Faiga Fa'avae i Fafo: Su'esu'ega o Mataupu mai Atunuu Eseese
O le faiga fa'avae i fafo o se seti o fuafuaga, fa'ai'uga, ma gaioiga e faia e se atunu'u e pulea ai ana fegalegaleaiga ma tagata mai fafo—o isi atunu'u, fa'alapotopotoga fa'ava-o-malo, ma e o'o lava i fa'alapotopotoga fa'alelalolagi. I le vaitaimi o le lalolagi atoa, o le faiga fa'avae i fafo e le gata ina taula'i i taua ma le filemu, ae fa'apea fo'i i fefa'ataua'iga, femalagaa'iga, malosiaga, siosiomaga, puipuiga o le saogalemu i luga o le initaneti, ma faiga fa'ava-o-malo tau soifua maloloina. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai le manatu o le faiga fa'avae i fafo ma su'esu'eina ai su'esu'ega mai atunu'u eseese e va'ai pe fa'apefea ona fa'atulaga e mana'oga fa'ale-atunu'u, tulaga fa'atauaina, ma tulaga fa'apolokiki fa'ava-o-malo filifiliga fa'ata'atitia fa'ava-o-malo.
Malamalama i Sini ma Meafaigaluega o Faiga Faavae i Fafo
I se tulaga lautele, o sini o faiga fa'ava-o-malo e aofia ai: (1) le tausia o le saogalemu o le atunu'u, (2) le fa'aleleia atili o le soifua manuia tau tamaoaiga, (3) le fa'alauteleina o le faatosinaga (malosiaga) ma le igoa ta'uleleia fa'avaomalo, ma le (4) le puipuia o tagatanuu i fafo. I le fa'atinoina, o faiga fa'ava-o-malo e fa'aaogaina ai le tele o meafaigaluega, e pei o faiga fa'ava-o-malo fa'ale-itu ma fa'ava-o-malo, maliega tau fefa'ataua'iga, fesoasoani mai fafo, fa'asalaga tau tamaoaiga, galulue fa'atasi i le puipuiga, ma le "malosiaga vaivai" e ala i aganu'u, a'oa'oga, ma tekinolosi.
Peitaʻi, e leai se faiga faʻavae i fafo e tumau i se tulaga gaogao. E aʻafia i tulaga faʻalotoifale—faiga faʻapolokiki, manatu o tagata lautele, tamaoaiga, ma le faasinomaga o le atunuʻu—faʻapea foʻi ma faiga faʻavaomalo e pei o le tauvaga a malo tetele, suiga o faʻatulagaga faʻaitulagi, poʻo faʻalavelave faʻalelalolagi. O suʻesuʻega o loʻo mulimuli mai o loʻo faʻaalia ai le tele o auala ma le mafuaʻaga o loʻo i tua atu o na auala.
Suʻesuʻega o le Tulaga 1: O le Iunaite Setete — I le va o le Taitaiga Faavaomalo ma le Manatu Faaleatunuu
Ua masani ona vaaia le Iunaite Setete (Amerika) o se tagata autu i le faiga faavaomalo talu mai le Taua Lona Lua a le Lalolagi. O tu ma aga masani a le faiga fa’ava-o-malo a Amerika e aofia ai matafaioi o le avea ma ta’ita’i o le au fa’atasi, leoleo o le mautu o le fa’atulagaga saoloto, ma le fa’alauiloaina o le faatemokalasi. I le taimi lava e tasi, o ana faiga fa’avae e masani ona fa’amamafa ai mana’oga fa’ale-atunu’u ma le saogalemu i totonu o le atunu’u.
O se faʻataʻitaʻiga autū o le auala a Amerika i ni mafutaga faʻalepuipui e pei o le NATO ma faiga faapaʻaga i le Indo-Pasefika. E faʻaaogaina e Amerika ni mafutaga faʻalepuipui e faʻamalosia ai le puipuiga, faʻasoa le avega o le puipuiga, ma faʻatumauina le faatosinaga. Peitaʻi, e mafai foʻi ona suia le faiga faʻavae a Amerika i suiga i le taitaiga ma tulaga faʻalotoifale, e pei o finauga e uiga i tau o mafutaga faʻalepuipui, femalagaaʻiga, poʻo fefaʻatauaʻiga. O le suʻesuʻega a Amerika o loʻo faʻaalia ai e oʻo lava i malo tetele e noatia pea i mafaufauga faʻapolokiki i totonu, aʻo iai foʻi le tomai e faʻatulaga ai tulafono faʻalelalolagi o le taʻaloga e ala i faʻalapotopotoga ma fesoʻotaʻiga a uo.
Suʻesuʻega o le Mataupu 2: Saina — Le Tulaʻi Mai o le Malosiaga ma le Faiga Faʻava-o-malo Tau Tamaoaiga
Ua faʻatinoina e Saina se faʻataʻitaʻiga o faiga faʻavae i fafo e faʻamamafa ai le mautu, le pule silisili ese, ma le atinaʻe. A o tuputupu aʻe lona tamaoaiga ma faʻaonaponei le militeri, ua faʻateleina le malosi o faiga faʻava-o-malo a Saina i itulagi eseese, e aofia ai Asia, Aferika, ma Europa. O ana meafaigaluega autu e masani lava o le galulue faʻatasi tau tamaoaiga—tupe faʻafaigaluega i atinaʻe, fefaʻatauaʻiga, ma le faʻatupeina—lea e faʻamalosia ai le fefaʻalagolagomaʻi ma le faatosinaga.
O le faiga fa'ava-o-malo a Saina e fa'ailoaina fo'i i le fa'amamafaina o le tulaga mautu o le teritori ma le saogalemu fa'aitulagi. O feeseesea'iga i le gataifale ma mataupu tau tuaoi o se tofotofoga tele lea i fegalegaleaiga ma atunu'u tuaoi. I totonu o lenei fa'avae, o lo'o taumafai Saina e fa'apaleni lona ata o se pa'aga tau atina'e ma le mana'oga e fa'amalosia lona tulaga fa'ata'atitia. O le mataupu a Saina o lo'o fa'aalia ai le auala e mafai ai e le malosiaga tau tamaoaiga ona avea ma meafaigaluega fa'ava-o-malo e matua aoga tele, ae e fa'atupuina ai fo'i popolega fa'apitonu'u fa'atasi ai ma isi.
Suʻesuʻega Tulaga 3: Rusia — Puipuiga, Faʻatosinaga Faʻaitulagi, ma Faiga Faʻapolokiki o le Pule
O Rusia o loʻo i ai se faiga faʻavae malosi i fafo e taulaʻi i le saogalemu ma le faatosinaga i lona itulagi. Ina ua maeʻa le paʻu o le Soviet Union, na feagai Rusia ma luʻitau tau tamaoaiga ma faʻamatalaga tau faʻavae. I tausaga talu ai nei, o faiga faʻavae a Rusia e masani ona malamalama i ai e ala i le tioata o "faiga faʻavae o le malosi," o lona uiga, o ana taumafaiga e faʻatumauina ana aia tatau tau faʻavae, e aofia ai le ulufale atu i le militeri, faatosinaga faʻaitulagi, ma le malosi o feutanaʻiga ma Sisifo.
E faʻaaogaina e Rusia ni meafaigaluega e pei o galuega faʻamiliteli, faiga faʻava-o-malo o le malosi (e pei o le auina atu i fafo o le kesi), ma le galulue faʻatasi ma paʻaga faʻapitoa i le puipuiga. I le taimi lava e tasi, o loʻo galue malosi foʻi Rusia i fonotaga faʻavaomalo e faʻalauiloa ai le tala o le tele o itu—e le tatau ona pulea le lalolagi e se malo e tasi. O le suʻesuʻega a Rusia o loʻo faʻaalia ai le auala e mafai ai e le taufaʻamataʻu ua iloa, tauvaga mo le faatosinaga, ma mea taua i le talafaasolopito ona faʻatulagaina faiga faʻavae faʻavaomalo faʻafeeseeseaʻiga ma fefaʻatauaʻiga.
Suʻesuʻega o le Mataupu 4: Iapani — Faiga Faʻava-o-malo mo le Tamaoaiga, Soʻotaga Puipuiga, ma le Malosiaga Lē Malū
O Iapani o se faʻataʻitaʻiga o se atunuʻu e tuʻufaʻatasia faʻasolosolo faiga faʻava-o-malo tau tamaoaiga, soʻotaga tau puipuiga, ma le malosi vaivai. Ina ua maeʻa le Taua Lona Lua a le Lalolagi, na atiina ae e Iapani se auala e faʻamamafa ai le tuputupu aʻe o le tamaoaiga ma le malosi faʻatapulaʻaina o le militeri, e faʻalagolago i le faʻamalu o le puipuiga a Amerika. A o suia le siosiomaga tau togafiti i Asia i Sasaʻe, na faʻateleina malie e Iapani lona gafatia tau puipuiga ma faʻalauteleina lana matafaioi tau puipuiga, e aunoa ma le lafoaʻia atoa o mataupu faavae o le filemu lea na faʻailoa ai lona faʻasinomaga faʻapolokiki.
I le itu tau tamaoaiga, ua leva ona lauiloa Iapani i ana fesoasoani tau atinaʻe, tupe teufaafaigaluega, ma tekinolosi. E malosi foʻi le malosiaga vaivai o Iapani e ala i aganuʻu lauiloa, aʻoaʻoga, ma tulaga lelei tau alamanuia. O le tulaga o Iapani o loʻo faʻaalia ai le auala e mafai ai e se atunuʻu ona fausia se faatosinaga e aunoa ma le faʻalagolago i le malosiaga faamiliteli, aʻo faʻatumauina pea le mautu o le saogalemu e ala i ni mafutaga faʻatasi.
Su'esu'ega Tulaga 5: Initonesia — Faiga Fa'apolokiki Sa'oloto ma Galue ma le Tutotonu o le ASEAN
O loʻo tausisi Initonesia i le mataupu faavae o le "saolotoga ma gaioiga": saolotoga mai vaega tetele o malo tetele, ae o loʻo fesoasoani malosi i le filemu ma le galulue faʻatasi faavaomalo. I totonu o le tulaga o Asia i Sautesasae, o loʻo i ai se matafaioi taua a Initonesia i le ASEAN, e faʻalauiloaina ai le mautu o le itulagi e ala i talanoaga, le tulaga masani o le le faʻalavelave, ma faiga faʻavae e tele itu.
O mataupu taua i le faiga fa'ava-o-malo a Initonesia e aofia ai faiga fa'ava-o-malo i le gataifale, le puipuiga o tagatanuu Initonesia i atunuu i fafo, le galulue fa'atasi tau tamaoaiga, ma lona sao i Palesitina ma mataupu tau agaalofa. E masani fo'i ona taumafai Initonesia e fa'atumauina se paleni i ana fegalegaleaiga ma malo tetele ina ia fa'atumauina le avanoa tatala mo faiga fa'ava-o-malo. O le su'esu'ega a Initonesia o lo'o fa'amamafaina ai le taua o faiga fa'ava-o-malo e tele itu mo malo tutotonu o lo'o sailia le fa'ateleina o le faatosinaga e ala i 'au fa'atasi, tu ma aga masani, ma ta'ita'iga fa'aitulagi.
Suʻesuʻega o le Mataupu 6: Nouei — Faiga Faʻava-o-malo mo le Filemu ma le Matafaioi a Setete Laiti
E masani ona ta'ua Nouei o se fa'ata'ita'iga o se "atunuu la'ititi" ua maua le faatosinaga e ala i se faiga fa'avae fa'ava-o-malo e tumau. Faatasi ai ma punaoa tau tamaoaiga malolosi ma le pulega mautu i totonu o le atunu'u, o lo'o galue malosi Nouei i faiga fa'ava-o-malo mo le filemu, feutagaiga i feeseeseaiga, ma fesoasoani agaalofa. Nai lo le fa'alagolago i le malosi fa'amiliteli, ua fausia e Nouei lona igoa ta'uleleia e ala i le talitonuina, fa'alapotopotoga, ma le tautino atu i tu ma aga fa'avaomalo.
O le mataupu a Nouei ua faʻaalia ai e le na o le telē o le laueleele ma le malosi o le militeri e faʻatatau i ai le faatosinaga. E mafai e setete laiti ona faia se matafaioi faʻatonutonu, faʻafaigofieina talanoaga, ma maua ai le "faatosinaga tau amio" e aʻafia ai lo latou tulaga tau fefaʻatauaʻiga i fonotaga faʻavaomalo.
Faatusatusaga ma Lesona Autū
Mai suʻesuʻega eseese o loʻo i luga, e tele ni lesona taua e mafai ona e aʻoaʻoina mai ai:
1. E eseese manaʻoga faʻaleatunuu, ma e faʻapea foʻi ma meafaigaluega. E tulaga ese le Iunaite Setete ona o ana mafutaga faʻavaomalo ma faʻalapotopotoga, Saina mo lana faiga faʻava-o-malo tau tamaoaiga, Rusia mo lona saogalemu ma le faatosinaga faʻaitulagi, Iapani mo lona tuʻufaʻatasiga o le tamaoaiga ma le malosi vaivai, Initonesia mo lana faiga faʻava-o-malo ma le matafaioi faʻaitulagi, ma Nouei mo lana faiga faʻava-o-malo faʻatonutonu.
2. E matuā tāua mea tau i totonu o le atunu’u. O manatu o le lautele, tulaga tau tamaoaiga, faasinomaga o le atunu’u, ma suiga i ta’ita’iga e mafai ona suia ai fa’amuamua ma sitaili fa’ava-o-malo.
3. E fa'atulaga e faiga fa'apolokiki fa'ava-o-malo filifiliga. O le tulaga fa'afanua, tuaoi taua, ma fausaga fa'avaomalo o malosiaga e fa'amalosia ai atunu'u e atiina ae ni fuafuaga fa'afetaui.
4. Ua fa’ateleina le taua o le malosiaga vaivai. E mafai e le igoa ta’uleleia, aganu’u, a’oa’oga, ma tekonolosi ona fa’amalosia le tulaga o se atunu’u e tusa lava pe leai se malosiaga fa’amiliteli tele.
5. E mafai e le tele o itu ona avea ma se fa'ateleina o faatosinaga. O fa'alapotopotoga fa'aitulagi ma fa'ava-o-malo e maua ai le avanoa mo atunu'u feololo ma atunu'u laiti e ta'ita'ia ai nisi o mataupu fa'atatau.
I'uga
O faiga fa'avae i fafo e atagia ai le malamalama o se atunu'u ia te ia lava ma lona siosiomaga. O su'esu'ega o mataupu eseese o lo'o fa'aalia ai e leai se fa'ata'ita'iga e tasi e fa'aaogaina i tagata uma. O atunu'u ta'itasi e fa'atulaga faiga fa'avae i fafo e fa'avae i luga o se tu'ufa'atasiga o mea e fiafia i ai, tulaga fa'atauaina, gafatia, ma lu'itau o lo'o feagai ma ia. I se lalolagi ua fa'atupula'ia le lavelave—ua fa'ailogaina i le tauvaga tele o malo, fa'alavelave tau le tau, fa'alavelave fa'atekonolosi, ma le le mautonu o le tamaoaiga—o le mafai ona fetu'una'i, fausia ni fa'alapotopotoga fa'atasi, ma tu'ufa'atasia le malosi malosi ma le malosi vaivai o mea taua ia mo se atunu'u e puipuia ai ona mana'oga ma saofagā i le mautu o le lalolagi.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga ina ia sili atu ona aʻoaʻoina (faʻatasi ai ma faʻavae faʻateorē e pei o le moni, liberalism, ma le constructivism) pe faʻaopoopo se lisi o faʻasinomaga ma upusii.