Su'esu'ega o Fegalegaleaiga Fa'ava-o-malo i Asia i Sautesasa'e

Su'esu'ega o Fegalegaleaiga Fa'ava-o-malo i Asia i Sautesasa'e

O Asia i Sautesasae o se tasi o itulagi sili ona feliua'i i le lalolagi, lea e masani ona avea ai fegalegaleaiga fa'ava-o-malo ma mataupu fa'apolokiki fa'afanua ma totonugalemu. O su'esu'ega o mataupu fa'ava-o-malo i Asia i Sautesasae e ofoina atu ai ni malamalamaga loloto i le auala e galulue fa'atasi ai atunuu i le itulagi, tauva, ma pulea feeseeseaiga. O lenei tusiga o le a su'esu'eina ai itu eseese o fegalegaleaiga fa'ava-o-malo i Asia i Sautesasae, e aofia ai le talafa'asolopito, faiga fa'apolokiki, puipuiga, tamaoaiga, ma aganu'u.

Talafaasolopito o Fegalegaleaiga Faavaomalo i Asia i Sautesasae

O fegalegaleaiga faavaomalo i Asia i Sautesasae ua leva ona aafia i le pulega faakolone, le Taua Malulu, ma le lalolagi atoa. O le vaitaimi o pulega faakolone na vaaia ai le pulea e malo tetele o Europa e pei o Peretania, Falani, ma Netherlands, ma tuua ai se faailoga loloto i fausaga faapolokiki ma agafesootai o atunuu i le itulagi.

Ina ua maua le tutoʻatasi, na feagai atunuu o Asia i Sautesasae ma luʻitau tetele i le faʻatuina o faasinomaga faaleatunuu ma le mautu faʻapolokiki. Na atili faigata ai fegalegaleaiga faavaomalo i le itulagi ona o le Cold War, ma tauva ai le Iunaite Setete ma le Soviet Union e faʻalautele lo latou faatosinaga. O lenei feeseeseaiga faʻavae sa manino lava i mea na tutupu e pei o le Taua i Vietnam ma feeseeseaiga i Laos ma Cambodia.

Matafaioi a le ASEAN i Fegalegaleaiga Faavaomalo

O se tasi o atinaʻe sili ona tāua i fegalegaleaiga faavaomalo i Asia i Sautesasae o le faavaeina lea o le ASEAN (Association of Southeast Asian Nations) i le 1967. Na faavaeina le ASEAN e Initonesia, Malasia, Filipaina, Sigapoa, ma Taialani ma le faamoemoe e faalauiloa le galulue faatasi faaupufai ma le tamaoaiga ma faatumauina le mautu i le itulagi.

I le aluga o taimi, ua tupu aʻe le ASEAN i se faʻalapotopotoga tele atu faatasi ai ma le faʻaopoopoga o isi sui e toʻalima: Brunei Darussalam, Vietnam, Laos, Myanmar, ma Cambodia. Ua faia e le ASEAN se sao taua i le faʻafaigofieina o talanoaga ma le galulue faʻatasi i le va o ona sui, faʻapea foʻi ma le galulue faʻatasi ma atunuʻu i fafo atu o le itulagi e ala i auala e pei o le ASEAN Regional Forum (ARF) ma le East Asia Summit (EAS).

Puipuiga ma Fete'ena'iga

O le saogalemu o se vaega taua tele o fegalegaleaiga faavaomalo i Asia i Sautesasae. O loʻo feagai le itulagi ma ituaiga eseese o feeseeseaiga, i totonu o le atunuu ma le va o setete. Mo se faʻataʻitaʻiga, o feeseeseaiga i tuaoi ua avea ma pogai o feeseeseaiga i le va o atunuu e pei o Taialani ma Kemupotia, ae o feeseeseaiga i le gataifale i le Sami Saina i Saute e aofia ai tagi fefiloi i le va o Saina, Filipaina, Malasia, Viatename, Brunei, ma Taiwan.

O le feeseeseaiga i le Sami o Saina i Saute o se mataupu taua tele i Asia i Sautesasae, ona o le taua o lenei auala fefaʻatauaʻiga i le tamaoaiga o le lalolagi. Ua fausia e Saina ni atinaʻe faamiliteli i luga o ni motu faʻapitoa, ma ua tulaʻi mai ai popolega i le tele o atunuu o le ASEAN ma ua tosina mai ai le mafaufau mai malo mai fafo e pei o le Iunaite Setete. Ua taumafai le ASEAN e pulea le feeseeseaiga e ala i talanoaga ma faiga faʻava-o-malo, e ui lava e masani ona faʻatapulaʻaina taunuuga.

Galulue Fa'atasi Tau Tamaoaiga

O fegalegaleaiga tau tamaoaiga i Asia i Sautesasae e matua fesuisuiai ma e aʻafia i le lalolagi atoa. Ua taumafai le ASEAN e fausia se vaega tau fefaatauaiga saoloto e ala i le ASEAN Free Trade Area (AFTA) ma, talu ai nei, le ASEAN Economic Community (AEC). O nei taumafaiga e faʻamoemoe e faʻaleleia atili le tuʻufaʻatasia o tamaoaiga faʻaitulagi ma fausia ni maketi e sili atu ona tauva.

E le gata i lea, o atunuu o Asia i Sautesasae o loʻo aʻafia foʻi i maliega tau fefaʻatauaʻiga eseese i itu e lua ma itu e tele. Mo se faʻataʻitaʻiga, ua auai Initonesia ma Viatename i le Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP), ae o atunuu e pei o Sigapoa o loʻo i ai maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto ma atunuu eseese i fafo atu o le ASEAN.

E iai fo'i le sao tāua o Saina i fegalegaleaiga tau tamaoaiga a le itulagi , i le avea ai ma pa'aga fefa'ataua'iga autū ma se tagata teu tupe tele. Ua va'aia e le Belt and Road Initiative (BRI) a Saina ni galuega tetele tau atina'e i atunu'u o le ASEAN e pei o Malasia, Initonesia, ma Laos, e ui lava o nei galuega e le'i aunoa ma ni finauga e uiga i mataupu tau aitalafu ma le pule silisili ese.

Vaega Fa'aagafesootai ma Fa'aleaganuu

O Asia i Sautesasae o se itulagi e tele ai le eseesega o ituaiga, aganuu, ma tapuaiga. O fegalegaleaiga fa'aagafesootai ma aganu'u e iai sona sao taua i fegalegaleaiga fa'ava-o-malo i totonu o le itulagi. Mo se fa'ata'ita'iga, o fegalegaleaiga i le va o Initonesia ma Malasia e masani ona a'afia i mataupu fa'aleaganuu ma lagona fa'aleatunuu, aemaise lava e uiga i le gagana, aganu'u masani, ma mataupu tau femalagaa'iga.

I le isi itu, o turisi e avea foi o se alalaupapa taua i le va o atunuu o Asia i Sautesasae. O atunuu e pei o Taialani, Sigapoa, ma Malasia e masani ona avea ma nofoaga autu mo turisi mai totonu ma fafo atu o le itulagi, e fesoasoani e faamalosia ai sootaga i le va o tagata ma faalauiloa ai le malamalamaaga faaleaganuu.

Luʻitau ma le Lumanai

E ui i le alualu i luma tele i le galulue faatasi faaitulagi , ae o loo feagai pea Asia i Sautesasae ma le tele o luitau i ana sootaga faavaomalo. O le le tutusa o le tamaoaiga i le va o atunuu o le ASEAN, mataupu tau aia tatau a tagata i atunuu e pei o Myanmar, ma faamata’u faavaomalo e pei o faiga faatupu faalavelave ma suiga o le tau o nisi ia o mataupu e manaomia ai le gauai atu i ai ma le galulue faatasi.

Ona o suiga o le tau, e matuā lamatia atunuu o Asia i Sautesasae i faalavelave faalenatura e pei o lologa, afa, ma afi o le vaomatua. O le galulue faatasi faaitulagi i le faaitiitia ma le fetuunaiga o suiga o le tau e taua tele mo le lumanai o le itulagi.

Ina ia foia nei luitau, e manaʻomia e le ASEAN ma ona atunuu auai ona faʻaauau pea ona faʻaleleia a latou faiga faʻatasi ma faiga faʻavae e tele itu. O le faʻamalosia o faʻalapotopotoga faʻaitulagi, faʻatinoina o faiga faʻavae e aofia ai tagata uma, ma le faʻaleleia o talanoaga ma tagata e le o ni malo o nisi ia o laasaga e mafai ona faia e ausia ai le mautu ma le atinaʻe gafataulimaina.

I'uga

O suʻesuʻega o mataupu o fegalegaleaiga faavaomalo i Asia i Sautesasae ua faʻaalia ai le auala na ui atu ai le itulagi i laʻasaga eseese o suiga faigata. Mai le pulega faakolone ma le Taua Malulu e oo atu i le vaitaimi o le lalolagi atoa i aso nei, ua faʻaalia e atunuu o Asia i Sautesasae le onosaʻi mataʻina ma le fetuutuunai.

O le ASEAN, i le avea ai ma se faalapotopotoga faaitulagi, ua i ai sona sao taua i le puleaina o feeseeseaiga, faafaigofieina o le galulue faatasi tau tamaoaiga, ma le faalauiloaina o talanoaga i aganuu eseese. Peitai, o loo lamatia pea le mautu ma le alualu i luma o le itulagi i luitau tetele, ma manaomia ai taumafaiga faaopoopo ma le galulue faatasi faifai pea.

Faatasi ai ma se malamalamaga loloto atu i le faagasologa o fegalegaleaiga faavaomalo i Asia i Sautesasae, e mafai ai ona tatou malamalama atili i le faigata ma le gafatia o loo i ai i le itulagi mo se lumanaʻi sili atu ona saogalemu ma manuia o le lalolagi.

Taofi faamatalaga