Su'esu'ega o Mea Tau i le Eleele i Antartika ma ni Mea Tuai na Mauaina

Su'esu'ega o Mea Tau i le Eleele i Antartika ma Mea na Mauaina e Tulaga Ese

E masani ona mafaufauina Antarctica o se konetineta tuufua ma sinasina: o laufanua aisa e le gata, matagi malolosi, ma le vevela tele e faigata ai ona ola le tagata i se taimi umi. Peitaʻi, i tua atu o le ata o le "konetineta gaogao" o loʻo i ai se matāʻupu suʻesuʻe o loʻo faʻateleina le gauai atu i ai—o mea anamua i Antarctica. E ui e leʻi i ai lava i le konetineta ni aganuʻu anamua e pei o Aikupito poʻo Mesopotamia, ae o Antarctica o loʻo i ai ni faʻailoga o gaoioiga a tagata e taua tele mo le malamalama i le talafaasolopito o suʻesuʻega, le pisinisi tulimanu, saienisi faʻaonaponei, ma e oʻo lava i le aʻafiaga o tagata i le siosiomaga sili ona vaivai o le Lalolagi. O mea anamua i Antarctica o le tala lea i tagata na taunuu mulimuli ane, ma tuʻua ai ni mea faigofie, ae taua.

Aiseā e Ese ai Suʻesuʻega o Mea anamua i Anetatika?

E masani ona fesootaʻi suʻesuʻega o mea anamua ma toega o aai anamua, malumalu, tuugamau, ma meafaitino e afe tausaga le matutua. E leai se faitau aofaʻi o tagata moni o Antarctica ma e leʻi nonofo tumau lava aʻo leʻi oo i le vaitaimi faʻaonaponei. O le mea lea, e masani ona taulaʻi le "suʻesuʻega o mea anamua o Antarctica" i toega mai le seneturi lona 18 i le seneturi lona 20: le vaitaimi o le tuli manu ma tafola, le vaitaimi o suʻesuʻega i pole, ma aso muamua o nofoaga suʻesuʻe.

O lona tulaga ese e taoto i lona tulaga ma tulaga. O le maualalo o le vevela ma siosiomaga matuā mago i nisi o itulagi e mafai ona faʻagesegese ai le pala o mea ola. I le isi itu, o matagi malolosi, gaioiga o aisa, ma afa o le kiona e mafai ona tanumia pe faʻateʻia ai nofoaga. O le tele o mea na maua mai mea anamua e "faʻateʻia" pe natia, e le o gaioiga a tagata o aso nei, ae o le suiga o le siosiomaga masani o Anetatika.

Tulagavae Anamua: Tagata Tutuli Seal ma le Alamanuia Tutuli Manu

O le uluaʻi fesootaʻiga a tagata i Antarctica ma atumotu i saute o Antarctica sa tele lava ina faʻatatau i le tamaoaiga: o le tuliina o sila mo le suauʻu ma paʻu o manu, ma le tuliina o tafola. I le faaiuga o le seneturi lona 18 ma le amataga o le seneturi lona 19, na ulufale atu ai tagata tuli manu i nofoaga na manatu "e matuā mamao" mo le vaavaaiga malosi. Na latou faatuina ni tolauapiga le tumau i le talafatai, faʻaaogaina ana ma papa, pe fausia ni fale faigofie mai laupapa ma maa.

O mea masani na maua mai lenei vaitaimi e aofia ai toega o ogaumu, ponaivi o manu, fasi laupapa, fao, fasi uʻamea, fagu tioata, ma o nisi taimi o mea e kuka ai. E ui ina foliga masani, ae o nei mea e mafai ai e tagata suʻesuʻe mea anamua ona toe fausia le olaga o tagata tulimanu ma tagata ao: le auala na latou faʻagasolo ai le gaʻo i le suāuu, le auala na latou teuina ai sapalai, ma e oʻo lava i le tele o le faʻaaogaina o meaola o le lotoifale. E taua tele lenei faʻamatalaga auā o le tulituliloaina tele o manu feʻai sa faʻaitiitia ai le faitau aofaʻi o sila i nisi o eria.

O le Vaitaimi o le “Vaitaimi o le Toa”: Su'esu'ega i le Poma ma Mea Taua mai le Malaga Fa'ata'amilo

O se tasi o mataupu sili ona lauiloa i le talafaasolopito o Antarctica o le “Vaitaimi Toa o Suʻesuʻega i Antarctica” (le faaiuga o le seneturi 19 i le amataga o le seneturi 20). O igoa e pei o Robert Falcon Scott, Roald Amundsen, ma Ernest Shackleton na faatusa i ai le naunautaiga o tagata soifua e faatoilalo le Pole i Saute. Mo tagata suʻesuʻe mea anamua, o lenei vaitaimi na maua ai nofoaga ma meafaitino e masani ona foliga "latalata" aua o a latou tala ua faamaumauina, ae o loo i ai pea mea e ofo ai i o latou toega.

O se Fale o le Su'esu'ega ua Fa'a'aisa i le Taimi
O fale o femalagaaiga i nisi o nofoaga, aemaise lava i le itulagi o Ross Sea, e avea o ni "kapsula taimi" mataʻina. I totonu, e mafai ona e mauaina ai ni pusa, ni apa meaai, ni fagu vailaau, ni meafaigaluega faasaienisi, ni lavalava fulufulu mamoe, ni seevae, ma e oo lava i faamaumauga po o ni afifi o loo atagia ai tekinolosi ma masaniga a tagata faatau o lena vaitaimi.

E tulaga ese fale faapenei ona e tele mea o loo tumau pea i o latou nofoaga, e peiseai ua faatoa o ese atu tagata na nonofo ai. E mafai e tagata suʻesuʻe mea anamua ma tagata faasao ona suʻesuʻeina le faagasologa o le malaga: o a meaʻai na latou aumaia, pe na faapefea ona latou faatulagaina o latou nofoaga, o a meafaigaluega na latou manatu e taua, ma pe na faapefea ona latou sao mai le vevela tele. E le gata i lo latou taua faasaienisi, o nei nofoaga e iai le taua tele faalelagona ma le talafaasolopito—e fesootai ma tauiviga a tagata, toilalo, ma le lototele.

O se Sailiga "Laʻititi" e Aogā
E lē o mea mata’ina uma e maua o ni fausaga. O nisi taimi, o mea laiti e pei o sipuni, fa’ailoga o apa, toega o moligao, po’o ni fasi ie e mafai ona fa’aalia ai le tele o mea: le soifua maloloina o le ‘au, suiga o mea’ai, avanoa i vaila’au, ma e o’o lava i suiga i fuafuaga mo le ola. I siosiomaga faigata, o filifiliga laiti—e pei o le ituaiga suau’u po’o le mamanu o seevae—e mafai ona fa’aalia ai le eseesega i le va o le ola ma le oti. E fesoasoani le su’esu’ega o mea anamua ia i tatou e va’ai i faigamalaga e lē gata o ni tala fa’asolopito tetele, ae o ni aafiaga moni fa’aletagata.

Suʻesuʻega o Mea Tau i le Eleele i Aso Nei: Nofoaga o Suʻesuʻega ma le "Tupuaga" o le 20 Seneturi

Ina ua maeʻa le Taua Lona Lua a le Lalolagi, na ulufale atu Anetatika i se vaitaimi o suʻesuʻega faasaienisi sili atu ona malosi. E tele nofoaga suʻesuʻe na fausia, o nisi na tuʻua ma suia, ma o nisi na faia ni toe faʻafouga tetele. O lenei mea na mafua ai ona iai ni ituaiga eseese o nofoaga o mea anamua: o toega o atinaʻe faʻaonaponei e pei o malae vaalele laiti, faleteuoloa, tane suauʻu, meafaigaluega fesoʻotaʻiga, taʻavale kiona tuai, ma e oʻo lava i faʻaputuga otaota "faasolopito".

O le mea e malie ai, e oo lava i otaota e mafai ona avea ma mea totino. O faaputuga o apa, fagu, vaega o masini, ma mea faufale e mafai ona faaalia ai ni faailoga o tekinolosi, masaniga o le faaaogaina, ma le auala ua suia ai tulaga faatauaina o le siosiomaga i le aluga o taimi. O mea sa manatu muamua o se mea masani—mo se faataitaiga, o le lafoaia o otaota i se nofoaga faapitoa—ua manatu nei o se lamatiaga i le siosiomaga. O le mea lea, o talanoaga e uiga i mea anamua i Antarctic e masani ona fesootaʻi ma le faasaoina o le siosiomaga: o a mea e tatau ona faamamaina mo mafuaaga tau siosiomaga, ma o a mea e tatau ona faasaoina mo le taua i le talafaasolopito?

Mea e Mauaina e Tulaga Ese: Mai Mea'ai Apa i Fa'ailoga o le Olaga i Aso Taitasi

A fesiligia “o a mea tulaga ese ua maua i Anetatika?”, e masani lava e le o auro po o maa taua le tali, ae o mea faaletagata lava ia:

1. Apa ma fagu mea'ai mai le seneturi 19/20: fa'aalia ai mamanu o sapalai, tekinolosi fa'asao ma e o'o lava i fa'ailoga tau fefa'ataua'iga na fa'afeso'ota'i ai Antarctica ma pisinisi fa'avaomalo.
2. Meafaigaluega faasaienisi tuai: termomita, paromita, meafaigaluega tau, mea pueata anamua, ma meafaigaluega faafanua, o loo atagia ai atinae i le saienisi o le fanua.
3. Laei ma mea e fa'aaogā mo le ola: fulufulu mamoe, totigilima, seevae, mata puipui, ma fa'asa'oga e faia i lima e fesoasoani ai i tagata su'esu'e mea anamua e malamalama i fetu'una'iga faaletagata.
4. Graffiti, igoa tusitusia, po'o ni fa'amatalaga laiti: o nisi taimi e maua i luga o laupapa po'o puipui o fale la'au—o ni fa'ailoga fa'alemafaufau o le fiu, fa'amoemoe, po'o ni fa'ailoga o le i ai.
5. Toega o le umukuka ma le potu moe: le faatulagaga o le faleoo, o leo o le “olaga i aso faisoo” ia e faamaonia ai o talafaasolopito tele e aofia ai ni faiga masani laiti.

O le isi uiga tulaga ese o tulaga o le faasaoina. I nisi o nofoaga, o mea ola e pei o laupapa po o ie e mafai ona ola umi atu nai lo tau susū. Peitaʻi, ona o lo latou vaivai, pe a feagai nofoaga ma suiga o le aisa po o gaoioiga a tagata i aso nei, e mafai ona vave ona faaleagaina.

Luʻitau o Suesuega: Tau, Amioga Mama, ma le Puipuiga o Nofoaga

O le fa'atinoina o su'esu'ega o mea anamua i Anetatika e sili atu nai lo na'o le eliina i le palapala. O lu'itau autū e aofia ai le taugata o felauaiga, vaitau faigaluega pupuu, ma tulaga lamatia o le saogalemu. O le tele o nofoaga e mamao ese mai nofoaga o su'esu'ega, ma so'o se gaioiga e tatau ona fa'aitiitia lona a'afiaga i le siosiomaga.

E iai fo'i lu'itau tau amio ma fa'aletulafono fa'avaomalo. O lo'o pulea Anetatika e ala i se fa'avae fa'avaomalo e fa'amamafa ai le fa'aogaina filemu ma su'esu'ega fa'asaienisi. O le puipuia o le tofi fa'aleaganuu—e pei o fale o femalagaa'iga—e mana'omia ai ni faiga fa'avae fa'asao mautu. I le fa'atinoina, e tatau i 'au fa'asao ona paleni mataupu taua e tolu: tausia o le moni o le nofoaga, puipuia o le fa'aleagaina o le siosiomaga, ma le puleaina o asiasiga a tagata (e aofia ai ma turisi) e puipuia ai le fa'aleagaina.

Suiga o le Tau ma le Lumanai o Suʻesuʻega o Mea anamua i Antartika

O se tasi o faʻafitauli tetele i aso nei o le suiga o le tau. A o liusuavai le aisa, e ono faʻaalia nisi vaega o le nofoaga mo le taimi muamua i le tele o tausaga—ma maua ai le avanoa mo ni mea fou e maua. Peitaʻi, o lenei faʻaalia e faʻaalia ai foʻi ni lamatiaga: o laupapa sa puipuia muamua e ono vave ona pala, o uʻamea e ono vave ona elea, ma e ono lē mautu fale ona o le siʻitia o le eleele aisa.

I se isi faaupuga, o suiga o le tau e lē gata o se faʻalavelave tau siʻosiʻomaga, ae o se faʻalavelave foʻi o le puipuiga o measina faʻaleaganuʻu. O loʻo faʻateleina le galue o le suʻesuʻega o mea anamua i Antarctica e pei o se "tagata e teu manatua"—o le faʻamaumauina o nofoaga i se taimi vave e mafai ai, e faʻaaoga ai faʻafanua numera, ata pue maualuga le iugafono, suʻesuʻega 3D, ma metotia e le afaina ai mea leaga e faʻaitiitia ai le faʻaleagaina.

Fa'ato'a

Atonu e leai ni piramiti po o ni malumalu anamua i suʻesuʻega o mea anamua i Antarctica, ae o le mea tonu lava lea e tulaga ese ai. O lenei konetineta e iai sona tulagavae e fai si talavou ae loloto: o tala o faigamalaga tulimanu na suia ai siosiomaga, faigamalaga toa na tofotofoina ai tapulaʻa o le onosai, ma suʻesuʻega faasaienisi na faʻatulagaina ai lo tatou malamalama i le paneta. O mea tulaga ese e maua i Antarctica e masani ona avea ma mea masani—apa, seevae, mea e fua ai, tupe—e ono manatu māmā i ai i se isi mea, ae i le pito o le lalolagi e molimau le leoa i tauiviga ma filifiliga a tagata.

I mea totino uma ua fa'a'aisa i lalo o matagi o le pole, tatou te va'aia ai se ata o i tatou lava: le fia iloa, le naunauta'iga, le onosa'i, ma le i'uga. Ua a'oa'oina i tatou e Anetatika e le o taimi uma e tusia ai le talafaasolopito e ni aai tetele ma malo anamua—o nisi taimi e faia i ni fale laiti i le aisa, ma mea faigofie e tu'ua e ola ai.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga ina ia sili atu ona faʻasaienisi (faʻatasi ai ma auala ma faʻamatalaga i lalo), pe sili atu ona lauiloa i se sitaili o tala faʻasolopito.

Taofi faamatalaga