Tau o le Gataifale ma le Fa'atautaia o Va'a: Fa'afoeina o le Sami ma le Sa'o ma le Va'ai Mamao
O le tau i le sami ma le folauga o ni matāʻupu e lua e fesoʻotaʻi ma e taua tele i galuega tau i le sami talu mai le taimi na amata ai ona faʻaaogaina e tagata le sami. O le vasa tele ma le lē mafai ona vavalo e tele luʻitau e tulaʻi mai, ma o le malamalama i mamanu o le tau ma metotia tau folauga e taua tele mo femalagaaiga saogalemu ma lelei. O lenei tusiga e suʻesuʻeina ai le sootaga i le va o nei matāʻupu, o latou alualu i luma i le talafaasolopito, alualu i luma i aso nei, ma lo latou matafaioi taua i galuega tau i le sami i aso nei.
Talaaga Faasolopito
O le talafaasolopito o folauga i le sami e matuā faavaea lava i suʻesuʻega ma fefaʻatauaʻiga a tagata. Sa faalagolago le au folau anamua i mea faalelagi, mamanu o matagi, ma faailoga o le talafatai e folau ai. Sa faaaogā e tagata Polenisia lo latou malamalama loloto i fetu, tafega o le sami, ma mamanu o lele a manu felelei e sopoia ai vaega tetele o le Vasa Pasefika. I se tulaga tutusa, o tagata Europa i le Vaitaimi o Suʻesuʻega na latou faʻafanua le sami i meafaigaluega faigofie e pei o le astrolabe ma le tapasa maneta.
Na atiina ae le tau o le sami faatasi ai ma le folauga a'o matauina ma faamaumauina e le au folau ia mamanu o le tau e vavalo ai tulaga i le sami. Na matauina e le au su'esu'e tau o le sami i aso anamua ia matagi masani, tafega o le sami, ma suiga o le tau i le vaitau, ma faasolosolo malie ona fausia se malamalamaaga faavae e lagolago ai folauga.
Tau o le Gataifale: Malamalama i le Sami ma le Lagi
O le tau o le sami e aofia ai le suʻesuʻeina o tulaga o le ea ma le vasa e fesoʻotaʻi tonu lava ma le siosiomaga o le sami. O le malamalama i mamanu o le tau i le sami e taua tele mo le faʻamautinoaina o le saogalemu o vaʻa ma a latou auvaa. O mea taua e taulaʻi i ai le au suʻesuʻe tau o le sami e aofia ai mamanu o matagi, tafega o le sami, peau, ma faiga o afa.
1. Fa'ata'ita'iga o le Matagi: O le matagi o se tasi o mea e sili ona tāua e a'afia ai folauga i le sami. O le malamalama i mamanu o matagi e masani ona agi, e pei o matagi fefa'ataua'i ma matagi sisifo, e mafai ai e le au folau ona fuafua lelei a latou auala. Mo se fa'ata'ita'iga, i le Vaitaimi o Su'esu'ega, na fa'aaogā ai e le au folau matagi fefa'ataua'i e mafai ona vavaloina mo femalagaa'iga i le vasa.
2. Tafe o le Vasa: E taua tele le sao o tafega i le fuafuaina o le saoasaoa ma le itu e agai i ai le malaga a se vaa. O tafega tetele o le sami, e pei o le Gulf Stream i le Atalani ma le Kuroshio Current i le Pasefika, e mafai ona fesoasoani pe faalavelaveina ai le alualu i luma o se vaa. O le iloa o le auala e faaaoga ai nei tafega malolosi e mafai ona faaitiitia ai le taimi e malaga ai ma faasaoina ai le suauu.
3. Galu ma Pea: O mamanu o galu e aʻafia e le matagi, tafega o le sami, ma le foliga o le ilititai. E tatau i folau ona malamalama i le faiga o galu ina ia ʻalofia ai tulaga matautia e pei o galu leaga ma ia folau ma le saogalemu i sami sousou. O le iloa o peau, o galu uumi ma taamilomilo e feoaʻi solo i le sami, e taua tele foʻi mo le vavaloina o suiga o le tau.
4. Faiga o Afa: O afa malolosi, afā fulifao, ma afā fulifao o nisi ia o mea e sili ona matautia i le sami. E faʻaaogaina e le au suʻesuʻe tau i le sami ni ata faʻatekonolosi faʻaonaponei o satelite ma faʻataʻitaʻiga komepiuta e siaki ai nei faiga, ma tuʻuina atu ai faʻamatalaga taua e fesoasoani ai i vaʻa e ʻalo ese mai nofoaga matautia.
Fa'atautaia: O le Tomai ma le Saienisi o le Folau
Ua alualu i luma le fa'atautaia o folauga i le sami mai metotia masani i faiga fa'apitoa e fesoasoani i ai tekinolosi fa'aonaponei. O le autū lava o le fa'atautaia o folauga o le fuafuaina lea o le tulaga o se va'a ma le fuafuaina o se ala e agai atu i lona taunu'uga.
1. Femalagaaiga i le Lagi: O se tasi o metotia tuai o femalagaaiga e aofia ai le faʻaaogaina o le la, masina, fetu, ma paneta e fuafua ai le tulaga o se vaʻa. E fuaina e le au folau le tulimanu i le va o se tino selesitila ma le tafailagi e faʻaaoga ai se sextant, ma faʻaliliu nei faʻamatalaga i ni faʻamaopoopoga faʻafanua.
2. Dead Reckoning: O lenei metotia e aofia ai le fuafuaina o le tulaga o iai nei o se vaa e faavae i luga o se tulaga ua iloa muamua, ma mafaufau i le saoasaoa, taimi, ma le ala. E ui e aoga, ae o le dead reckoning e mafai ona faaputuina ni mea sese i le aluga o taimi ma e manaomia ai le faasa'oga masani e ala i auala faalelagi po o isi auala faatuatuaina.
3. Fa'atautaia Fa'aeletoronika: O le fa'aaogaina o galu leitio na mafai ai ona faia ni fa'atautaiaga sa'o. O faiga e pei o le Global Positioning System (GPS) e tu'uina atu ai fa'amatalaga o nofoaga e toetoe lava a vave ona maua e fa'aaoga ai satelite. Ua suia e le GPS le fa'atautaiaga i lona sa'o ma le faigofie o le fa'aaogaina, ma avea ai ma mea taua i galuega fa'atino i le gataifale i aso nei.
4. Radar o le Va'a: E iloa e faiga o le radar mea faitino ma fanua tetele e ala i le osooso o galu leitio mai ia i latou ma fuaina le faailoilo toe fo'i mai. E taua tele lenei tekinolosi mo le 'alofia o feto'ai, aemaise lava i tulaga le lelei o le va'aia e pei o le puao po'o timuga mamafa.
5. Faiga Fa'ailoaina Otometi (AIS): O le AIS o se faiga e siaki ai e fa'aaogaina mo le fa'ailoaina ma le sailia o va'a. O va'a ua fa'apipi'iina i le AIS e fa'asalalau atu o latou tulaga, saoasaoa, ma isi fa'amatalaga i isi va'a ma pulega o le talafatai, e fa'aleleia atili ai le saogalemu o femalagaa'iga e ala i le fa'aleleia atili o le malamalama i tulaga.
Agai i luma
O le tuʻufaʻatasia o le tau i le sami ma tekinolosi faʻatekonolosi faʻatekonolosi ua matua faʻaitiitia ai tulaga lamatia e fesoʻotaʻi ma femalagaaiga i le sami. O tekinolosi satelite, aemaise lava, ua suia ai vaega uma e lua e ala i le tuʻuina atu o faʻamatalaga i le taimi moni e uiga i tulaga o le tau ma faʻamatalaga saʻo o nofoaga.
1. Ata Fa'asatelite ma le Iloiloga Mamao: E mafai e satelite ua fa'apipi'iina i masini fa'alogo ona mata'ituina mamanu o le tau, vevela o le fogā'ele'ele, ma le maualuga o galu. E taua tele nei fa'amaumauga mo le vavalo ma le siakiina o faiga o afa, ma mafai ai ona sili atu le sa'o ma le vave o fa'amatalaga o le tau.
2. Valoia Fa'afuainumera o le Tau (NWP): O fa'ata'ita'iga o le NWP e fa'aogaina ai fua fa'atatau fa'amatematika e fa'ata'ita'i ai faiga o le ea. E ala i le fa'aofiina o fa'amaumauga o le tau i le taimi nei, e mafai e nei fa'ata'ita'iga ona vavalo i tulaga o le lumana'i, e fesoasoani ai i tagata su'esu'e tau i le gataifale e tu'uina atu ni va'aiga sa'o mo le fuafuaina o femalagaa'iga.
3. Faiga Fa'apipi'i Fa'atasi (IBS): E masani ona fa'aogaina e va'a fa'aonaponei le IBS, lea e fa'atotonugalemu ai galuega tau folauga, feso'ota'iga, ma le pulea. O nei faiga e fa'aogaina siata eletise, radar, AIS, ma isi masini e maua ai se aotelega atoatoa o tulaga, fa'aleleia atili ai le saogalemu ma le lelei o folauga.
4. E-Navigation: O se manatu fou, o le e-Navigation e faʻamoemoe e faʻafetaui le fefaʻasoaaʻiga o faʻamatalaga i le va o vaʻa ma pulega i uta. E faʻaaogaina tekinolosi faʻaonaponei e faʻaleleia atili ai le saogalemu, puipuiga, ma le puipuiga o le siosiomaga i galuega tau gataifale.
O le Matafaioi Taua o le Tau ma le Felauaiga i le Gataifale
O le galulue fa'atasi i le va o le tau i le gataifale ma le folauga e fa'amautinoa ai le saogalemu ma le lelei o femalagaa'iga a va'a i vasa o le lalolagi. O fa'amatalaga sa'o o le tau e mafai ai e le au folau ona 'alofia tulaga mata'utia, ae o faiga fa'apitoa mo folauga e mafai ai ona fuafuaina lelei le auala ma fa'asa'o le ala.
E le gata i lea, o nei vaega e lagolagoina ai fefaatauaiga faavaomalo e ala i le faaleleia atili o auala o felauaiga, faaitiitia ai le faaaogaina o le suauu, ma faaitiitia ai taimi o felauaiga. O lenei lelei e faaliliuina i faamanuiaga tau tamaoaiga, aua e vave ona felauaiga oloa ma taugofie.
I tulaga agaalofa, o le tau i le gataifale ma le folauga e taua tele mo le tali atu i mala faalenatura ma galuega saili ma laveai. O faamatalaga sa'o o le tau ma le folauga sa'o e mafai ona i'u ai i le eseesega i le va o le ola ma le oti i faalavelave faafuasei.
iʻuga
O le tau i le sami ma le folauga o ni poutū ia o le folauga i aso nei, ua faavaeina i seneturi o le atamai o tagata ma ua alualu i luma e tekinolosi faaonaponei. A o faaauau pea ona tuputupu aʻe lo tatou malamalama i vasa ma le ea, o nei mataupu o le a tumau pea le taua i le faamautinoaina o le saogalemu, lelei, ma le tumau o galuega faatino i le sami. O le sami, faatasi ai ma lona lautele ma le le mafai ona vavaloina, e manaomia ai le faaaloalo ma le saʻo, ma e ala i taumafaiga tuufaatasi a le tau i le sami ma le folauga, e mafai ai e tagata ona faaauau pea ona suʻesuʻe ma faaaoga le gafatia o le vasa ma le mautinoa.