He aha te Rohe Wā me pēhea te tatau
Pendahuluan
Ko ngā rohe wā he ariā e whakamahia ana hei wehewehe i te Ao ki ngā rohe i runga i te wā paerewa, e whakatauhia ana e te meridian (te rārangi roa). Mā te noho o ngā rohe wā ka taea e te hurihanga o te Ao te whakarato i ngā whakarerekētanga wā tika mō ia rohe, e āhei ai ia wāhi ki te wheako i ngā wā tika o te putanga mai me te tōnga o te rā mō tōna tauwāhi matawhenua. Ka matapakihia e tēnei tuhinga he aha ngā rohe wā, ō rātou hītori, ō rātou mahi, me pēhea te tatau i a rātou.
Hītori o ngā Rohe Wā
I te mutunga o te rautau 19, i whakaarohia tuatahitia te pūnaha rohe wā hou e Tā Sandford Fleming, he miihini nō Kānata. I mua, he wā ā-rohe tō ia tāone, tō ia rohe rānei, i whakatauhia e te tūranga o te rā. Nā tēnei i nui ai te whakapoauau, inā koa mō ngā haerenga tereina roa i rongonui i taua wā.
I te tau 1884, i tū tētahi huihuinga ā-ao ki Washington, D.C., i tae atu ngā māngai o ngā whenua e 25. Nā tēnei huihuinga i whakatū te meridian o Greenwich hei Meridian Matua, me te roa o te 0 nekehanga, ā, i whakatū anō hoki i tētahi pūnaha mō te wehewehe i te ao kia 24 ngā rohe wā, tata ki te 15 nekehanga te roa o ia rohe.
Mahi Rohe Wā
Mā ngā rohe wā ka taea te whakarite i ngā mahi a te tangata ki te huringa o ia rā o Papatūānuku. Ko ētahi o ngā mahi matua a ngā rohe wā ko:
1. Te Whakapūmautanga Wā
Mā ngā rohe wā ka taea te whakarite i te wā puta noa i ngā rohe rerekē. He mea nui tēnei mō te whakarite i ngā whakawhitiwhitinga kōrero o te ao, te kawe waka, me te hokohoko. Ki te kore he rohe wā, he tino uaua ki te whakatū i ngā wātaka tika mō ēnei mahi.
2. Ngā Whakaritenga Hapori me te Ōhanga
Ko te oranga o ia rā, tae atu ki ngā hāora mahi, ngā hāora kura, me ētahi atu mahi pāpori, ka whakahaerehia e te wā. Mā ngā rohe wā ka taea te tukutahi i ēnei kaupapa puta noa i ngā wāhi whānui.
3. Te Hiranga o te Matawhenua me te Tātai Ahurea
He mea nui anō hoki ngā rohe wā i roto i te matawhenua me te arorangi. Me tika te wā mō ngā raraunga huarere me ngā tirohanga arorangi kia tika ai te tātari.
Me pēhea te tatau i ngā rohe wā
Ahakoa te uaua o te tatau i ngā rohe wā i te tīmatanga, he mahi māmā noa iho tēnei e ahu mai ana i te roanga o te wā. Anei ētahi mahi ngāwari hei mārama me te whakatau i ngā rohe wā.
1. Te Whakamahi i te Meridian Matua
Kei Greenwich, Rānana, Ingarangi te Meridian Matua, ā, e tohua ana ko te roanga 0°. Ia ka inehia ngā rohe wā i runga i tōna tawhiti mai i tēnei roa.
2. Te Wehewehenga o ngā Rohe Wā
E 24 ngā rohe wā nui o te ao, ia rohe wā e tohu ana i te kotahi hāora i mua, i muri rānei i te Greenwich Mean Time (GMT). E 15 nekehanga te roa o te roa o ia rohe wā nui. Nō reira, ko ia 15 nekehanga e tohu ana i te rerekētanga wā kotahi hāora.
3. Te Tātai i te Rerekētanga Wā
Hei tatau i te rerekētanga wā i waenga i ngā wāhi e rua, ka taea e koe te whai i ēnei mahi:
– Tāutuhia te roa o ia wāhi.
– Tātaihia te rerekētanga o te roa i waenga i ngā wāhi e rua.
– Wehea te hua mā te 15 (nā te mea 1 hāora = 15 nekehanga te roa).
– Tāpirihia (+) mēnā e neke ana ki te rawhiti mai i Greenwich, tāpirihia rānei (-) mēnā e neke ana ki te hauauru.
Tauira Tātaitanga
Hei tauira, kei te 139° E te roa o Tōkyō, ā, kei te 74° W te roa o Niu Ioka.
1. Tātaihia te rerekētanga o te roa:
139° + 74° = 213°
2. Wehea te rerekētanga o te roa ki te 15:
213° / 15 = 14.2 hāora
3. Nā te mea kei te rawhiti o Greenwich a Tōkyō, ā, kei te hauauru o Niu Ioka, ka tāpirihia e tātou kia 14 hāora ki Tōkyō.
Nō reira, ki te mea ko te wā i Greenwich ko waenganui pō, ko te wā i Tōkyō ko te 14:00 (2 PM) ā, i New York e 7 hāora te roa i muri i a Greenwich, arā, ko te 17:00 (5 PM) i te rā i mua atu.
DST (Wā Tiaki Awatea)
Ko te Wā Tiaki Awatea (DST) te mahi o te neke whakamua i ngā karaka i te puna, me te whakamuri i te ngahuru hei whakaroa i ngā hāora awatea i te raumati. Kāore ngā whenua katoa e pupuri ana i te DST. Ko ētahi wāhi kāore e pupuri ana i te DST ka raru pea i te tatau i ngā rohe wā, inā koa i ngā huringa o te wā.
Ngā Utauta me ngā Hangarau
Hei whakangāwari ake, he maha ngā taputapu ka taea te whakamahi hei tatau i ngā rohe wā:
– Ngā Paetukutuku me ngā Taupānga: Pērā i te timeanddate.com, e whakarato ana i tētahi tātaitai rohe wā ngāwari ki te whakamahi.
– Ngā Karaka o te Ao: He karaka ao mamati, he taupānga rānei e whakaatu ana i te wā o nāianei i roto i ngā rohe wā maha.
– Mahere Rohe Wā: He mahere e whakaatu ana i te wehenga o ngā rohe wā puta noa i te ao.
Whakamutunga
He pūnaha ngā rohe wā kua hangaia hei whakahaere i ngā whakarerekētanga wā puta noa i te ao. Mā te māramatanga taketake ki te roa me te tatau i te rerekētanga wā mai i te Meridian Matua, ka taea e tātou te whakatau ngāwari i te wā i ngā wāhi rerekē o te ao. Ko te tūranga nui o ngā rohe wā i roto i te oranga o ia rā me ngā momo ahumahi e whakaatu ana i tō rātou hiranga ki te whakahaere i te manawataki o te oranga hou.
Mā te whakamahi i te hangarau me ngā taputapu ka māmā ake te whakahaere me te mārama ki ngā tataunga rohe wā, kia pai ake ai tā tātou whakawhitiwhiti kōrero me te mahi tahi puta noa i te ao.
