Su'esu'ega o Fesoota'iga Fa'avaomalo i le Iunivesite

Su'esu'ega o Fesoota'iga Fa'avaomalo i le Iunivesite

O le suʻesuʻega o Sootaga Faavaomalo (IR) i iunivesite o se matāʻupu o le saienisi lautele e suʻesuʻeina ai mamanu o fegalegaleaiga i le va o setete, faʻalapotopotoga faʻavaomalo, faʻalapotopotoga faavaomalo, ma nuʻu i tua atu o tuaoi. I se lalolagi ua faʻateleina le fesoʻotaʻi—e ala i fefaʻatauaʻiga, tekinolosi, femalagaaʻiga, ma mataupu tau le saogalemu—ua avea le IR ma se matāʻupu talafeagai mo le malamalama pe aisea e tutupu ai mea tetele i le lalolagi ma le auala e faia ai faiga faʻavae. E toʻatele tamaiti aʻoga e ono aʻoaʻoina e tosina atu i le IR ona e ofoina atu ai ni malamalamaga lautele i faiga faʻapolokiki a le lalolagi, faiga faʻava-o-malo, feeseeseaiga, galulue faʻatasi, ma le faʻagasologa o tamaoaiga ma aganuʻu faʻavaomalo.

O le ā le Fesootaʻiga Faʻavaomalo?

I se tulaga lautele, o Fesootaiga Faavaomalo o le suʻesuʻega lea o fegalegaleaiga ma fegalegaleaiga i le va o tagata faatino i le lalolagi atoa . O "Tagata faatino" iinei e le gata ina aofia ai setete, ae faapea foi faalapotopotoga e pei o Malo Aufaatasi (UN), ASEAN, le Iuni a Europa, NGO faavaomalo, ma e oo lava i kamupani tekonolosi tetele, o a latou faiga faavae e mafai ona i ai ni aafiaga faavaomalo. Ona o le lavelave o le lalolagi faavaomalo, o le IR e tuufaatasia ai auala eseese—mai faiga faapolotiki, tulafono, tamaoaiga, talafaasolopito, sosaiete, i le saogalemu ma suesuega o le siosiomaga.

I iunivesite, o Fesootaiga Faavaomalo e masani lava ona i lalo o le Matagaluega o Saienisi Lautele ma Faaupufai (FISIP) po o se isi matagaluega faapena. O le mataupu aoaoina ua mamanuina e saunia ai tamaiti aoga i le malamalama faale-teoretika ma tomai auiliili e mafai ona faaaogaina i mataupu o loo iai nei.

Aiseā e Tāua ai le Suʻesuʻega o le IR?

Muamua, e fesoasoani le IR i tamaiti aʻoga ia malamalama i le faʻagaioiga o le faiga faʻavaomalo. O taua, feeseeseaiga i tuaoi, faʻasaʻolotoga tau tamaoaiga, ma e oʻo lava i maliega tau le tau e le o se mea e tupu faʻafuaseʻi—e fesoʻotaʻi uma lava i mea e fiafia i ai le lalolagi, fuafuaga, ma fausaga. Lua, e aʻoaʻoina e le IR tomai faʻapitoa i le mafaufau loloto: e faʻamalosia tamaiti aʻoga e iloilo ni manatu eseese, iloilo punaoa, ma faʻatulaga ni finauga faʻavae i faʻamaoniga. Tolu, e talafeagai le IR mo le tele o galuega, e aofia ai le malo, faʻalapotopotoga faʻavaomalo, le vaega tumaoti, ala o faasalalauga, ma suʻesuʻega.

E le gata i lea, o le suʻesuʻeina o Fesootaʻiga Faʻavaomalo e fesoasoani foʻi i le fausiaina o le malamalama i le lalolagi atoa. I se vaitaimi o faʻamatalaga vave, o le mafai ona faʻavasega mataupu, malamalama i tulaga faʻapolokiki faʻava-o-malo, ma faitau i aga masani o faiga faʻavae i fafo o se aseta taua tele.

Meafaitino ma Mataupu e Suʻesuʻeina Lautele

E ui o iunivesite taʻitasi e iai ona lava uiga, ae e tele vaega o vasega e masani ona maua i polokalame suʻesuʻe o Fegalegaleaiga Faʻavaomalo:

1. Teori o Sootaga Fa'ava-o-malo
E suʻesuʻe e tamaiti aʻoga mataupu faavae autū e pei o le moni, saolotoga, fausaga, ma auala eseese e faitio ai. O nei mataupu faavae e avea o ni "meafaigaluega" mo le faauigaina o amioga a le setete, feeseeseaiga, ma le galulue faatasi.

2. Faiga Fa'apolokiki I fafo
Talanoaina pe faʻapefea ona faʻatulaga e se atunuʻu ni manaʻoga faʻaleatunuu, faia ni faʻaiʻuga faʻava-o-malo, ma faʻamautuina ni fuafuaga e feagai ai ma isi atunuu.

3. Fa'alapotopotoga Fa'ava-o-malo
Iloiloina o le matafaioi a le UN, WTO, WHO, IMF, ASEAN, ma isi faʻalapotopotoga i le faʻatonutonuina o le galulue faʻatasi a le lalolagi, foʻia o feeseeseaiga, ma le puleaina o faʻalavelave faʻafuaseʻi.

4. Suʻesuʻega Faʻavaomalo mo le Saogalemu
E lē gata i taua, ae fa’apea fo’i puipuiga e lē masani ai e pei o faiga faatupu faalavelave, puipuiga o le saogalemu i luga o le initaneti, puipuiga o le malosiaga, fa’ama’i pipisi, ma suiga o le tau.

5. Tamaoaiga Fa'apolokiki Fa'ava-o-malo (IPE)
Iloiloga le sootaga i le va o faiga faapolotiki ma tamaoaiga o le lalolagi: fefaatauaiga faavaomalo, tupe teufaafaigaluega, lalolagi atoa, aitalafu faaleatunuu, ma le aafiaga o faiga faavae tau tamaoaiga i sootaga i le va o atunuu.

6. Tulafono Faavaomalo
Talanoaina mataupu faavae ma tulafono e pulea ai fegalegaleaiga i le va o malo, e aofia ai tulafono o taua, tulafono o le sami, puipuiga o aia tatau a tagata soifua, ma feagaiga faavaomalo.

7. Metotia o Suesuega
E aʻoaʻoina e tamaiti aʻoga le mamanuina o suʻesuʻega, aoina o faʻamaumauga (agavaʻa/faʻatusatusaga), faia auʻiliʻiliga, ma tusi pepa faasaienisi. O nei tomai e taua tele mo ni manatu ma galuega faʻavae i suʻesuʻega.

I le fa’aopoopoga i mataupu autū, e tele lotoa e ofoina atu ni tomai fa’apitoa e pei o le va fealoa’i, su’esu’ega fa’aitulagi (Asia i Sasa’e, Sasa’e Tutotonu, Europa, Amerika), saogalemu o le gataifale, faiga fa’apolokiki fa’alelalolagi, po’o mataupu tau itupa ma aia tatau a tagata.

Tomai na Atiina ae i le taimi o Suʻesuʻega o Fegalegaleaiga Faavaomalo

O le suʻesuʻeina o Fesootaiga Faavaomalo e lē na o le faitauina o tala fou faavaomalo. O le a faʻaleleia atili e tamaiti aʻoga tomai e mafai ona faʻaaogaina i le tele o galuega eseese, e aofia ai:

– Iloiloga o faiga faavae ma le atinaʻeina o fautuaga: malamalama i le faafitauli, faʻafanua o tagata o loʻo aʻafia ai, ma atinaʻeina o filifiliga mo fofo.
– Tomai i le tusitusi fa'alea'oa'oga ma le lipotiina: tusia o tusiga, fa'amatalaga o faiga fa'avae, ma su'esu'ega loloto.
– Lauga faitele ma feutagaiga: e masani ona aʻoaʻoina e ala i faʻaaliga, finauga, poʻo faʻataʻitaʻiga o faamasinoga faavaomalo.
– Tomai i gagana ese: e ui e le o taimi uma e tatau ai, e toatele tamaiti aoga o Fesootaiga Faavaomalo e faamalosiauina e aoao le Igilisi ma isi gagana e faalautele ai lo latou avanoa i faamatalaga ma avanoa faigaluega.
– Lagona o aganuʻu eseese: malamalama i eseesega i tu ma aga masani, taua, ma sitaili o fesootaiga i le lalolagi faavaomalo.

O gaoioiga e pei o le Model United Nations (MUN), tauvaga felafolafoaiga, konafesi, ma faalapotopotoga a tamaiti aoga e avea foi o se auala e atiina ae ai tomai agamalu i se auala moni.

Luʻitau i le Suʻesuʻega o Sootaga Faʻavaomalo

O se tasi o luʻitau autū o le lautele o mataupu. E manaʻomia e tamaiti aʻoga ona pulea lelei le faitau ma le tausisia o atinaʻe faavaomalo ina ia fesoʻotaʻi pea ma talanoaga i le vasega. O le isi luʻitau o le fausiaina lea o se malamalamaga malosi i mataupu faavae—auā e masani ona foliga faigata le mataupu faavae i ē amata. Peitaʻi, a tuʻufaʻatasia le mataupu faavae ma suʻesuʻega moni, e masani ona faigofie i tamaiti aʻoga ona iloa lona tāua.

E le gata i lea, ua tumu le lalolagi faavaomalo i faamatalaga faaituau po o faamatalaga e le atoatoa. O le mea lea, e manaomia e tamaiti aoga o Fesootaiga Faavaomalo ona faamasani i le siakiina o punaoa, faatusatusa o manatu, ma aloese mai faaiuga faanatinati.

Avanoa Galuega mo Tagata Faauu mai Fegalegaleaiga Faavaomalo

E tele avanoa faigaluega a i latou ua faauu mai le International Relations. O nisi o auala faigaluega e sili ona lauiloa e aofia ai:

1. Faiga fa'ava-o-malo ma le malo: le matagaluega o mataupu tau le va i fafo, fa'alapotopotoga a le setete, po'o ofisa e taulimaina le galulue fa'atasi fa'ava-o-malo.
2. Fa'alapotopotoga fa'ava-o-malo ma NGO: galulue i ofisa o le UN, fa'alapotopotoga fesoasoani tagata, ofisa o atina'e, po'o le lagolagoina o aia tatau a tagata ma le siosiomaga.
3. Kamupani faavaomalo ma faufautua: mataupu tau le va i fafo, auiliiliga o tulaga lamatia, fesootaiga faapisinisi, po o le tausisia o tulafono faatonutonu faavaomalo.
4. Ala o faasalalauga ma tusitala: tagata suʻesuʻe faʻapolokiki i le lalolagi, tusitala faavaomalo, faatonu o mataupu faavaomalo, poʻo le tagata fuafuaina o anotusi.
5. Fa'aa'oa'oga ma su'esu'ega: avea ma se tagata su'esu'e i se fa'alapotopotoga mafaufau, faia'oga, po'o se tagata su'esu'e tulafono.
6. Fefa'ataua'iga fa'ava-o-malo ma galulue fa'atasi fa'apisinisi: auina atu i fafo ma fa'aulufale mai, fegalegaleaiga fa'apa'aga mai fafo, ma le pulega o galuega fa'atino i le lalolagi atoa.

Mo le faʻamalosia o latou avanoa, e masani ona fautuaina tamaiti aʻoga e fai ni galuega faʻataʻitaʻi, tusi ni lomiga, auai i faʻalapotopotoga, ma fausia se faila o suʻesuʻega.

Fautuaga mo le Filifilia o se Polokalama Suesuega i Sootaga Faavaomalo i le Iunivesite

Afai e te manaʻo e fai le HI, mafaufau i mea nei:

– Mataupu aoaoina ma mea faapitoa: pe fetaui ma ou manaʻoga, mo se faʻataʻitaʻiga faiga faʻava-o-malo, puipuiga, poʻo le tamaoaiga o le lalolagi.
– Tulaga lelei o faiaʻoga ma fesoʻotaʻiga i le lotoa: galulue faʻatasi ma faʻalapotopotoga faʻavaomalo, avanoa e fesuiaʻi ai tamaiti aʻoga, poʻo polokalame faʻataʻitaʻi.
– Nofoaga fa'alea'oa'oga: avanoa i mekasini, faletusi, ma nofoaga autu mo su'esu'ega.
– Gaoioiga a tamaiti aʻoga: nuʻu felafolafoaʻiga, MUN, vaega suʻesuʻe, poʻo le kalapu gagana.
– Faʻamaumauga o galuega a le au faauu: o le galuega ma le talaaga o le au faauu e mafai ona maua ai se aotelega o le faiga o polokalame.

O le filifilia o le HI e lē gata i le igoa o le iunivesite, ae o se siosiomaga fa'aa'oa'oga fo'i e fa'amalosia ai tamaiti a'oga e faitau ma le naunautai, talanoaina, ma mafaufau loloto.

Fa'ato'a

O le suʻesuʻeina o Fesootaiga Faavaomalo i le iunivesite e ofoina atu ai se poto masani lautele, malosi, ma talafeagai i le aoaoina e foia ai luitau faalelalolagi. E ala i aʻoaʻoga faavae, suʻesuʻega, ma le auiliiliga o mataupu o loʻo iai nei, ua saunia ai tamaiti aʻoga o Fesootaiga Faavaomalo i tomai e malamalama ai i se lalolagi faigata ma faia ni fofo moni. Faatasi ai ma le tuufaatasiga o le tusitusi, mafaufauga faataatitia, ma tomai i fesootaiga faaleaganuu eseese, ua maua ai e le au faauu o Fesootaiga Faavaomalo le avanoa e saofagā ai i le tele o vaega—mai faiga faapolokiki i pisinisi faavaomalo. Mo soʻo se tasi e fiafia i mataupu faavaomalo ma saili e malamalama i le "aisea e galue ai le lalolagi i le auala e galue ai," e mafai e Fesootaiga Faavaomalo ona avea ma se filifiliga suʻesuʻega faatosina ma anoa.

Taofi faamatalaga