Ngā tikanga aromatawai hauora hinengaro mō ngā wāhine hapu

Ngā Tikanga Aromatawai Hauora Hinengaro mō ngā Wahine Hapū

He wāhanga nui te hauora hinengaro i te wā e hapu ana mō te hauora o te whaea me te tamaiti i roto i te pēpi. Ehara i te mea ko ngā huringa tinana anake te mea ka puta mai i te haputanga, engari ko ngā huringa hinengaro anō hoki, e pāngia ana e ngā homoni, ngā āhuatanga o te whānau, te tautoko pāpori, ngā wheako haputanga o mua, me ngā āhuatanga ōhanga me te ahurea. I roto i te nuinga o ngā wā, ka pāngia pea ngā wāhine hapu e te ahotea, te manukanuka, te pouri rānei hei urupare noa ki ngā huringa nui o te ao. Heoi, ki te mau tonu ngā tohu, ka whakararuraru i te mahi o ia rā, ka haere tahi rānei me ngā whakaaro mō te whara i a ia anō, he mea nui te aromatawai hauora hinengaro kia whiwhi āwhina wawe te whaea. E matapakihia ana e tēnei tuhinga ngā tikanga aromatawai hauora hinengaro mō ngā wāhine hapu ka taea te whakamahi e ngā tohunga hauora, ā, e māramahia ana e ngā whānau hei momo tautoko.

He aha te hiranga o te aromatawai i te hauora hinengaro i te wā e hapu ana?

He wā whakaraerae te hapūtanga mō ngā mate hinengaro, tae atu ki te pouri i mua i te whānautanga, ngā mate manukanuka, ngā mate moe, me ngā āhuatanga kino atu pērā i te mate hinengaro rua, te mate hinengaro rānei (ahakoa he iti ake te kitea). Ka pā pea ngā take hauora hinengaro kāore i kitea ki ngā tikanga kai, te piripono ki te tiaki i mua i te whānautanga, te kounga o te moe, ngā whanaungatanga hoa, me ngā whanonga morearea pērā i te whakamahi matū. Hei tāpiri, ka hono pea te ahotea me te pouri mau tonu ki te mōrearea o te whānautanga wawe, te taumaha whānau iti, me ngā uauatanga hononga i muri i te whānautanga. Nō reira, ehara te aromatawai i te mea hei tohu, engari hei tautuhi i te hiahia mō te tautoko me te wawaotanga wawe.

Ngā mātāpono whānui mō te aromatawai i te hauora hinengaro o ngā wāhine hapu

Ko te mea pai, me whakahaere ngā aromatawai hauora hinengaro i roto i ngā wāhanga, i runga i te aroha, me te pupuri i te tūmataitinga. Ko ngā mātāpono hei whakaaroaro ko:

1. Huarahi kore whakahāwea: me noho haumaru ngā wāhine hāpu ki te kōrero.
2. Te Matatapu: whakamāramahia ngā rohe o te matatapu, inā koa mēnā he tūponotanga kei pā kino ki a koe anō, ki ētahi atu rānei.
3. Te tirotiro auau: me whai wāhi te aromatawai ki te tiaki i mua i te whānautanga, kaua ko ngā wā anake e puta ai ngā raruraru nui.
4. Horopaki: me whai whakaaro ki ngā āhuatanga pāpori, ahurea me te pūnaha tautoko.
5. Mahi tahi: ki te tika, whakaurua te hoa/whānau me te whakaae a te whaea.

PATANGA  Ngā tikanga whakangungu ārai hinengaro i te whānautanga

Ngā tikanga matua mō te aromatawai i te hauora hinengaro o ngā wahine hapu

1. Ngā uiuinga haumanu hanganga me ngā uiuinga haumanu āhua-hanganga

Ko te uiui te tikanga aromatawai taketake rawa atu. Ka taea e ngā kaimahi hauora te whakamahi i ngā pātai tuwhera hei tūhura i te āhua o ngā kare ā-roto o te whaea, pēnei i:

– “Kei te pēhea ōu āhua i ngā wā tata nei?”
– “He aha te mea e tino āwangawanga ana koe mō te haputanga, te whānautanga rānei?”
– “Kua puta he panoni ki te hiahia kai, ki te moe, ki te hiahia rānei ki te mahi i ngā mea e pai ana ki a koe i te nuinga o te wā?”
– “E hia te tautoko e whiwhi ana koe mai i tō hoa rangatira, i tō whānau rānei?”

Ka kapi hoki i te uiui ngā hītori hauora hinengaro o mua (te pouri, te manukanuka, te whara, te mate hinengaro rua), te hītori rongoā, ngā huihuinga whara, me ngā mahi tutu ā-whare. He pai ngā uiui hanganga-haurua nā te mea ka wātea he wāhi mō ngā kōrero whaiaro, me te whakarite kia kore e warewarehia ngā āhuatanga nui.

2. Te mātakitaki i ngā whanonga me ngā āhuatanga kare ā-roto

He maha ngā wā ka āwhina ngā tirohanga ki te whakaū i ngā kōrero mai i ngā uiuinga. Ka taea e ngā āpiha te aro ki:

- te āhua o te kanohi me te titiro kanohi,
– te āhua o te kōrero (tere, puhoi, uaua ki te arotahi),
– te āhua whānui (te akuaku whaiaro, te ma),
– ngā urupare kare ā-roto (he ngāwari te tangi, he āhua taumaha te āhua),
– te taumata o te koretake, te oho rānei,
– te kaha ki te arotahi i te wā e kōrero ana.

Ehara i te mea ko ngā kitenga anake te kaupapa, engari he raraunga tāpiri hei whakaoti ake i te aromatawai.

3. Te whakamahi i ngā taputapu tātari paerewa (ngā pātai)

Mā te tirotiro me ngā taputapu paerewa ka āwhina i te kite wawe i ngā tohu, ā, ka taea hoki te aromatawai tika ake. Ko ētahi o ngā taputapu e whakamahia whānuitia ana i te wā e hapu ana ko:

– EPDS (Edinburgh Postnatal Depression Scale): Ahakoa he rongonui i te wā i muri i te whānautanga, he whānuitia hoki te whakamahinga o te EPDS hei kite i te pouri i te wā e hapu ana. Ko ētahi kaute e tohu ana me arotake anō.
– PHQ-9 (Pātai Hauora Tūroro-9): e ine ana i te taumata o ngā tohu pouri, tae atu ki te pānga ki ngā mahi o ia rā.
– GAD-7 (Mate Manukanuka Whānui-7): aromatawai i ngā tohu o te manukanuka whānui.
– DASS-21 (Ngā Tauine Taumahatanga o te Pouri me te Manukanuka): e ine ana i te pouri, te manukanuka me te ahotea i roto i ngā tauine iti e toru.

He mea nui kia maumahara ehara te tirotiro i te tohu mate. Ko te kaute teitei e tohu ana i te hiahia mō te tirotiro tonu, tae atu ki tētahi uiuinga haumanu hōhonu ake, te aroturukitanga, te tuku rānei.

PATANGA  Ngā tikanga tiaki pēpi hou

4. Aromatawai i ngā āhuatanga mōrearea me ngā āhuatanga tiaki

Ko te tikanga aromatawai pai ehara i te mea ko ngā tohu anake e aro ana engari ko te tautuhi i ngā take matua me ngā "āhuatanga tautoko" a te whaea. Ko ngā āhuatanga mōrearea me tūhura ko:

- he hītori o mua o ngā mate hinengaro,
– te haputanga kāore i whakamaheretia, kāore rānei i te hiahiatia,
– te pakanga a te tokorua, te whakarere, te kore tautoko rānei,
– ngā raruraru ōhanga me te mahi,
– ngā raruraru o te haputanga,
– he hītori o te materoto, te ngaronga rānei o te pēpi,
– ngā wheako mamae, tae atu ki te tutu, te tukino rānei.

I taua wā, ko ngā āhuatanga tiaki ko te tautoko kaha a te whānau, te urunga pai ki te hauora, ngā pūkenga urutau ki te noho, ngā āhuatanga whare haumaru, me ngā whanaungatanga hoa tautoko. Mā tēnei mahere ka taea te whakatau i te momo wawaotanga: mēnā he rawaka te mātauranga me te aroturuki, mēnā rānei he mea tika te tohutohu kaha me te tuku kōrero.

5. Aromatawai mōrearea haumaru (aromatawai mōrearea)

He tikanga tino nui tēnei, inā koa mēnā ka pāngia te whaea e te pouri nui, te kore tumanako, te huringa whanonga nui rānei. Kei roto i te aromatawai mōrearea:

– Ngā whakaaro mō te whara i a koe anō: mēnā kua whai whakaaro, mahere, ngana rānei ki te whakamomori i mua.
– Ngā whakaaro ki te whara i ētahi atu: ahakoa kāore i te tino kitea, me pātai tonu me te tupato.
– Ngā tohu hinengaro: ngā moemoeā, ngā whakaaro pohehe, ngā whakaaro pōhēhē rānei.
– Te whakamahinga o ngā matū: te waipiro, ngā raau taero kāore i te tirotirohia, ngā raau taero rānei.

Mena ka kitea he mōrearea nui, ko te mahi whai muri ko te whakarite i te haumaru, te whakauru i te whānau/kaitiaki me te whakaae, me te tuku tonu atu ki ngā ratonga hauora hinengaro.

6. Aromatawai i ngā mahi o ia rā me te kounga o te oranga

He maha ngā wā ka kitea ngā tohu hinengaro hei hekenga o te mahi o ia rā. Tērā pea ko te aromatawai:

– ngā pūkenga tiaki i a koe anō (kai, kaukau, moe),
– te kaha ki te mahi i ngā mahi o te whare, i ngā mahi ōkawa rānei,
- ngā whanaungatanga ki ngā hoa rangatira me te whānau,
– te whakatutukitanga o ngā tirotiro hauora mō te haputanga,
– te kaha ki te pārekareka ki ngā mahi i ngahau i mua.

I roto i te mahi tūturu, he tino whai hua te pātai māmā pēnei i te "E hia te nui o te whakararuraru a tēnei amuamu i ō mahi o ia rā?".

PATANGA  Te hiranga o ngā tuhinga hauora i roto i te whānautanga

7. Te tirotiro i te tutu ā-whare me te ahotea pāpori

He hononga kaha te tūkino ā-whare ki te manukanuka me te pouri i roto i ngā wāhine hāpu. Ka whakahaerehia te tirotiro i roto i te tūmataitinga, me te kore e noho te hoa rangatira, ā, mā te whakamahi i te reo haumaru. Hei tauira pātai:

– “Kei te noho haumaru koe i te kāinga?”
– “Kua whara koe, kua whakawehi, kua tino kaha rawa rānei tetahi ki a koe?”

Mena ka kitea he tohu o te tutu, me whai ngā kaimahi hauora i ngā tikanga tuku me ngā tikanga tiaki e ai ki ngā kaupapa here ā-rohe.

8. Te mahi tahi me ngā tohutoro whakawhiti-ngaio

Ko ngā aromatawai hauora hinengaro mō ngā wāhine hāpu, ko te mea pai ko te mahi tahi a ngā kaiwhakawhanau, ngā tākuta whānau, ngā tākuta whānui, ngā tohunga hinengaro, ngā tākuta hinengaro, me ngā kaimahi hapori. Ka tukuna ngā tohutohu mēnā:

– ngā kaute tirotiro teitei me ngā tohu pumau,
– kei reira te mōrearea o te whakamomori, o ngā tohumate hinengaro rānei,
– he hītori o ngā mate hinengaro kino,
– kāore e taea e te whaea te mahi i ia rā,
– me whai rongoā motuhake (whakaora hinengaro, rongoā rānei i raro i te tirotiro tino kaha).

Mā te mahi tahi ka whakarite kia whiwhi tonu ngā whaea i te tiaki hapūtanga me te tautoko hinengaro e haumaru ana mō te tamaiti i roto i te pēpi.

Āhea te aromatawai e whakahaerehia ai?

Ko te mea pai, me mahi te tirotiro i ngā wā maha atu i te kotahi, nā te mea ka rerekē pea te hauora hinengaro puta noa i ia toru marama o te hapūtanga. Ko ngā wā e taunakitia ana ko:

– te toru marama tuatahi (te urutau tuatahi),
– te rua o ngā marama o te haputanga (te whakatikatika me te kitenga wawe),
– te toru o ngā marama o te haputanga (e tata ana te whānautanga, e piki ake ana te manukanuka),
– me te aromatawai anō i mua i te whānautanga mēnā he āhuatanga mōrearea kei reira.

Te Katinga

Ko ngā tikanga aromatawai hauora hinengaro o ngā whaea ko ngā uiuinga haumanu, te tirotiro, ngā taputapu tirotiro, ngā aromatawai mō ngā āhuatanga tiaki mōrearea, ngā aromatawai mōrearea haumaru, ngā aromatawai mahi o ia rā, ngā tirotiro tūkino, me ngā tuku tahi. Mā te huarahi aroha me te hanganga, ka taea te kite wawe i ngā raruraru hinengaro kia taea ai e ngā whaea te whiwhi tautoko tika. Ehara i te mea ko te hāputanga hauora anake te mea kāore he raruraru tinana engari ka tautokona hoki e te oranga ngākau, te wairua haumaru, me te taiao tautoko. Mā te aromatawai tika, ka āwhina mātou i ngā whaea kia pai ake te wheako i te hāputanga me te whakarato i tētahi tīmatanga pai ake mō te whanaketanga o tā rātou tamaiti.

Waiho he kōrero