Radar o le Tau ma Ana Tekonolosi
O le radar tau o se tasi lea o tekinolosi sili ona tāua i le tau, e ofoina atu ai faʻamatalaga taua mo le valoia o le tau, le siakiina o afa, ma suʻesuʻega o le tau. O lenei tusiga o loʻo suʻesuʻeina ai auala, atinaʻe, ma faʻaoga o tekinolosi radar tau, ma faʻamalamalamaina ai le auala na suia ai lo tatou malamalama ma le vavaloina o mea tutupu tau.
Fa'atomuaga i le Radar o le Tau
O le radar o le tau, po'o le radar mata'ituina o le tau (WSR), o se meafaigaluega taua i le tau i aso nei. E fa'agaoioia e ala i le fa'asalalauina o fa'ailoilo o le microwave i le ea, lea e atagia mai ai vaega o timuga e pei o mataua o timuga, kiona, po'o uato'a. I le iloiloina o fa'ailoilo ua toe fo'i mai, e mafai ai e le au su'esu'e tau ona fa'amatalaina uiga eseese o le ea, e pei o le malosi ma le gaioiga o timuga.
Atinaʻe Faʻasolopito
O le manatu o le radar (Radio Detection and Ranging) e valoia ai lona faʻaaogaina i le mataʻituina o le tau, lea na muamua atiaʻe mo le faʻaaogaina a le militeri i le taimi o le Taua Lona Lua a le Lalolagi. O faiga muamua o le radar na iloa ai mea tutupu i le tau, lea na mafua ai ona suʻesuʻe e saienitisi ana faʻaaogaina i le tau ina ua maeʻa le taua. I le faaiuga o le 1940 ma le amataga o le 1950, na atiaʻe ai ni faiga faʻapitoa o le radar tau, e pei o le WSR-57 i le Iunaite Setete.
I tausaga na sosoo ai, na alualu i luma ai le tekinolosi, faatasi ai ma ni alualu i luma taua e aofia ai le faalauiloaina o le radar Doppler i le vaitau o le 1970. O le radar Doppler e maua ai faamatalaga i le saoasaoa o vaega o timuga, ma faaleleia atili ai le gafatia e iloa ai ma iloilo ai le taamilosaga o afa ma isi foliga vaaia o le tau. O le atinaeina o le radar dual-polarization i le faaiuga o le seneturi lona 20 ma le amataga o le seneturi lona 21 na mafai ai ona malamalama atili auiliili i le ituaiga ma le malosi o timuga.
Mataupu Faavae o Galuega
Fa'avae o le Radar
E fa'alagolago tele faiga o le radar tau i mataupu fa'avae o le fa'asalalauga eletise. E fa'asalalauina e le radar se malosiaga o le microwave i le ea. A fetaia'i lenei malosiaga ma ni vaega o le timuga, e fa'asalalauina nisi o le malosiaga i tua ma maua e le antenna radar. O le taimi e alu ai le malosiaga e toe fo'i mai ai e mafai ai ona fuafuaina le mamao i le timuga, ma fuafua ai lona nofoaga.
Fa'ata'ita'iga o le Radar
O le malosi o le faailoilo ua toe faafoi mai, po o le radar reflectivity, e faailoa mai ai le malosi o le timuga. O tau maualuga o le reflectivity e tutusa ma le mamafa o timuga. O le reflectivity e fuaina i decibels e faatatau i le Z (dBZ), ma maua ai se fua fa'atulagaina mo le malosi o le timuga. Mo se fa'ata'ita'iga, o le tau o le reflectivity e 20 dBZ e masani ona fa'ailoa mai ai timuga mama, ae o le 55 dBZ pe sili atu e ono fa'ailoa mai ai timuga mamafa po o le uato'a.
Doppler Radar
E fa'alauteleina e le radar Doppler le gafatia o le radar masani e ala i le fuaina o le suiga o le taimi o le fa'ailo ua toe fo'i mai, e ta'ua o le aafiaga o le Doppler. O lenei suiga e maua ai fa'amatalaga i le gaioiga o vaega o le timuga e fa'atatau i le radar. O le mea lea, e le gata ina mafai e le radar Doppler ona fuafua le nofoaga ma le malosi o le timuga ae fa'apea fo'i lona saoasaoa. E taua tele lenei gafatia mo le fa'ailoaina ma le iloiloina o mea e pei o le wind shear, asiosio, ma mesocyclones.
Radar Fa'a-Polarization Lua
O le radar fa'alua-polarization o se tasi lea o alualu i luma aupito lata mai i tekinolosi radar. O faiga masani a le radar e auina atu ma maua ai ni pulse ua fa'apolarized i le itu e tasi, e masani lava fa'alava. O le radar fa'alua-polarization e auina atu ma maua ai ni pulse i fa'atulagaga fa'alava ma fa'alava, e ofoina atu ai se va'aiga sili atu ona atoatoa o vaega o timuga. O lenei tekinolosi e fa'aleleia atili ai le eseesega i le va o ituaiga eseese o timuga (e pei o le timu vs. kiona) ma fa'aleleia atili ai le fa'atatauga o le fua faatatau ma le ituaiga o timuga.
Fa'aaogāga o le Radar o le Tau
Fa'amatalaga o le Tau ma le Fa'asalalauina o Tala Fou
E maua mai i le radar o le tau fa'amaumauga i le taimi moni e taua mo le fa'ailoaina o le tau i se taimi pu'upu'u (nowcasting) ma le fa'ailoaina o le tau i se taimi umi. O le mata'ituina pea o mamanu o timuga, e mafai ai e le au su'esu'e tau ona tu'uina atu lapata'iga talafeagai mo fa'alavelave tau mata'utia e pei o afa, afa ma afa. E taua tele lenei agava'a mo le saogalemu lautele ma le sauniuniga mo fa'alavelave fa'afuase'i, e mafai ai ona vave fa'anofoesea ma faia ni puipuiga.
Vavalo o le Vai ma le Lologa
E taua tele fa'amaumauga sa'o o timuga mo su'esu'ega o le vai ma valo'aga o lologa. E fesoasoani le radar o le tau e siaki ai le malosi ma le tufatufaina o timuga, e fa'aopoopo i fa'ata'ita'iga o le vai e vavalo ai le maualuga o vaitafe ma lologa e ono tula'i mai. E taua tele nei fa'amatalaga mo le puleaina o puna'oa vai, fuafuaina o atina'e tetele, ma le tali atu i fa'alavelave fa'afuase'i.
Suʻesuʻega o le Tau
O faʻamaumauga a le radar mo se taimi umi e fesoasoani i suʻesuʻega o le tau e ala i le tuʻuina atu o ni malamalamaaga i aga masani o timuga, le tele o afa, ma suiga o le malosi i le aluga o taimi. O le iloiloina o faʻamaumauga a le radar e fesoasoani i saienitisi e malamalama i aʻafiaga o suiga o le tau i mamanu o le tau, faʻamatalaina ai faiga faʻavae ma fuafuaga faʻafetaui.
Saoga o Vaalele
E taua tele le radar tau mo le saogalemu o vaalele, e maua ai faʻamatalaga auiliili e uiga i le nofoaga ma le malosi o afa. E faʻalagolago pailate i faʻamatalaga a le radar e faʻatautaia ai femalagaaiga i le tau leaga, e ʻalofia ai le vevesi, uila, ma isi mea matautia.
Faʻatoʻaga
E fa'aaogā e faifa'ato'aga ma fuafuaga fa'ato'aga fa'amatalaga o le radar o le tau e faia ai fa'ai'uga atamai i le totoina, fa'asūsūina, ma le seleselega. O fa'amaumauga talafeagai i aga o timuga e fesoasoani i le puleaina lelei o fa'ato'aga, fa'aleleia atili o fua, ma fa'aitiitia ai le leiloa ona o tulaga leaga o le tau.
Taʻiala i le Lumanaʻi
O le lumanaʻi o tekinolosi o le radar tau e pupula, faatasi ai ma le alualu i luma o loʻo faʻaauau pea ona folafola mai ai le sili atu o le saʻo ma le gafatia. O tekinolosi fou e pei o le phased-array radar, lea e mafai ona suʻesuʻeina le ea i se taimi vave ma lelei nai lo faiga masani o le radar faʻainisinia, e tele lona gafatia. E le gata i lea, o le tuʻufaʻatasia o le atamai faʻapitoa ma metotia o le aʻoaʻoina o masini o loʻo faʻaleleia atili ai le auʻiliʻiliga o faʻamatalaga, faʻaleleia atili ai le faʻamatalaina o faʻailoga faigata o le radar, ma tuʻuina atu ai faʻamatalaga e sili atu ona faʻatuatuaina.
Luitau ma Tapulaa
E ui i ona aogā e tele, ae o loo feagai pea tekinolosi o le radar o le tau ma ni luʻitau ma ni tapulaʻa. E mafai ona aʻafia faiga o radar i ni faʻalavelave e pei o fale poʻo mauga, lea e mafai ona poloka pe faʻasalalauina ai faʻailo, ma faʻatupuina ai ni vaega e le o vaaia. E le gata i lea, e le mafai e le radar ona fuaina le timuga i tua atu o se vaega patino, ma faʻatapulaʻaina ai le ufiufi i nofoaga maotua. O le fenumiai o le eleele ma le faʻasalalauina e le masani ai e mafai foʻi ona faʻatupuina ai ni mea sese i le faʻamatalaina o faʻamatalaga radar.
Ina ia faʻaitiitia nei tapulaʻa, e masani ona faʻaopoopoina fesoʻotaʻiga radar i isi meafaigaluega mataʻituina e pei o satelite, nofoaga o le tau, ma fua o le timu. O le tuʻufaʻatasia o le tele o punaoa faʻamaumauga e mafai ai ona malamalama atili i tulaga o le ea ma faʻaleleia atili ai le saʻo o valoʻaga o le tau.
iʻuga
Ua matuā suia e le tekinolosi o le radar o le tau le tau, ma ofoina atu ai faʻamatalaga taua mo le valoia o le tau, le siakiina o afa, ma suʻesuʻega o le tau. Mai lona amataga o le atinaʻeina i le taimi o le Taua Lona Lua a le Lalolagi i ona foliga faigata o loʻo iai nei, ua faʻaauau pea ona suia le radar, ona o le alualu i luma o tekinolosi ma le manaʻomia pea o faʻamatalaga saʻo o le tau. A o tatou vaʻavaʻai atu i le lumanaʻi, o isi faʻafouga i tekinolosi o le radar e folafola mai ai le faʻaleleia atili o lo tatou gafatia e malamalama ma vavalo ai le faigata o le siosiomaga, ma faʻamautinoa ai le saunia lelei ma le maufetuunaʻi i luma o luʻitau e fesoʻotaʻi ma le tau.