Kukanganiswa kwekuputika kwemakomo panharaunda

Mhedzisiro yekuputika kwemakomo pazvakatipoteredza

Kuputika kwemakomo ari mumakomo ndeimwe yezviitiko zvinoshamisa asi zvinoparadza zvikuru pasi pano. Kunze kwekutyisidzira hupenyu hwevanhu, kuputika kwemakomo ari mumakomo kunewo zvakunokanganisawo nharaunda. Chinyorwa chino chinoongorora zvinhu zvakasiyana-siyana zvinokonzerwa nekuputika kwemakomo ari mumakomo, kusanganisira zvakunokanganisa pamhepo, ivhu, mvura, zvinomera, uye zvipenyu zvakasiyana-siyana.

Mhepo paMhepo

Chimwe chezvinhu zvikuru zvinokonzerwa nekuputika kwemakomo ndiko kuburitswa kwemagasi nezvimedu mumhepo. Dota remakomo, sarufa dioxide (SO2), nemamwe magasi akasiyana-siyana anoburitswa akawanda panguva yekuputika. Dota remakomo rinogona kupararira zviuru zvemakiromita kubva panobva kuputika, richigadzira makore emadota anogona kudzivirira chiedza chezuva uye kukonzera kudzikira kwechinguvana kwekupisa munzvimbo dzakasiyana-siyana dzepasi.

Kana gasi reSO2 rikaita oxidize mumhepo, rinoumba zvidimbu zvesulfate zvinogona kugadzira maaerosols. Maaerosols aya ane simba rekuratidza chiedza chezuva uye pakupedzisira anotonhodza makungwa epasi netembiricha yepamusoro. Chiitiko ichi chinozivikanwa se global cooling kana kuti volcanic aerosol effect. Semuenzaniso, kuputika kweGomo rePinatubo muna 1991 kwakakonzera kudzikira kwe0,6°C muavhareji yetembiricha yepasi rose kwemakore akati wandei.

Zvisinei, migumisiro yeaerosols idzi haisi yakanaka nguva dzose. Magasi ane chepfu anoburitswa anogona kukonzera acid fog paanosangana nemvura iri mumhepo, zvichigadzira sulfuric ne nitric acids, izvo zvinozodonha pamusoro peNyika semvura ine acid. Mvura iyi ine acid inogona kukanganisa zvivakwa, ivhu, masango, uye nzira dzemvura, uye ine zvayakaipira pahutano hwevanhu.

Kukanganiswa Kwenyika

Kuputika kwemakomo kunokanganisawo ivhu rakatenderedza. Zvinhu zvinoputika, zvakaita selava nemadota zvinoumbwa mushure mekuputika, zvinogona kukuvadza chimiro chevhu. Ivhu rinokanganiswa nekuputika rinogona kuoma uye risingakwanise kutsigira hupenyu hwezvirimwa. Zvisinei, nekufamba kwenguva, ivhu rinoputika rinowanzova rakaorera zvakanyanya nekuti rine zvicherwa zvinodiwa kuti zvirimwa zvikure. Semuenzaniso, ivhu rakatenderedza makomo anoputika muIndonesia neHawaii rakaorera zvikuru uye rakakodzera kurima.

Uyezve, kuputika kwevhu kunogona kukonzera kudonha kwevhu uye kuyerera kwemvura inoputika izvo zvinoparadza ivhu riripo. Madota anoyerera anogona kufukidza ivhu, zvichiita kuti rive risina chinhu uye risingabereki kwenguva yakareba. Zvisinei, kugara kwenguva refu kwevhu mushure mekuputika kunoenderana nezvinhu zvakasiyana-siyana, kusanganisira rudzi rwezvinhu zvinoputika uye mamiriro ekunze emunzvimbo iyoyo.

Kukanganiswa kweMvura

Mhedzisiro yekuputika kwemakomo pamvura yakasiyana-siyana. Dota remakomo rinogona kuwira mumvura dzakadai senzizi, madhamu, nemakungwa, zvichisvibisa mvura. Dota iri rinogona kuvhara kuyerera kwenzizi uye kukonzera mafashamo, pamwe nekuchinja hunhu hwemvura uye kukanganisa nharaunda dzemumvura.

Pamusoro pedota, gasi resulfur dioxide (SO2) rinosangana nemvura rinogonawo kukonzera mvura ine acid, izvo zvinokuvadza kunaka kwemvura. Mvura ine acid inogona kuderedza pH yemvura munzvimbo dzemumvura, izvo zvinogona kuuraya hove nezvimwe zvipenyu zvemumvura uye kukanganisa cheni yechikafu mu ecosystem.

Pamusoro pezvo, kuputika kwemakomo ari pasi pemvura kunogona kupisa mvura yegungwa yakapoteredza, izvo zvinogona kuuraya zvipenyu zvemugungwa uye kukonzera shanduko mumafungu egungwa uye mamiriro ekunze.

Mhedzisiro paMiriwo

Kukanganiswa kwekuputika kwemakomo pamiti kunowanzova kwakaipisisa. Dota rinofukidza mashizha emiti rinogona kumisa photosynthesis uye kukonzera kufa kwemiti. Kuyerera kwelava uye kuyerera kwepyroclastic zvinogona kupwanya masango nezvirimwa zvekurima, zvichikonzera kurasikirwa kukuru kunharaunda dzinoshandisa miti yakadaro.

Zvisinei, sezvambotaurwa, ivhu rinoputika kazhinji rinogara rakaorera kwenguva refu. Mushure mekupora kubva mukukuvadzwa kwekutanga kwakakonzerwa nekuputika, nharaunda itsva yemiti inogona kukura yakaorera uye yakasiyana-siyana nekuda kwezvicherwa zviri muzvinhu zvinoputika.

Pamusoro pezvo, masango matsva anokura pavhu rakaorera rinoputika anogona kupa nzvimbo dzakakosha dzekugara kwemarudzi matsva uye kubatsira kuwedzera zvipenyu zvakasiyana-siyana munzvimbo iyi.

Mhedzisiro paKusiyana-siyana kweZvipenyu

Kuputika kwemakomo kunokanganisawo zvipenyu zvakasiyana-siyana. Mhuka zhinji nemiti hazvikwanise kurarama mumamiriro ezvinhu akaipisisa anokonzerwa nekuputika. Nzvimbo dzadzo dzekugara dzinogona kuparadzwa kana kusvibiswa nemadota nemagasi ane chepfu. Nekufamba kwenguva, izvi zvinogona kukonzera kudzikira kwehuwandu hwemarudzi uye, mune dzimwe nguva, kutsakatika kwenzvimbo.

Zvisinei, mushure mekuputika kwegomo, nzvimbo yakapoteredza gomo rinoputika inogona kuva nzvimbo inonyanya kuzivikanwa nehupenyu hwezvisikwa. Ivhu idzva rakaorera rinogona kutsigira kukura kwezvinomera nekukurumidza, izvo zvinokwezva mhuka itsva kunzvimbo iyi. Chiitiko ichi chinozivikanwa se ecological sextande uye chinogona kutungamira mukuwedzera kwenguva refu kwehupenyu hwezvisikwa.

Pamusoro pezvo, mhando dzinokwanisa kurarama uye kuchinjika kumamiriro ezvinhu akaipisisa anokonzerwa nekuputika kwemhepo dzinogona kusimba uye kugadzikana kune dzimwe shanduko dzezvakatipoteredza, zvichipa muenzaniso wekushanduka-shanduka kwezvinhu muzvinhu zvipenyu.

Mhedziso

Kuputika kwemakomo ane migumisiro yakaoma uye yakapararira panharaunda. Migumisiro yawo pamhepo inosanganisira kudzikisa tembiricha yepasi rose uye kugadzira mvura ine acid. Migumisiro pavhu, mvura, nemiti inogona kuva yakaipa kwenguva pfupi asi inowanzoteverwa nekupora kukuru uye kuwedzera kwekubereka. Chekupedzisira, zvipenyu zvakasiyana-siyana zvakakomberedza makomo anowanzo shanduka zvakanyanya, zvichikonzera kuwedzera kwenguva refu kuburikidza nekutevedzana kwezvakatipoteredza uye kushanduka-shanduka.

Kuputika kwemakomo kunoratidza simba rinogara richichinja uye mafambiro ezvinhu zvakasikwa. Kana zvasangana nemasimba aya, ruzivo nekugadzirira ndizvo zvakakosha pakuderedza migumisiro yakaipa uye kushandisa mikana inogona kuunza nyika itsva.

Siya mhinduro