Mataupu faavae a Bernoullis ma le fua fa'atatau a Bernoullis

Mataupu e uiga i le mataupu faavae o Bernoullis ma le fua faatatau o Bernoullis

A tatou tietie uila afi, e fulafula i tua lavalava tatou te ofuina. O nisi taimi, afai e agi malosi le matagi, e mafai ona tapuni e ia lava le faitotoʻa. E ui lava e agi le matagi i fafo o le fale, ae o loʻo i totonu o le fale le faitotoʻa.

E mafai ona faʻamatalaina lenei mea e faʻaaoga ai le mataupu faavae a Bernoulli. Na maua e Daniel Bernoulli (1700-1782) se mataupu faavae e mafai ona faʻaaogaina e faʻamatala ai le mea o loʻo taʻua i luga.

mataupu faavae a Bernoulli

faitau atili

Fua fa'atatau o le fa'aauauina

Mataupu e uiga i le Fuataga o le faaauauina

Taumafai e tatala malie le paipa vai a'o e ua'i toto'a atu i le saoasaoa o le vai e sau mai le gutu o le paipa. Ia fa'atusatusa nei, o fea e vave ai le tafe o le vai, pe a tapuni le gutu o le paipa pe leai? Aisea? Ina ia malamalama i lenei mea, fa'amolemole su'esu'e le fua fa'atatau o le fa'aauauina.

Faʻasalalau

Fua fa'atatau o le fa'aauauina 1I se tafega tumau, o le saoasaoa o vaega vai taitasi i se tulaga, faapea le tulaga A e tutusa lava i taimi uma. A pasia le tulaga B, e ono suia le saoasaoa o vaega vai. Peitai, a taunuu i le tulaga B, o vaega vai e mulimuli mai i tua e tafe i le saoasaoa tutusa ma vaega vai e muamua atu i ai. E faapena foi pe a oo mai i le tulaga C ma faapena ai. O le Laina o le Tafe o se pi'o e feso'ota'i ai tulaga A, B, ma le C.

faitau atili

Mataupu faavae uliuli

1. Fa'amatalaga o le mataupu faavae o le Uliuli

Afai tatou te fa'afefiloi le vai vevela ma le vai malulu i totonu o se pusa tatala (mo se fa'ata'ita'iga o se pakete), e fesiita'i le vevela mai le vai vevela i le vai malulu. Talu ai ona ua tatala le pusa, ona fesiita'i lea o nisi vevela i le ea. E fa'amafanafana fo'i le pusa. O le vevela e fa'asa'olotoina e le vai vevela e le gata ina mitiia e le vai malulu, ae fa'apea fo'i ona mitiia e le ea ma pusa. I lenei tulaga, o le pakete o se faiga e le tu'ueseeseina. A tatou fa'afefiloi le vai vevela ma le vai malulu i totonu o se thermos tapuni, e fesiita'i le vevela mai le vai vevela i le vai malulu. O thermos o ni faiga tu'ueseeseina, o lea e leai se vevela e fesiita'i i le ea po'o se thermos. E na'o le vai malulu e mitiia le vevela e fa'asa'olotoina e le vai vevela se'ia o'o ina o'o le paluga o le vai vevela ma le vai malulu i le paleni fa'avevela.

faitau atili

Fesiitaiga o le vevela e ala i le radiation

1. Fa'amatalaga o le fesiitaiga o le vevela e ala i le fa'asalalauina o le vevela

O le ā sou lagona pe afai e te ofuina ni lavalava uliuli i se aso vevela, pe o afea foʻi e te faamalositino ai i le ao? Faatusatusa i lou ofuina o lavalava papaʻe? Afai e te ofuina ni lavalava uliuli i le ao, e te lagona le vevela. Aiseā? O le mamao i le va o le la ma le lalolagi i le taeao e toetoe lava tutusa ma le mamao i le va o le la ma le lalolagi i le ao ma le afiafi. Aiseā la e sili atu ai ona mālūlū ma vevela taeao ma afiafi i le ao? O tali i nei fesili e fesoʻotaʻi ma le fesiitaiga o le vevela e ala i le faʻasalalauina o le vevela.

faitau atili

Fesiitaiga o le vevela e ala i le convection

Mataupu e uiga i le fesiitaiga o le vevela e ala i le convection

Ua e i ai ea i le matafaga a'o la? I se aso manino, i le matafaga, e iai lava le matagi e agi mai le sami. Aiseā e iai ai lava le matagi i le matafaga, ma aiseā e tupu ai le savili o le sami (matagi e agi mai le sami i le laueleele) i le ao, ae tupu le savili o le laueleele (matagi e agi mai le laueleele i le sami) i le pō? Aiseā i le vaitau timuga e mafai ai ona o'o mai ao i le mauga? Aiseā e mālū ai le matagi? O tali i nei fesili e feso'ota'i ma le vevela fa'apitoa o le laueleele ma le sami, le fa'alauteleina, le mafiafia, ma le fesiita'iga o le vevela e ala i le convection!

faitau atili

Fesiitaiga o le vevela e ala i le fa'aosofiaga

1. Fa'amatalaga o le fesiitaiga o le vevela e ala i le fa'aosofiaga

Afai e te nofo i se nofoa laupapa, e mafanafana le pito i luga o le nofoa laupapa. I se isi itu, afai e te nofo i se nofoa e fai i le palasitika po o le uʻamea, e le lagona le mafanafana o le pito i luga o se nofoa uʻamea po o le palasitika pe a uma ona nofo. Aisea e vevela ai le pito i luga o le nofoa laupapa, ae leai le pito i luga o le nofoa uʻamea? Aisea e mafai ai e le moe i luga o se fola malulu e aunoa ma se faamalūlū ona mafua ai le tiga? Pe na e ofuina ea se peleue e teteʻe ai i le malulu? Aisea e tele ai peleue e teteʻe ai i le malulu e fai i fulufulu mamoe? E tele lava mea e mafai ona mafaufau i ai ma fesiligia e fesoʻotaʻi ma le mataupu o le fesiitaiga o le vevela e ala i le faʻaosoina o le vevela.

faitau atili

Vevela fa'apitoa o le vevela natia ma le gafatia o le vevela

Mataupu e uiga i le vevela patino o le vevela natia ma le gafatia o le vevela

Afai e te tuʻuina se termometa o le mekuri i totonu o se koneteina o loʻo i ai se paluga o le vai malulu ma le aisa, o le a e matauina pe a uma ona agai i lalo, ua le toe gaoioi le fogāeleele o le mekuri. E le toe gaoioi foʻi le fogāeleele o Mekuri pe a uma ona oʻo atu i le vevela o le aisa (0 o C). Afai e tatala le koneteina, e tafe atu le vevela mai le ea e maualuga le vevela i le paluga o le aisa ma le vai malulu. O le faʻaopoopoina o le vevela mai le ea e mafua ai ona liusuavai le aisa. A o liusuavai pea le aisa, e suia ea le vevela o le paluga o le aisa ma le vai malulu? A o liusuavai pea le aisa, e le suia le vevela o le paluga o le vai ma le aisa.

faitau atili

Fa'amatalaga o le vevela Tutusa fa'amekanika o le vevela Fa'atusatusaga o le vevela

Mataupu Fa'amatalaga o le vevela Tutusa fa'amekanika o le vevela Fa'atusatusaga o le vevela

1. Fa'amatalaga o le vevela

Afai e pa'i atu mea e eseese le vevela, o le a iai le fesiitaiga o le vevela mai mea e maualuga le vevela i mea e maualalo le vevela. E taofi le fesiitaiga o le vevela pe a uma ona pa'i atu i mea e tutusa le vevela. Mo se fa'ata'ita'iga, afai tatou te fa'afefiloi le vai vevela ma le vai malulu, e masani ona fesiita'i le vevela mai le vai vevela i le vai malulu. A tatou tu'uina le u'amea vevela i totonu o le vai malulu, e fesiita'i le vevela mai le u'amea i le vai. O le a taofi le tafe o le vevela pe a uma ona tutusa le vevela o le u'amea ma le vai. A fa'apipi'i e se tausima'i se thermometer i lou tino, e fesiita'i le vevela mai le vai vevela.

faitau atili

Amioga e le masani ai o le vai i lalo ifo o le 4°C

Tusitusiga e uiga i amioga lē masani a le vai i lalo ifo o le 4°C

E fa'alautele mea ta'itasi (e fa'ateleina le tele o mea) pe a fa'ateleina le vevela, ma e fa'aitiitia mea (e fa'aitiitia le tele o mea) pe a fa'aitiitia le vevela. E fa'alautele fo'i le vai pe a fa'ateleina le vevela ma fa'aitiitia pe a fa'aitiitia le vevela, ae le o le 0 o C – 4 o C. I le va o le 0 °C ma le 4 °C, e fa'aitiitia le tele o le vai (e fa'aitiitia le vai) pe a fa'ateleina le vevela. Afai tatou te fa'avevela le vai i le 0 o C, e fa'avevela le vai, e fa'aitiitia le tele o le vai. E muta le fa'agasologa o le fa'aitiitia pe a o'o le vai i le 4 o C. I luga atu o le 4 o C, e fa'ateleina le tele o le vai pe a fa'ateleina le vevela. Nai lo lea, e fa'alautele le vai (e fa'ateleina le tele o le vai) pe a fa'aitiitia le vevela mai le 4 o C i le 0 o C.

faitau atili

Fa'alautele laina

O le tele o mea malō e oo i ai se fa’alautelega laina pe a suia le vevela. O le fa’alautelega laina o le fa’ateleina lea o le umi o le mea pe fa’aitiitia fo’i le umi o le mea. E masani lava, e fa’ateleina le umi o le mea pe a fa’ateleina le vevela, ae o le umi o le mea e fa’aitiitia pe a pa’u le vevela. Atonu e te manatu o le fa’alautelega laina e na’o mea e pei o uaea manifinifi e mafai ona tupu. Mo se fa’ata’ita’iga, va’ai i se ta’avale o lo’o paka i autafa o le auala, o lea e fa’aalia ai i le la. A vevela tele le ta’avale, e mafai ona mafiafia le u’amea, pe fa’ateleina fo’i le umi o itu. E mafai fo’i ona fa’alauteleina taualuga o fale e faia i le zinc. I lenei tulaga, pe a vevela tele le zinc, e fa’ateleina le lautele o pito o le zinc ma e mafai fo’i ona mafiafia le zinc. O le mea lava lea e tasi na tupu i ala u’amea ma u’amea po’o u’amea i luga o le alalaupapa.

faitau atili