Te Hiranga o te Tūranga a ngā Kaiwhakawhanau i roto i te Mātauranga Hauora Kura
He pou nui te mātauranga hauora i roto i ngā kura hei whakawhanake i tētahi whakatupuranga hauora, mātau hoki, e āhei ana ki te whakatau whai whakaaro mō ō rātou tinana me te hauora. Ehara i te mea ko ngā kura anake ngā wāhi ako pāngarau, reo, pūtaiao rānei mō ngā ākonga, engari he wāhi rautaki anō hoki mō te whakawhanake i ngā tikanga noho ma, hauora hoki mai i te tamarikitanga. I roto i tēnei horopaki, kei te piki haere te hiranga me te hiahiatia o te tūranga o ngā kaiwhakawhanau. Ehara i te mea ko ngā kaiwhakawhanau anake e mahi ana i roto i ngā whare hauora hei āwhina i te haputanga me te whānautanga, engari he nui hoki ā rātou takoha ki te mātauranga hauora, te aukati i ngā mate , me te whanaketanga hauora taiohi. E matapakihia ana e tēnei tuhinga he aha te hiranga o te tūranga o ngā kaiwhakawhanau i roto i te mātauranga hauora kura, ngā momo whai wāhi atu, me ō rātou pānga ki ngā ākonga, ki ngā whānau, me ngā hapori.
Ngā Kaiwhakawhanau hei Kaimahi Hauora e Tata Ana ki te Hapori
E mōhiotia ana ngā kaiwhakawhanau hei kaimahi hauora, he hononga kaha ki te hapori, inā koa i roto i ngā ratonga hauora mō ngā whaea me ngā tamariki . Nā tēnei whanaungatanga tata, ka whakawhirinakihia ngā kaiwhakawhanau, ka ngāwari hoki te whakaae, ahakoa i roto i ngā kura. Nā te mea kua taunga ngā kaiwhakawhanau ki te whakawhitiwhiti kōrero ā-iwi, te tohutohu, me te mātauranga hauora, kua tino rite rātou ki te tuku rauemi hauora i roto i te huarahi tika, kāore hoki e whakahē. He mea nui tēnei whakawhirinaki, inā koa ka matapakihia ngā kaupapa tairongo pēnei i te pakeketanga, te hauora uri , te akuaku ā-ira tangata, me te aukati i te tutu ā-ira tangata.
I roto i ngā rohe maha, ko ngā kaiwhakawhanau anō hoki te kaiārahi i te tiaki hauora tuatahi mā roto i ngā pokapū hauora hapori (Puskesmas), ngā pou hauora whakauru (Posyandu), me ngā kaupapa ārai mate me te whakatairanga. Ina whakawhānuihia tēnei mahi ki ngā kura, ka taea e ngā kaiwhakawhanau te hono i ngā hiahia hauora o ngā ākonga ki ngā ratonga hauora ā-rohe, kia kore ai ngā kura e waiho mokemoke ki te aro atu ki ngā take hauora.
Te Whakapakari i te Hauora Whakaputa Uri me te Mātauranga Pupuritanga
Ko tētahi o ngā takoha nui a ngā kaiwhakawhanau ki te mātauranga hauora kura ko te mātauranga hauora uri. I te wā kura, inā koa i ngā taumata kura tuarua me te kura tuarua, ka pāngia ngā ākonga e ngā huringa tinana me ngā huringa hinengaro nui. He maha ngā wā ka puta te whakapoauau, te whakama, tae atu ki te manukanuka i te pakeketanga. He maha ngā ākonga e whiwhi ana i ngā mōhiohio mai i te ipurangi, i ngā hoa rānei, kāore pea i te tika. Koinei te wāhi e whai wāhi nui ai ngā kaiwhakawhanau ki te whakarato i ngā mōhiohio tika, pūtaiao, me te tika mō te tau.
Ka taea e ngā kaiwhakawhanau te whakamārama i te tukanga paheketanga, ngā moemoeā maku, ngā huringa homoni, me te pupuri i te akuaku whaiaro. Ka taea hoki e rātou te whakaako i te hiranga o te whakaute i tō ake tinana, te mārama ki ngā rohe, me te tiaki i a koe anō mai i te tūponotanga o te whakatoi moepuku me te tutu. Mā te whakamahi i tētahi huarahi mātauranga me te aroha, ka āwhina ngā kaiwhakawhanau i ngā ākonga kia mārama he mea noa ngā huringa tinana, ā, me whakatata atu ki te mōhio, kaua ki te wehi.
Te Ārai i ngā Whēkau Mōrearea me ngā Pānga Mo Te Wā Roa
Kei roto ngā taiohi i tētahi wā tūhuratanga, ā, he ngoikore rātou ki ngā awe o te taiao. Ki te kore he mātauranga hauora e tika ana, ka tūpono rātou ki te whai i ngā whanonga kino me ngā pānga kino, pērā i te moepuku kore tiaki, te marena wawe, te haputanga kore e hiahiatia, me ngā mate urutā. He tūranga ārai tā ngā kaiwhakawhanau hei whakaiti i ēnei tūponotanga mā te mātauranga kua tohua.
Kaua te whakaakoranga hauora e tukuna ana e ngā kaiwhakawhanau e whakamataku, engari me aro nui ki te mārama ki ngā hua, ki te kaha ki te ātete i te pēhanga a ngā hoa, me ngā pūkenga whakatau hauora. Mā te mātauranga pumau, ka taea e ngā kura te noho hei wāhi haumaru mō ngā taiohi ki te pātai me te kore e wehi i te whakahē. Ka āwhina tēnei ki te whakatipu i te whakaaro haepapa mō ō rātou ake hauora me ō rātou heke mai.
Te Tūranga i roto i te Kai Totika, te Mate Kore, me te Hauora o ngā Kōtiro Taiohi
Ko ngā raruraru kai o ngā tamariki kura ehara i te mea ko te kore kai anake, engari ko ngā momo kai kore taurite. Ka pāngia te arotahi me te hauora mō te wā roa e te kai tere, ngā inu huka nui, me te kore parakuihi. Hei tāpiri, he raruraru noa tonu te anemia i roto i ngā kōtiro taiohi, ko te nuinga nā te paheketanga me te iti o te rino e kainga ana.
Ka taea e ngā kaiwhakawhanau te whai wāhi nui ki te whakarato mātauranga mō te kai taurite, te hiranga o te parakuihi, te kai huawhenua, hua rākau, me te pūmua, me te whakaako i te ārai i te mate toto. Ka taea hoki e ngā kaiwhakawhanau te tautoko i ngā kaupapa tāpiringa rino i roto i ngā kura, me te whakarite kia mārama ngā ākonga ki ōna painga, te huarahi tika ki te tango, me te whakaiti i ngā pānga taha mā te mātauranga māmā. Ina hauora ngā kōtiro taiohi, ā, kāore he mate toto, ka pai ake te rite o rātou ki te whai wāhi atu ki te ako, ki ngā hākinakina, me ngā mahi pāpori.
Te Mātauranga Akuaku Whaiaro me te Ārai i ngā Mate Pirau
He wāhi huihui ngā ākonga maha ki te taiao kotahi i ngā kura, ā, ka piki ake te tūponotanga o te horapa o ngā mate. Ka tere te horapa o ngā mate pēnei i te rewharewha, te mate korere, ngā mate kiri, me ngā mate manawa mena kāore e whakamahia ngā tikanga noho ma, hauora hoki. Ka taea e ngā kaiwhakawhanau te whakapakari i te mātauranga mō te horoi ringa tika, te tikanga maremare me te tihe, te akuaku o ngā whao, te hiranga o te kaukau, me te akuaku o ngā wharepaku o te kura.
Hei tāpiritanga, ka taea e ngā kaiwhakawhanau te āwhina i ngā kura ki te kite i ngā tohu o ngā raruraru hauora e hiahia ana kia tukuna atu, pērā i te kirika tonu, ngā raruraru kiri, ngā amuamu rānei e tohu ana i ngā raruraru hauora uri. Ka taea hoki e te mātauranga ārai mate te kapi i ngā tūponotanga o te momi hikareti, te vaping, me te whakamahi kino i ngā matū, e kaha haere ana te whakawehi i ngā tamariki kura.
Te Tohutohu me te Tautoko Hauora Hinengaro
Ehara i te mea ko te hauora tinana anake te hauora o te taiohi, engari ko te hinengaro anō hoki. Ka pāngia te hauora whānui e te pēhanga mātauranga, ngā pakanga whakahoahoa, te tukino, ngā raruraru whānau, me te manukanuka pāpori. Ko ngā kaiwhakawhanau, hei kaimahi hauora me ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero me te tohutohu taketake, ka taea te noho hei raina tuatahi o te tautoko hinengaro-pāpori, inā koa i roto i ngā kaupapa hauora kura.
Ka taea e ngā kaiwhakawhanau te mahi tahi me ngā kaiārahi me ētahi atu tohunga hauora ki te whakarato mātauranga mō te ahotea, me pēhea te whakahaere i ngā kare ā-roto, te hanga whakaaro nui ki a koe anō, me te kite i ngā tohu o te pouri, o te manukanuka rānei e hiahia ana ki te āwhina ngaio. He tautoko te whai wāhi a ngā kaiwhakawhanau ki te hauora hinengaro: ehara i te mea hei whakakapi i ngā tohunga hinengaro, engari hei whakapakari i te kitenga wawe me te tuku atu.
Te mahi tahi a ngā kaiwhakawhanau me ngā kura, ngā pokapū hauora hapori, me ngā mātua
E kore e tino angitu te mātauranga hauora mēnā ka whakahaerehia e te rōpū kotahi. Ko ngā kaiwhakawhanau te hononga i waenga i ngā kura me ngā ratonga hauora pēnei i ngā pokapū hauora hapori. Mā te mahi tahi, ka nui ake te whai hua o te Kaupapa Hauora Kura (UKS), mai i te tohutohu auau me ngā tirotiro hauora ā-wā ki te whakahaere i ngā take motuhake.
Ka taea hoki e ngā kaiwhakawhanau te whakauru i ngā mātua mā roto i ngā hui, i ngā wā poto rānei hei whakarite kia rite ngā karere hauora e tukuna ana i te kura ki ngā momo me ngā tikanga mātua i te kāinga. Ina tukuna e ngā kura, e ngā kaimahi hauora, me ngā whānau ngā karere ōrite, ka nui ake te tūponotanga ka puta, ka roa hoki ngā huringa whanonga.
Pānga Pai ki ngā Reanga o Muri Mai
He whānui te pānga o te mahi a ngā kaiwhakawhanau i roto i te mātauranga hauora kura. Ko ngā ākonga whai mātauranga hauora pai ka pai ake te tiaki i a rātou anō, ka nui ake te māia i te wā taiohi, ā, ka pai ake te rite ki te noho hei pakeke hauora. Ka horapa atu te pānga ki tua atu i te tangata takitahi, tae atu ki ngā whānau me ngā hapori: ka heke te maha o ngā mate toto, ka whakaitihia ngā whanonga mōrearea, ka pai ake te tiaki i te hauora uri, ā, ka taea te whakaiti i te taumahatanga ki ngā ratonga hauora mā te ārai.
Heoi anō, mā te mātauranga hauora tika ka āwhina i te hanga i tētahi ahurea kura e aro nui ana ki te hauora. Ehara i te mea ko te whakaoti i ngā whakamātautau anake ka ako ngā ākonga, engari ko te noho ora tonu mō te roanga o te oranga. I roto i tēnei kaupapa, he hoa rautaki nui ngā kaiwhakawhanau.
Te Katinga
Kāore e taea te whakaiti i te tūranga nui o ngā kaiwhakawhanau i roto i te mātauranga hauora kura. Ka kawea mai e ngā kaiwhakawhanau ngā pūkenga mātauranga, tohutohu, me te ārai e tino hiahiatia ana ki ngā ākonga, inā koa i roto i ngā wāhanga pēnei i te pakeketanga, te hauora uri, te kai totika, te akuaku, me te tautoko hinengaro-pāpori. Mā te mahi tahi me ngā kura, ngā pokapū hauora hapori, me ngā mātua, ka āwhina ngā kaiwhakawhanau ki te waihanga i tētahi taiao ako hauora me te haumaru. Ko te haumi ki te mātauranga hauora kura he haumitanga mō te heke mai, ā, ko ngā kaiwhakawhanau ngā kaitākaro matua ki te waihanga i tētahi whakatupuranga hauora, mātau, me te mana ake.
