Àwọn Okùnfà Tí Ó Ní ipa lórí Ìwọ̀n Ìhùwàsí
Ìhùwàpadà kẹ́míkà jẹ́ ìlànà kan tí a ń gbà yípadà sí ọ̀kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ àwọn ọjà tuntun. Ọ̀kan lára àwọn apá tó dùn mọ́ni jùlọ àti pàtàkì nínú kíkẹ́kọ̀ọ́ nípa ìhùwàpadà kẹ́míkà ni ìwọ̀n ìhùwàpadà. Ìwọ̀n ìhùwàpadà fi bí ìhùwàpadà ṣe yára tó hàn, àti lílóye àwọn ohun tó ń nípa lórí rẹ̀ ṣe pàtàkì ní onírúurú ẹ̀ka bí ilé iṣẹ́, àwọn oníṣègùn, ìmọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè, àti àyíká. Àpilẹ̀kọ yìí yóò jíròrò àwọn ohun pàtàkì tó ń nípa lórí ìwọ̀n ìhùwàpadà.
1. Ìfojúsùn àwọn ohun tí ń ṣe àtúnṣe
Ọ̀kan lára àwọn ohun pàtàkì tó ń nípa lórí ìwọ̀n ìṣiṣẹ́ ni ìṣọ̀kan àwọn ohun tó ń ṣiṣẹ́. Ìṣọ̀kan tọ́ka sí iye ohun kan fún ìwọ̀n ẹyọ kan. Ní gbogbogbòò, bí ìṣọ̀kan ohun tó ń ṣiṣẹ́ ṣe ń pọ̀ sí i, àǹfààní ìkọlù láàárín àwọn ohun tó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú nǹkan tún ń pọ̀ sí i, èyí tó máa ń mú kí ìṣiṣẹ́ náà yára sí i.
Gẹ́gẹ́ bí ìlànà ìkọlù, àwọn ìkọlù kẹ́míkà máa ń wáyé nígbà tí àwọn èròjà ìkọlù bá dojúkọ pẹ̀lú agbára tó. Pípọ̀ sí i nínú ìṣọ̀kan àwọn èròjà ìkọlù túmọ̀ sí àwọn èròjà púpọ̀ sí i ní ìwọ̀n kan tí a fúnni, èyí tí ó ń mú kí ó ṣeéṣe kí ìkọlù ṣẹlẹ̀, èyí tí ó sì ń mú kí ìwọ̀n ìkọlù pọ̀ sí i nígbẹ̀yìn gbẹ́yín.
Apeere
Fún àpẹẹrẹ, nínú ìṣesí láàárín àwọn molecule hydrogen (H₂) àti àwọn molecule oxygen (O₂) láti ṣẹ̀dá omi (H₂O), fífikún ìṣọ̀kan hydrogen tàbí oxygen yóò mú kí ìwọ̀n ìṣẹ̀dá omi yára.
2. Iwọn otutu
Iwọn otutu jẹ́ kókó pàtàkì mìíràn tó ní ipa lórí ìwọ̀n ìṣesí. Bí iwọn otutu ṣe ń pọ̀ sí i, agbára ìṣiṣẹ́ àwọn èròjà ìṣesí náà tún ń pọ̀ sí i. Èyí máa ń mú kí àwọn èròjà náà yára máa rìn kíákíá, wọ́n sì máa ń dojúkọ ara wọn nígbàkúgbà pẹ̀lú agbára tó pọ̀ sí i.
Nígbà tí ìwọ̀n otútù bá pọ̀ sí i, àwọn èròjà tó ní agbára tó pọ̀ ju agbára ìṣiṣẹ́ lọ máa ń pọ̀ sí i, agbára tó kéré jùlọ tó yẹ kí ìṣiṣẹ́ náà ṣẹlẹ̀. Nítorí náà, bí ìwọ̀n otútù bá pọ̀ sí i sábà máa ń mú kí ìwọ̀n ìṣiṣẹ́ náà yára sí i.
Apeere
Àyẹ̀wò kan tí ó rọrùn nípa ìṣesí láàárín hydrochloric acid (HCl) àti magnesium (Mg) fihàn pé bí omi acid náà ṣe ń gbóná sí i yóò mú kí gáàsì hydrogen (H₂) yára ṣẹ̀dá.
3. Ìfúnpá
Titẹ ni ipa lori oṣuwọn iṣipopada ninu awọn eto gaasi. Alekun titẹ ninu eto gaasi dinku iwọn didun, eyi ti o tun mu ifọkansi gaasi pọ si. Eyi jọ ipa ti ifọkansi giga lori awọn iṣipopada omi, o nfa awọn ikọlu pupọ laarin awọn molikula gaasi ati iyara iṣipopada ...
Apeere
Nínú ìṣẹ̀dá ammonia (NH₃) láti inú nitrogen (N₂) àti hydrogen (H₂) nípa lílo ìlànà Haber, a lo ìfúnpọ̀ gíga láti mú kí ìwọ̀n ìṣiṣẹ́ yára. Ìfúnpọ̀ gíga mú kí àwọn molecule gaasi sún mọ́ ara wọn, èyí sì mú kí ìkọlù tó ń jáde ṣeé ṣe.
4. Olùṣe àtúnṣe
Àwọn ohun tí ń mú kí àwọn ìhùwàsí kẹ́míkà yára síi láìsí ìyípadà tí ó wà títí láé nínú ìlànà náà. Wọ́n ń ṣiṣẹ́ nípa pípèsè ipa ọ̀nà ìhùwàsí mìíràn pẹ̀lú agbára ìṣiṣẹ́ tí ó dínkù. Èyí ń jẹ́ kí àwọn èròjà ìhùwàsí púpọ̀ ní agbára tó láti ṣe ní iwọ̀n otútù tí ó kéré síi.
Apeere
Àwọn ẹ́ńsáímù jẹ́ àwọn ohun tí ó ń mú kí ènìyàn ní èròjà ìṣẹ̀dá ara tó lágbára. Fún àpẹẹrẹ, amylase enzyme máa ń mú kí sítáṣì túká sí sùgà ní ẹnu àti ìfun kékeré yára.
5. Àgbègbè ojú ilẹ̀
Agbègbè ojú àwọn èròjà oníṣe-ẹ̀dá líle tún ní ipa lórí ìwọ̀n ìṣe-ẹ̀dá. Pípọ̀ sí i ní ojú ilẹ̀ èròjà oníṣe-ẹ̀dá líle ń mú kí àwọn ibi tí ó pọ̀ sí i fún ìkọlù pẹ̀lú àwọn èròjà oníṣe-ẹ̀dá mìíràn pọ̀ sí i. Nítorí náà, ìṣe-ẹ̀dá tí ó ní í ṣe pẹ̀lú èròjà oníṣe-ẹ̀dá yóò yára tẹ̀síwájú tí èròjà oníṣe-ẹ̀dá bá wà ní ìrísí lulú díẹ̀ tàbí àwọn èròjà kéékèèké ju bí ó bá wà ní ìrísí àwọn èròjà ńlá lọ.
Apeere
Sísun lulú magnesium yára ju sísun ọ̀pá magnesium lọ nítorí pé lulú náà ní agbègbè tó tóbi jù, èyí tó ń mú kí ìgbà àti àkókò tí a fi ń kan atẹ́gùn pọ̀ sí i.
6. Àwọn Ànímọ́ Àwọn Ohun Èlò Ìdáhùn
Àwọn ànímọ́ ara àti kẹ́míkà ti àwọn ohun tí ń ṣe àtúnṣe náà fúnra wọn tún ń kó ipa pàtàkì nínú pípinnu ìwọ̀n ìṣiṣẹ́. Àwọn ohun tí ó rọrùn pẹ̀lú àwọn ìdè tí kò lágbára sábà máa ń yára ṣiṣẹ́ ju àwọn ohun tí ó díjú pẹ̀lú àwọn ìdè tí ó lágbára lọ. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, polarity àti ìṣètò molikula tún lè ní ipa lórí ìwọ̀n ìṣiṣẹ́.
Apeere
Àwọn ìṣesí láàrín àwọn ion nínú omi sábà máa ń yára nítorí pé àwọn agbára iná mànàmáná máa ń mú kí ìbáṣepọ̀ yára wáyé. Ní ìyàtọ̀ sí èyí, àwọn ìṣesí láàrín àwọn molecule ńlá, tí ó díjú, bí àwọn tí ó wà nínú ìṣẹ̀dá amuaradagba, sábà máa ń lọ́ra nítorí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbésẹ̀ àárín ni ó ní í ṣe pẹ̀lú.
7. inhibitor
Àwọn ohun ìdènà ni àwọn ohun tí ó máa ń dín ìṣiṣẹ́ kẹ́míkà kù tàbí kí ó dín ìṣiṣẹ́ wọn kù. Wọ́n ń ṣiṣẹ́ ní onírúurú ọ̀nà, bíi dídì mọ́ àwọn ohun ìdènà tàbí àwọn ohun ìdènà, èyí tí ó ń dín àǹfààní ìkọlù tó gbéṣẹ́ kù. A sábà máa ń lo àwọn ohun ìdènà nínú iṣẹ́ láti ṣàkóso ìṣiṣẹ́ tí ó yára jù.
Apeere
Nínú ìlànà ìtọ́jú oúnjẹ, àwọn ohun ìpamọ́ ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àwọn ìdènà tí ó ń dí ìdàgbàsókè àwọn kòkòrò àrùn àti àwọn ìṣe ìbàjẹ́ lọ́wọ́, èyí tí ó ń dín ìbàjẹ́ oúnjẹ kù.
8. Ohun tí ó ń mú omi jáde
Iru epo ti a lo ninu isejade kan le ni ipa lori oṣuwọn isejade, paapaa ninu awọn isejade adayeba. Awọn epo ti a lo ninu pola le ṣe iranlọwọ lati pin awọn idiyele kaakiri ati lati mu awọn ions duro, lakoko ti awọn epo ti ko ni pola le ma mu oṣuwọn isejade pọ si.
Apeere
Àwọn ohun tí ó ń yọ́ omi bíi omi tàbí ethanol sábà máa ń mú kí àwọn ìṣiṣẹ́ ionic yára ju àwọn ohun tí kò ní polar bíi hexane lọ nítorí agbára omi tàbí ethanol láti mú kí àwọn ions dúró ṣinṣin ní electrostatic.
Ipari
Lílóye àti ṣíṣàkóso àwọn ohun tó ń darí ìwọ̀n ìhùwàpadà jẹ́ pàtàkì sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlò nínú kẹ́mísírì àti ilé iṣẹ́. Láti ìdàgbàsókè oògùn sí ìṣẹ̀dá oúnjẹ àti ohun èlò, òye yìí ń gba ààyè fún ìdàgbàsókè ìlànà àti àṣeyọrí àwọn àbájáde tí a fẹ́ ní ọ̀nà tí ó gbéṣẹ́ jù àti tí ó gbéṣẹ́. Nípa títẹ̀síwájú láti mú òye wa nípa àwọn ìbáṣepọ̀ tó wà nínú àwọn ìhùwàpadà kẹ́mísírì jinlẹ̀ sí i, a lè tẹ̀síwájú láti ṣe àwárí àwọn ọ̀nà láti lo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí fún ìlọsíwájú ìmọ̀-ẹ̀rọ àti àlàáfíà ènìyàn.
