Izindinganiso zolimi namasiko

Izindinganiso Zolimi Namasiko

Ulimi aluyona nje ithuluzi lokudlulisa imiyalezo. Luyikhaya lapho umphakathi ugcina khona izindlela zawo zokucabanga, izinkolelo, kanye nezindinganiso ozibona zibalulekile. Ngolimi, singaqonda ukuthi umphakathi ubheka kanjani umhlaba: lokho abakuhloniphayo, lokho abakugwemayo, indlela abakha ngayo ubudlelwano bomphakathi, kanye nendlela abazisa ngayo imikhuba yokuziphatha kanye nokuziphatha. Ngakho-ke, ukuxoxa ngolimi kusho nokuxoxa ngamasiko, njengoba lokhu kokubili kwakheka futhi kuthonyana.

Ulimi njengesibuko samasiko

Isiko ngalinye linokuhlangenwe nakho okuhlukile komlando, izindawo, kanye nezakhiwo zomphakathi. Lokhu kwehluka kubonakala kumagama, izinkulumo, kanye nezindlela zokukhuluma. Emiphakathini egcizelela ubunye, isibonelo, izinkulumo eziningi zigcizelela ukubambisana, ukucabanga, kanye nokuzwana. Ulimi lwase-Indonesia luyaqaphela umqondo we-"gotong royong," okunzima ukuwuhumusha ngokunembile kwezinye izilimi ngoba uveza incazelo yomsebenzi ohlanganyelwe, umuzwa wokuba yingxenye, kanye nomthwalo wemfanelo emphakathini.

Ngale kwesilulumagama, isakhiwo solimi singabonakalisa nezindinganiso. Izilimi eziningi zesifunda e-Indonesia zinamazinga ahlukene okukhuluma noma ukukhetha amagama kuye ngobudala nesimo somphakathi somuntu okhulunywayo. Isibonelo, ngesiJavanese kukhona i-ngoko, i-krama, kanye ne-krama inggil. Ukukhetha ulimi akuyona nje indaba "yemithetho yolimi," kodwa ukubonakaliswa kwezindinganiso zamasiko: inhlonipho, inhlonipho, kanye nokuqaphela isikhundla somphakathi. Ngolimi, umphakathi ugcizelela ukuthi ubudlelwano phakathi kwabantu kumele bugcinwe ngendlela yokuziphatha.

Izindinganiso zamasiko ngamagama nangencazelo

Izindinganiso zamasiko zivame ukunamathela kumagama angukhiye asetshenziswa nsuku zonke. Emasikweni ase-Indonesia, igama elithi "ihlazo" alisho njalo imizwa yokuzenyeza; liphinde lihlotshaniswe nokulawula umphakathi: umuntu ugcina ukuziphatha ukuze agweme ukuhlazisa yena noma umndeni wakhe. Ngokufanayo, amagama athi "tata krama," "adat," noma "pantang" asho isethi yemithetho yokuziphatha edluliselwa ezizukulwaneni ngezizukulwane.

FUNDA FUTHI  Ubuchwepheshe kanye noshintsho kwezenhlalo ngokombono we-anthropology

Izinkulumo zendabuko ezifana nezaga, izisho, kanye nama-pantun nazo ziveza izindinganiso zamasiko. Isaga esithi "amanzi agelezayo asho ukungajulile" sifundisa ukuthobeka nokungabukisi ulwazi. "Ukukhanya kuyafana nokuthwala, isisindo kuyafana nokuthwala" sigcizelela ubumbano. Uma lezi zaga zisetshenziswa, isikhulumi asigcini nje ngokudlulisa umlayezo osebenzayo kodwa futhi siqinisa izindinganiso ezibhekwa njengezifanele umphakathi.

Ulimi, ubuwena kanye nokuba yingxenye yalo

Ulimi lubumba ubuwena. Umuntu okhuluma ulimi oluthile uvame ukukhonjwa ngokushesha njengovela esifundeni esithile, futhi lokhu kuvame ukukhulisa umuzwa wokuxhumana. Izilimi zesifunda zisebenza njengezimpawu zomphakathi kanye nenkumbulo ehlangene: izindaba zendabuko, izingoma zendabuko, kanye namasiko omlomo kudluliselwa ngolimi. Lapho izilimi zesifunda zibuthakathaka, akulona nje kuphela isilulumagama esilahlekayo, kodwa futhi nezindlela ezihlukile zokubuka impilo.

Ngakolunye uhlangothi, isi-Indonesia sidlala indima ebalulekile njengamandla ahlanganisayo. Sivumela ukuxhumana phakathi kwezinhlanga namasiko, sikhuthaza umuzwa wobuzwe, futhi sandisa ukufinyelela emfundweni. Inani lamasiko elivela lapha umoya wobunye ekuhlukeni. Isi-Indonesia sisebenza njengebhuloho: hhayi ukuqeda izilimi zesifunda, kodwa ukuxhumanisa ubunikazi obuhlukahlukene ngaphakathi kwendawo ebanzi yomphakathi.

Inhlonipho olimini njengenani lezenhlalo

Isiko lase-Indonesia livame ukubeka inhlonipho njengento ebalulekile. Lokhu kuhlonipha kubonakala ekukhetheni amagama, ekukhulumeni, nasendleleni yokugxeka okunikezwa ngayo. Abantu abaningi bakhetha ulimi olunenhlonipho ukuze bagweme ukulimaza abalingani babo bengxoxo. Lokhu kubonakala ekusetshenzisweni kwamagama anjengokuthi “ngicela,” “ngicela,” “ngiyaxolisa,” noma “mhlawumbe” ukuze bathambise izinkulumo. Ngisho nalapho benqaba, izikhulumi zivame ukusebenzisa izizathu ezingaqondile kangako ukuze zilondoloze imizwa nobudlelwano bomphakathi.

FUNDA FUTHI  Ucwaningo lobuzwe kanye nobunikazi besizwe ku-anthropology

Kodwa-ke, inhlonipho ingaba nezinselele. Kwezinye izimo, indlela yokukhuluma engaqondile ngokweqile ingaholela ekungaqondani, ikakhulukazi lapho kukhulunywa namasiko aqondile. Ngakho-ke, ukuqonda inhlonipho kudinga ukuqonda umongo: inhloso yokuxhumana, ukuthi umuntu ukhuluma nobani, kanye nezindinganiso zomphakathi ezivamile.

Ulimi, amandla, kanye noshintsho emphakathini

Ulimi aluhlali lungathathi hlangothi. Lungaba ithuluzi lamandla, isibonelo, lapho ulimi olulodwa lubhekwa njengoluphakeme kunolunye. Ngokomlando, ulimi lweqembu elibusayo luvame ukuba khona kakhulu kwezemfundo, kwabezindaba, kanye nokuphathwa, kuyilapho izilimi ezincane zincishisiwe. Ngenxa yalokho, abakhuluma izilimi ezincane bangase bazizwe bephansi noma baphoqeleke ukushiya ulimi lwabo lwebele ngenxa yezizathu zomnotho nezenhlalo.

Ushintsho kwezenhlalo luthinta nolimi. Ukuthuthukiswa kwesimanje, ukuthuthuka kwedolobha, kanye nentuthuko kwezobuchwepheshe kudala amagama amasha kanye nezindlela zokuxhumana ezahlukene. Imithombo yezokuxhumana isheshisa ukusabalala kwe-slang, izifinyezo, kanye nokuhlanganiswa kwekhodi phakathi kwezilimi zase-Indonesia nezakwamanye amazwe. Lesi simo sibonisa ukuthi ulimi luyaphila futhi luhlala luzivumelanisa nezimo. Inselele iwukugcina ibhalansi: ukwamukela izinto ezintsha ngaphandle kokulahlekelwa yizimpande zamasiko.

Ukuhwebelana komhlaba wonke kanye nezinselele zezindinganiso zamasiko

Esikhathini somhlaba wonke, amagama amaningi avela ezilimini zakwamanye amazwe—ikakhulukazi isiNgisi—angena engxoxweni yansuku zonke. Lokhu akuyona into embi ngempela; ukuboleka kuyingxenye yemvelo yomlando wolimi. Kodwa-ke, uma ukusetshenziswa kolimi lwakwamanye amazwe kuba uphawu oludlulele lwesikhundla senhlalo, izindinganiso zamasiko zingashintsha: ulimi lwendawo lubhekwa njengoludala, kanti ulimi lwakwamanye amazwe lubhekwa njengolwesimanje. Ekugcineni, lokhu kungaqeda ukuziqhenya ngolimi lomuntu.

FUNDA FUTHI  I-anthropology yenhlangano kanye ne-dynamics yomsebenzi

Izindinganiso zamasiko nazo zibhekene nezinselele ezivela ezindleleni ezishintshayo zokuxhumana. Isiko ledijithali likhuthaza ukuxhumana okusheshayo, okufushane, futhi ngezinye izikhathi okunokhahlo. Amazwana ezindaweni zomphakathi eziku-inthanethi avame ukunganaki imikhuba emihle. Noma kunjalo, isiko lenhlonipho, eligcinwa ngolimi, lidinga ukuqwashisa: ukuhlonipha abanye, ukugwema inkulumo enenzondo, kanye nokuthatha umthwalo wemfanelo ngamazwi akho.

Ukulondolozwa kolimi njengokulondolozwa kwezindinganiso

Ukulondoloza ulimi kusho ukulondoloza izindinganiso zamasiko. Ukulondoloza akudingeki kube okusemthethweni, kodwa kungaqala ngemikhuba yansuku zonke: abazali bekhuluma ulimi lwendawo nezingane zabo, izikole ezinikeza isikhala sokuqukethwe kwendawo, kanye nemiphakathi ebamba imisebenzi yezincwadi zomlomo. Ukubhala phansi ulimi nakho kubalulekile, ikakhulukazi ezilimini zesifunda lapho izikhulumi zazo ziyehla khona. Izichazamazwi, ukuqoshwa kwezinganekwane, kanye nocwaningo lwezilimi kusiza ukulondoloza leli fa.

Ubuciko kanye nabezindaba kungaba amathuluzi asebenzayo okugcina izilimi ziphila. Umculo, amafilimu, imidlalo yaseshashalazini, kanye nokuqukethwe kwedijithali ngezilimi zesifunda kungasiza intsha ukuthi izwe ukuthi izilimi zendawo zihlala zibalulekile futhi zibalulekile. Lapho izilimi zisetshenziswa ezimweni zokudala, izindinganiso zamasiko nazo ziyakhuthazwa: inhlonipho ngamasiko, umphakathi, kanye nobunikazi bendawo.

I-Penutup

Izindinganiso zolimi namasiko azihlukaniseki. Ulimi luchaza indlela umphakathi ocabanga, oziphatha ngayo, futhi ohlola ngayo izinto. Ngamazwi, izinkulumo, kanye nemithetho yokukhuluma, umphakathi udlulisela izindinganiso ezifana nenhlonipho, inhlonipho ngabantu abadala, ubumbano, kanye nobunye. Phakathi kokuhwebelana komhlaba kanye noshintsho kwezobuchwepheshe, ulimi luyaqhubeka nokukhula, kodwa izimpande zalo zamasiko kumele zilondolozwe ukuze kuvinjelwe ukulahleka. Ngokuqonda ulimi, siyaqonda ubuntu; ngokulondoloza ulimi, silondoloza izindinganiso zamasiko ezakha ubuwena bethu.

Shiya amazwana