sibe isikali se-Celsius:

2. Induku yensimbi efudunyezwa kusuka ku-30oOmkhulu C 80oC. Ubude bokugcina benduku ngu 115 cm. I-coefficient ye ukunwetshwa okuqondile is 3.10-3 oC-1. Bungakanani ubude bokuqala benduku yensimbi?
Kwaziwa:
Izinga lokushisa lokuqala (T1= = 30oC
Izinga lokushisa lokugcina (T2= = 80oC
Ushintsho lokushisa (ΔT) = 80oC - 30oC=50oC
I-coefficient yokwanda okuqondile (α) = 3.10-3 oC-1
Ubude bokugcina bensimbi (L) = 115 cm
Kufunwa: Ubude bokuqala benduku yensimbi (Lo)
Isixazululo:
Isibalo sokwanda okuqondile:
L=Lo + ΔL
L=Lo + α Lo ΔT
L=Lo (1 + α ΔT)
115 = Lo (1 + 3.10-3.50)
115 = Lo (1 + 150.10-3)
115 = Lo (1 + 0.15)
115 = Lo (1.15)
Lo = 115/1.15
Lo = 100cm
3. Ubude bokuqala benduku yethusi bungu 40 cm. Ngemva kokushisa, ubude bokugcina bethusi bungu-40.04 cm kanti izinga lokushisa lokugcina liyi- 80oC. Uma i-coefficient yokwanda okuqondile kwethusi ingu 2.0 x 10-5 oC-1, liyini izinga lokushisa lokuqala lenduku yethusi.
Kwaziwa:
Izinga lokushisa lokugcina (T2= = 80oC
Ubude bokuqala (Lo= 40cm
Ubude bokugcina (L) = 40.04 cm
Ukwanda kobude (ΔL) = 40.04 cm – 40 cm = 0.04 cm
I-coefficient yokwanda okuqondile (α) = 2.0 x 10-5 oC-1
Isixazululo: Izinga lokushisa lokuqala (T1)
Isixazululo;
Isibalo sokwanda okuqondile:
L=Lo + α Lo ΔT
L – Lo = α Lo ΔT
ΔL = α Lo ΔT
ΔL = α Lo (T2 - T1)
0.04 = (2.0 x 10-5)(40)(80 – T1)
0..04 = (80 x 10-5)(80 – T1)
0.04 = 0.0008 (80 – T1)
0.04 = 0.064 – 0.0008 T1
0..0008 T1 = 0.064 - 0.040
I-0.0008 T1 = 0.024
T1 = 30oC
4. Izinduku ezimbili zensimbi ezinobukhulu obufanayo kodwa izinhlobo ezahlukene, njengoba kuboniswe esithombeni esingezansi. Ukuqhuba kokushisa kwensimbi I = izikhathi ezine ukuqhubela kokushisa kwensimbi II. Liyini izinga lokushisa phakathi kwezinsimbi zombili?
Kwaziwa:
Ubukhulu bezinduku zombili buyafana.
Ukushisa kwensimbi I = 4k
Ukushisa kwensimbi II = k
Izinga lokushisa lokuphela kwensimbi I = 500 C
Izinga lokushisa lokuphela kwensimbi II = 00 C
Okufunayo: Izinga lokushisa phakathi kwezinduku zensimbi zombili
Isixazululo:
Isibalo sokuqhutshwa kokushisa:
![]()
Q/t = izinga lokuqhutshwa kokushisa, k = conductivity ezishisayo, A = indawo enqamulayo, T1-T2 = ushintsho lokushisa, l = ubude benduku.
Izinga lokushisa phakathi kwezinduku zombili:

Izinga lokushisa eliphakathi nendawo phakathi kwezinduku zensimbi zombili lingu-40oC.
5.
(1) Ukuqhuba kwensimbi
(2) Umehluko wokushisa
(3) Ubude bensimbi
(4) Isisindo sensimbi
Izici ezinquma izinga lokuqhuba ukushisa ezinsimbini yilezi…..
Isixazululo:
Ngokusekelwe ku-equation yokuqhuba ukushisa, izici ezinquma izinga lokuqhuba ukushisa ezinsimbini ukuqhubela phambili kwensimbi (k), umehluko wokushisa (T) kanye nobude bensimbi (l).
6. Izinduku ezimbili ezinobukhulu obufanayo kodwa ezinhlotsheni ezahlukene, njengoba kuboniswe esithombeni esingezansi. Ukuqhuba kokushisa kwenduku P kuphindwe kabili kunokuqhuba kokushisa kwenduku Q. Liyini izinga lokushisa phakathi kwezinduku zombili?
Kwaziwa:
Zombili izinduku zinobukhulu obufanayo.![]()
Ukushisa kwenduku P (k)P) = 2k
Ukushisa kwenduku Q (k)Q) = k
Okufunayo: Izinga lokushisa phakathi kwezinduku zombili
Isixazululo:
Isibalo sokuqhutshwa kokushisa:
![]()
Q/t = izinga lokuqhutshwa kokushisa, k = conductivity ezishisayo, A = indawo enqamulayo, T1-T2 = ushintsho lokushisa, l = ubude benduku.
Izinga lokushisa eliphakathi nendawo phakathi kwezinduku zombili:

8. Amagremu ayi-100 kawoyela ku-20oI-C kanye ne-iron engu-50-gram ku-75 oAma-C afakwa esitsheni sensimbi esingamagremu angu-200. Ukwenyuka kwezinga lokushisa kwesitsha kungu-5oC kanye nokushisa okukhethekile kwamafutha kungu-0.43 cal/g oC. Kuyini ukushisa okuqondile kwensimbi?
Kwaziwa:
Isisindo sesitsha sensimbi (m) = 200 gr
Izinga lokushisa lokuqala lesitsha sensimbi (T)1) = izinga lokushisa likawoyela = 20oC
Izinga lokushisa lokugcina lesitsha sensimbi (T)2= = 20oC + 5oC=25oC
Isisindo samafutha (m) = amagremu ayi-100
Ukushisa okukhethekile kwamafutha (camafutha) = 0.43 cal/g oC
Izinga lokushisa lokuqala likawoyela (T)1= = 20oC
Izinga lokushisa lokugcina likawoyela (T)2= = 20oC + 5oC=25oC
Isisindo sensimbi (m) = 50 amagremu
Izinga lokushisa lokuqala likawoyela (T)1= = 75oC
Izinga lokushisa lokugcina likawoyela (T)2= = 25oC
Kufunwa: Ukushisa okuqondile kwensimbi (c insimbi)
Isixazululo:
Ukushisa okukhishwa yinsimbi:
Q = mc ΔT = (50)(c)(75-25) = (50)(c)(50) = 2500c amakhalori
Ukushisa okumuncwa yisitsha sensimbi:
Q = mc ΔT = (200)(c)(25-20) = (200)(c)(5) = 1000c amakhalori
Ukushisa okumuncwa uwoyela:
Q = mc ΔT = (100)(0.43)(25-20) = (43)(5) = amakhalori angu-215
Umgomo omnyama uthi ohlelweni oluhlukanisiwe, ukushisa okukhishwa yinto eshisayo, kumuncwa yinto epholile.
Ukukhululwa kwe-Q = ukumuncwa kwe-Q
2500c = 1000c + 215
2500c – 1000c = 215
1500c = 215
c = 215/1500
c = 0.143 cal/g oC
9. Amanzi angamagremu angu-200 ku-20°C afakwa eqhweni elingamagremu angu-50 ku--2°C. Uma ushintsho lokushisa luphakathi kwamanzi neqhwa, lingakanani izinga lokushisa lokugcina lengxube? Ukushisa kwamanzi okuqondile kungu-1 cal/gr°C, ukushisa okuqondile kweqhwa kungu-0.5 cal/gr°C, ukushisa kokuhlanganiswa kweqhwa kungu-80 cal/gr.
Kwaziwa:
Isisindo samanzi (mamanzi) = amagremu ayi-200
Izinga lokushisa lamanzi (T)amanzi= = 20oC
Ukushisa kwamanzi okuthile (c)amanzi) = 1 cal/gr°C
Isisindo seqhwa (mIce) = amagremu ayi-50
Izinga lokushisa leqhwa (T)Ice) = -2oC
Ukushisa okukhethekile kweqhwa (cIce) = 0.5 cal/gr°C
Ukushisa kokuhlanganiswa kweqhwa (L) = 80 cal/gr
Isixazululo:
Ukushisa kuzokwandisa iqhwa kusuka ku--2oC kuya ku-0oC:
Q = mc ΔT
Q = (50 gram)(0.5 cal/gr°C)(0oC – (-2)oC))
Q = (50)(0.5 cal)(2)
Q = amakhalori angu-50
Ukushisa kokuncibilikisa lonke iqhwa:
Q = m L = (amagremu angu-50)(80 cal/gram) = amakhalori angu-4000
Ukushisa ukuze kwehliswe izinga lokushisa lawo wonke amanzi kusuka ku-20oC kuya ku-0oC:
Q = mc ΔT
Q = (200 gram)(1 cal/gr°C)(0oC – (20)oC))
Q = (200)(1 cal)(-20)
Q = -4000 amakhalori
Uphawu lokuhlanganisa lubonisa ukuthi ukushisa kuyengezwa, uphawu lokususa lubonisa ukuthi ukushisa kuyakhishwa.
Kudingeka amakhalori angu-50 okushisa ukuze kwandiswe izinga lokushisa leqhwa libe ngu-0oKudingeka i-C kanye nama-calorie angu-4000 ukuze kuncibilikiswe lonke iqhwa. Ukushisa okuphelele = ama-calories angu-4050. Ukushisa okukhishwa ngamanzi kungama-calories angu-4000.
Elinye iqhwa alincibiliki, ngakho izinga lokushisa lokugcina leqhwa namanzi lingu-0oC.
10. I-aluminium engamagremu angu-200 ku-20oI-C ifakwa emanzini angamagremu angu-100 ku-80oC esitsheni. Ukushisa okukhethekile kwe-aluminium kungu-0.22 cal/g oC kanye nokushisa kwamanzi okuqondile kungu-1 cal/g oC. Lingakanani izinga lokushisa lokugcina le-aluminiyamu?
Kwaziwa:
Isisindo se-aluminium = 200 amagremu
Izinga lokushisa le-aluminium = 20oC
Isisindo samanzi = amagremu ayi-100
Izinga lokushisa lamanzi = 80oC
Ukushisa okuqondile kwe-aluminium = 0.22 cal/g oC
Ukushisa kwamanzi okuqondile = 1 cal/g oC
Okufunayo: Izinga lokushisa lokugcina le-aluminium
Isixazululo:
I-aluminium namanzi kusesimweni sokulingana kokushisa ukuze izinga lokushisa lokugcina le-aluminium = izinga lokushisa lokugcina lamanzi.
Ukushisa okukhishwa ngamanzi ashisayo (ukukhululwa kwe-Q) = ukushisa okumuncwa yi-aluminium (ukususwa kwe-Q)
mamanzi c (ΔT) = maluminium c (ΔT)
(100)(1)(80 – T) = (200)(0.22)(T – 20)
(100)(80 – T) = (44)(T – 20)
8000 – 100T = 44T – 880
8000 + 880 = 44T + 100T
8880 = 144T
T = 62oC
11. Insimbi engamagremu angu-50 ku-85 °C yafakwa emanzini angamagremu angu-50 ku-29.8 °C. Ukushisa okuqondile kwamanzi = 1 cal.g -1 .°C-1. Izinga lokushisa lokugcina lingu-37 °C. Kuyini ukushisa okukhethekile kwensimbi.
Kwaziwa:
Isisindo sensimbi (monesigqi esinamandla) = amagremu ayi-50
Izinga lokushisa lensimbi = 85oC
Isisindo samanzi (mamanzi) = amagremu ayi-50
Izinga lokushisa lamanzi = 29,8oC
Ukushisa kwamanzi okuthile (c)amanzi) = 1 cal.g -1 .°C-1
Izinga lokushisa lokugcina lamanzi = 37oC
Kufunwa: Ukushisa okukhethekile kwensimbi (c insimbi)
Isixazululo:
Ukushisa okukhishwa yinsimbi eshisayo (ukukhululwa kwe-Q) = ukushisa okumuncwa ngamanzi (u-Q ukumuncwa)
monesigqi esinamandla c (ΔT) = mamanzi c (ΔT)
(50)(c)(85 – 37) = (50)(1)(37 – 29.8)
(c)(85 – 37) = (1)(37 – 29.8)
48 c = 7.2
c = 0.15 cal.g -1 .°C-1
12. Ibhulokhi leqhwa elinobunzima obungamagremu angu-50 ku-0°C kanye namanzi angu-200 amagremu ku-30°C, libekwe esitsheni. . Uma ukushisa kwamanzi kungama-cal.g angu-1- 1 ° C -1 futhi ukushisa kokuhlanganiswa kweqhwa kungama-80 cal.g -1. Lingakanani izinga lokushisa lokugcina lengxube.
Kwaziwa:
Isisindo seqhwa (mIce) = amagremu ayi-50
Izinga lokushisa leqhwa = 0°C
Isisindo samanzi (mamanzi) = amagremu ayi-200
Izinga lokushisa lamanzi = 30oC
Ukushisa kwamanzi okuthile (c)amanzi) = 1 cal.g- 1 ° C -1
Ukushisa kokuhlanganiswa kweqhwa (L)Ice) = 80 cal.g -1
Okufunayo: Izinga lokushisa lokugcina
Isixazululo:
Linganisela isimo sokugcina:
Ukushisa okukhishwa ngamanzi ukuze kwehliswe izinga lokushisa lawo kusuka ku-30oC kuya ku-0oC:
QUkukhululwa = mamanzi camanzi (ΔT) = (200)(1)(30-0) = (200)(30) = 6000
Ukushisa kuyadingeka ukuze kuncibilikiswe lonke iqhwa:
Q = mIce LIce= (50)(80) = 4000
Ukushisa okusetshenziselwa ukuncibilikisa lonke iqhwa kungu-4000, kanti ukushisa okukhishwa ngamanzi kungu-6000. Kungaphethwa ngokuthi izinga lokushisa lokugcina lengxube lingaphezu kuka-0oC.
Umgomo omnyama:
Ukushisa okukhishwa ngamanzi = ukushisa kokuncibilikisa lonke iqhwa + ukushisa ukwandisa izinga lokushisa leqhwa.
(mamanzi)(camanzi)(ΔT) = (mIce)(LIce) + (mIce)(camanzi)(ΔT)
(200)(1)(30-T) = (50)(80) + (50)(1)(T-0)
(200)(30-T) = (50)(80) + (50)(T-0)
6000 – 200T = 4000 + 50T – 0
6000 – 4000 = 50T + 200T
2000 = 250T
T = 2000/250
T = 8oC