Txoj Kev Xav Txog Kev Zoo Siab ntawm Utilitarian
Kev siv tau zoo yog ib qho ntawm cov kev xav txog kev coj ncaj ncees uas muaj feem cuam tshuam thiab muaj kev sib cav sib ceg tshaj plaws hauv kev xav txog kev coj ncaj ncees. Tsim tawm thaum kawg ntawm xyoo pua 18th thiab thaum ntxov xyoo pua 19th, nws feem ntau cuam tshuam nrog cov neeg xav xws li Jeremy Bentham thiab John Stuart Mill. Kev siv tau zoo yog raws li lub hauv paus ntsiab lus yooj yim tab sis muaj zog: kev ua raug suav hais tias yog lossis tsis yog raws li lawv qhov cuam tshuam rau kev zoo siab, lossis kev siv tau zoo. Tsab xov xwm no yuav tshawb nrhiav cov hauv paus ntawm kev siv tau zoo , vim li cas nws thiaj li nyiam cov neeg txhawb nqa thiab cov neeg thuam, thiab qee qhov piv txwv ntawm nws daim ntawv thov hauv cov ntsiab lus ntawm lub neej txhua hnub thiab txoj cai pej xeem.
Cov Ntsiab Cai Tseem Ceeb ntawm Utilitarianism
Qhov tseem ceeb, kev siv tau zoo yog ib hom kev xav txog qhov tshwm sim, uas txhais tau tias qhov kev ua yog txiav txim siab los ntawm nws cov txiaj ntsig. Hauv qhov no, kev ua yog suav tias yog qhov yog yog tias nws tsim "kev zoo siab tshaj plaws rau tus lej ntau tshaj plaws." Kev zoo siab, hauv qhov no, yog kev nce qib hauv kev noj qab haus huv lossis kev siv tau zoo, feem ntau ntsuas los ntawm kev zoo siab piv rau kev mob.
Jeremy Bentham, ib tug ntawm cov neeg tsim lub tswv yim no, tau tsim lub tswv yim ntawm kev siv tau zoo ua ib qho kev ntsuas ntawm kev zoo siab thiab kev mob uas tsim los ntawm kev ua. Hauv "Kev Taw Qhia Txog Cov Ntsiab Cai ntawm Kev Ncaj Ncees thiab Kev Cai Lij Choj" (1789), Bentham tau hais tias "txoj cai ntawm qhov yog thiab qhov tsis yog" tsis muaj dab tsi ntau tshaj li lub hauv paus ntsiab lus zoo siab tshaj plaws: "Kev ua yog qhov yog yog tias nws ua rau muaj kev zoo siab ntau ntxiv, thiab tsis yog yog tias nws ua ntau dua qhov kev zoo siab ploj mus."
John Stuart Mill , txuas ntxiv thiab txhim kho Bentham txoj kev xav, ntxiv qhov zoo rau kev zoo siab. Hauv nws cov haujlwm tseem ceeb, "Utilitarianism" (1861), Mill tau sib cav tias qee hom kev zoo siab muaj nqis dua lwm yam. Mill tau cais qhov txawv ntawm "kev lom zem siab dua" uas cuam tshuam nrog kev txawj ntse thiab kev coj ncaj ncees thiab "kev lom zem qis dua" uas cuam tshuam nrog kev xav tau ntawm lub cev.
Cov txiaj ntsig ntawm kev tshawb fawb txog kev siv cuab yeej (Utilitarianism theory)
Ib qho laj thawj uas kev siv nyiaj txiag tau txais kev txhawb nqa dav dav yog nws qhov yooj yim thiab kev siv tau. Lub hauv paus ntsiab lus zoo tshaj plaws ntawm kev zoo siab muab cov lus qhia meej txog yuav ua li cas los ntsuam xyuas cov haujlwm thiab cov cai, tsom mus rau qhov cuam tshuam tiag tiag uas lawv tuaj yeem muaj rau tib neeg kev noj qab haus huv.
Tsis tas li ntawd xwb, kev siv zog ua kom muaj txiaj ntsig zoo muab txoj hauv kev los daws cov teeb meem kev coj ncaj ncees. Tsis txhob cia siab rau cov cai lossis cov ntsiab cai nruj uas tsis tuaj yeem siv tau thoob ntiaj teb, txoj kev xav no xav kom peb xav txog txhua yam tseem ceeb thiab xam lawv cov kev cuam tshuam mus sij hawm ntev. Qhov no tso cai rau kev ywj pheej thiab kev hloov kho rau ntau yam xwm txheej.
Kev Tshuaj Xyuas ntawm Utilitarianism
Txawm hais tias nws muaj ntau yam zoo los xij, kev siv lub zog los pab lwm tus yeej tsis muaj kev thuam. Ib qho ntawm cov kev thuam feem ntau yog tias txoj kev xav no yuav tsis quav ntsej txog cov cai thiab kev ncaj ncees ntawm tus kheej. Piv txwv li, yog tias kev tsim txom ib pawg neeg tsawg yuav ua rau feem coob ntawm cov neeg zoo siab dua, kev siv lub zog los pab lwm tus yuav xav tias qhov kev ua ntawd yog qhov yog. Qhov no yuav ua rau peb tsis nkag siab txog peb txoj kev xav tias txhua tus neeg muaj cov cai tseem ceeb uas yuav tsum tsis txhob raug ua txhaum txawm tias yog kev zoo siab ntawm ib pawg neeg.
Tsis tas li ntawd xwb, kev ntsuas kev zoo siab lossis kev siv tau zoo kuj yog ib qho teeb meem loj. Peb yuav ntsuas kev zoo siab lossis kev lom zem li cas? Puas yog txhua hom kev zoo siab sib npaug, lossis puas muaj qib siab ntawm lawv? Cov teeb meem no ua rau muaj kev cov nyom loj rau kev siv txoj kev siv tau zoo.
Cov Kev Siv Ua Haujlwm ntawm Utilitarianism
Txawm hais tias muaj cov kev thuam no los xij, kev siv utilitarianism tseem muaj feem cuam tshuam rau ntau qhov chaw, suav nrog txoj cai pej xeem, kev kho mob, thiab kev coj ncaj ncees ua lag luam.
Txoj Cai Pej Xeem
Kev siv nyiaj txiag los pab pej xeem feem ntau yog siv los ua lub hauv paus rau kev tsim txoj cai pej xeem. Piv txwv li, kev xav txog kev siv nyiaj txiag los pab pej xeem tuaj yeem coj kev faib cov peev txheej kho mob thaum muaj teeb meem kev noj qab haus huv. Yog tias cov tshuab ua pa raug txwv thaum muaj tus kab mob COVID-19 sib kis, txoj cai siv nyiaj txiag los pab pej xeem yuav muab qhov tseem ceeb rau kev faib cov tshuab ua pa rau cov neeg mob uas yuav zoo, txhawm rau kom muaj neeg cawm tau ntau tshaj plaws.
Tsis tas li ntawd xwb, cov cai tswjfwm hauv zej zog xws li kev siv se carbon los txo cov pa roj av uas ua rau lub ntiaj teb sov kuj suav tias yog kev siv tau zoo. Txawm hais tias cov se no yuav ua rau cov neeg siv khoom kim dua, lawv cov kev cuam tshuam mus sij hawm ntev yuav txo qhov kev puas tsuaj rau ib puag ncig thiab txhim kho kev noj qab haus huv thoob ntiaj teb.
Kev Kho Mob
Kev siv lub cev ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev txiav txim siab hauv kev coj ncaj ncees kho mob. Piv txwv li, thaum hloov lub cev, tej zaum yuav tsum tau txiav txim siab nyuaj txog leej twg tau txais lub cev tsawg. Cov kev txiav txim siab no feem ntau yog raws li cov qauv siv tau zoo kom ntseeg tau tias lub cev muab txiaj ntsig ntau tshaj plaws rau tus neeg tau txais.
Kev Cai Lij Choj Ua Lag Luam
Hauv ntiaj teb kev lag luam, kev siv utilitarianism yog siv los ntsuam xyuas cov kev ua ntawm cov tuam txhab raws li lawv qhov cuam tshuam rau txhua tus neeg koom nrog. Tus thawj coj uas txais yuav lub tswv yim utilitarian yuav xav txog qhov cuam tshuam ntawm cov cai ntawm cov tuam txhab tsis yog rau cov tswv cuab xwb, tab sis kuj rau cov neeg ua haujlwm, ib puag ncig, thiab zej zog feem ntau. Piv txwv li, kev txiav txim siab los txhim kho cov xwm txheej ua haujlwm hauv lub Hoobkas txawm tias txo cov nyiaj tau los luv luv tuaj yeem pom tias yog utilitarian yog tias nws ua rau muaj kev zoo siab ntau dua.
Kev kaw
Txoj kev xav txog kev zoo siab ntawm kev siv tau zoo tseem yog ib qho ntawm cov qauv kev coj ncaj ncees uas muaj zog tshaj plaws thiab muaj feem cuam tshuam tshaj plaws hauv kev xav txog kev coj ncaj ncees niaj hnub no. Nrog nws txoj kev tsom mus rau qhov tshwm sim thiab kev ua kom muaj kev noj qab haus huv zoo tshaj plaws, nws muab cov lus qhia meej thiab siv tau rau kev txiav txim siab txog kev coj ncaj ncees thiab txoj cai pej xeem. Txawm li cas los xij, zoo li txhua txoj kev xav, nws kuj ntsib kev thuam thiab kev cov nyom loj heev. Txawm li cas los xij, hauv lub ntiaj teb nyuaj thiab nyuaj, kev siv tau zoo muab cov cuab yeej tseem ceeb rau kev xav txog qhov cuam tshuam ntawm peb cov kev ua rau kev noj qab haus huv ntawm tib neeg txhua tus.